گفت و گو با حجت الاسلام محمد باقر پورامینی (عضو هيئت علمي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي ) در غرفه كانون

ابتدا اگر موافق باشید با چند سؤال در مورد بیوگرافی جنابعالی صحبت را شروع كنيم.
_ لطفاً بفرمایید که متولد چه سالی هستید و تحصیلات دانشگاهی و حوزوی خود را تا چه مرحله ای و در کجا داشته اید و دارید؟
متولد 1347 هستم و تحصیلاتم کارشناسی علوم سیاسی مي باشد. سال 68-69-70-71 و همزمان در سال 68 طلبه شدم و در این مدت هم که کلاً مشغول تحصیل و تحقیق بودم.
 _ کدام دانشگاه تشریف داشتید؟
 قم بودم.

_ از چه سالی وارد کانون شدید؟
من یک دوره به عنوان محقق و مؤلف با کانون همكاري داشتم و اولین کاری که برای کانون انجام دادم "جوان در چشم و دل پیامبر" بود، فکر کنم سال 78 یا 79 بود، سال 80 بود كه بیشتر با كانون آشنا شدم. و یک مجموعه ای داشتم به نام "در چشم انداز امام علی (علیه السلام)" دو دفتر برای كانون نوشتم كه شامل "ریزش ها و رویش ها"، و "تصمیمات بزرگ جوانی" بود. در حد یک سال در معاونت پژوهشی بودم که فکر می کنم سال 84 و 85 بود. تا اینکه در سال 87 به صورت جدی، گروههای اندیشه جوان، کانون شکل گرفت. با این گروهها مشغول شديم و هم اکنون که عملاً دوره جدید کانون است، با مرکز پژوهشهای کانون همکاری داريم.
_ آثارتان بیشتر در چه زمینه هایی می باشد؟
کارهایی با کانون داشتم كه بصورت عام بوده و شامل: حوزه ی تاریخ و فرهنگ و تمدن؛ تاریخ، اعم از تاریخ ایران و تاریخ اسلام و در حوزه کلام و دین پژوهی هم حدود سی درصد از آثارم را نوشته ام.
_ ظاهراً تا به حال جنابعالی حدود چهل اثر نگاشته اید، بین این آثار از کدامیك از آنها بیشتر احساس رضایت می کنید؟ لطفاً نام آنها را برایمان بگویید و توضیح مختصری بفرمایید.
 کاری به نام "چهره ها در حماسه کربلا" است كه، چون عملاً شامل یک دیدشناسی بحث عاشورا، جریانهای موافق، جریانهای مخالف، جریانهای ساکت مي باشد، من فکر می کنم ارتباطم با این کتاب خیلی بیشتر است. چون بالاخره در حوزه کربلا است، و در خصوص امام حسین (علیه السلام) نوشته شده است. در مرحله دوم کارهایی است که صرفاً رویکرد شخصیت نگاری دارد، که نسبت به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) من شش دفتر در قالب های مختلف در مورد پیامبر دارم، این هم در مرحله دوم مي باشد. ولی همان چهره ها در حماسه کربلا...
 _ کتابی هم به نام ریزش و رویش ها دارید که بنده تا حدودی مطالعه کرده ام.
بله، هم چهره ها در حماسه کربلا و هم ریزش ها رویش ها عملاً می شود گفت که وام دار ادبیاتی است که مقام معظم رهبری در صحبتهایشان داشتند، زمانی که بحث خواص و عوام را مطرح کردند، "چهره ها در حماسه کربلا" عملاً بر اساس همان بعد نوشته شده است، هم زمان كه مقام معظم رهبری بحث ریزش ها و رویش ها را قبل از سال 80 مطرح كردند.
 جدی ترین ریزشی که ما در تاریخ اسلام داشتیم که البته خودش هم رویش بود، در دوره حضرت علی (علیه الاسلام) و به خصوص در دوره جمل بود. تاریخ هم عبرت است. ما وقتی که زندگی چهرهای شاخص صدر اسلام را نگاه می کنیم، چطور یک سیر سقوطی را داشتند و این سیر هم یک شبه نبود، یعنی اگر انسان کنکاشی بکند، رگه هایش را از همان آغاز می بیند، حسادتها، موضع گیری های منافقانه، كه عملاً به اين مسائل منتهی می شود، در یک دوره ای که کلاً در برابر علی (علیه السلام) ايستادند. کنار حضرت هم ما رویش هایی داشتیم که در واقع هیچ ریشه ای در صدر اسلام نداشتند اما جاذبه هایی که حضرت علی (علیه الاسلام) داشت، جاذبه در بعد شخصیتی ایشان، سبب شد که اینها را جذب کند، که نمونه آن: مالک یک رویش است. بالاخره از صحابی پیغمبر که نیست، اما رویشی است که در زمان حضرت علی (علیه الاسلام) روي داد و حضرت در شهادتش گریه کرد. فرمود کجاست مثل این؟! ریزش ها و رویش ها دو روایت از تاریخ است، یکي، روایت چهره ها در حماسه کربلا که مقطع عاشورا را بررسی می کند، و ریزش ها و رویش هاي دوم كه مقطع قبل از عاشورا، یعنی حضرت علی (علیه السلام) است، که به نوعی مکمل هم هستند.

_ چه کاری در دست نگارش دارید؟
با توجه به رفت و آمد زیاد دانشجويان به سفر حج عمره که واقعاً سبب شده در محيط دانشگاهي جریان ساز بشوند، طبیعی است که در کنار این سفر، بچه ها درگیر یک سری از مسائل خاص می شوند و یک سری شبهات برایشان مطرح می شود، گر چه میزان تأثیرش خیلی کم است ولی نفس این که بالاخره بعضی چیزها برایشان مسئله می شود؛ این مسئله شدن، خودش ارزش است و ما باید آن را قدر بدانیم. این مسئله شدن باعث شد که یك موضوعی را تحت عنوان "گفتمان قرآنی شیعه و سلفی گری" تدوین کنم که در هفت فصل است و هفت موضوع محوری و چالشی بین ما و جریان سلفی گری که همان وهابیت هست را بررسی می کند، غالباً هم سعي نمودم که متفاوت باشد، در سبك مکاتبات باشد. نامه نگاری افراد مختلف در رابطه با یک شخص که قهرمان تمام این هفت فصلمان هست. موضوعاتی مثل توحید و شرک، تکفیر که یکی از محوری ترین بحث های ما است، بحث دین شناسی در نگاه دو جریان و بعد بحث هایی مثل توسل، تبرک، زیارت، شفاعت .. یک سالی هست که درگیر این متن هستم، دعا کنید که ان شاء الله تا خرداد ماه تمام شود.
_ به نظر شما آیا کانون توانسته است بین مخاطبینش جایگاه مطلوبی را کسب کند؟
بالاخره کانون اگر موفق است به این جهت مي باشد که بر اساس نیاز جامعه دانشگاهی قدم برمي دارد. به خصوص ارتباطی كه با جریان های دانشگاهی دارد، و مطرح کردن موضوعات مختلف سبب شده است كه كانون به نوعی محصولاتش را بر اساس نیاز و خواست جامعه دانشگاهی سمت و سو دهد.
 جامعه دانشگاهی به صورت عام را نمی گويم، بچه های تأثیر گذار، دانشجویانی که جریان ساز اند، جریان انقلابی که بالاخره در دانشگاه ها می توانند سمت و سوی خیلی از فعالیت ها را فراهم نمايد.
اساسی ترین بخش کانون آثار مکتوب و کتبی است، در ساير موارد مانند: تشکیل انجمن ها یا نشست ها یا همایش ها، كه ازجمله کارهای محوری کانون است. اما آن چیزی که کانون را عملاً کانون کرد، همین آثار مکتوبی بود که در طول این هفت- هشت سال منتشر کرد، که آمار زیادی هم دارد.
اما یک نقصی که در مقاطع مختلف کانون وجود داشت. این بود که: کانون رصد می کرد، سفارش موضوع می داد، محصول تولید می شد، اما فرایند تولید محصول تا چاپ آن طولانی می گرديد و طبیعی بود که این امر به اثر ضربه می زد و عطشی را که مخاطبين کانون داشتند در زمان دیگری برآورده مي كرد، طبیعتاً دیگر موثر نبود. این نقص را باید کانون برطرف کند، و هنوز این مشکل در کانون وجود دارد. ولی اگر بخواهیم به عنوان یک چهره بیرونی به طور نسبی کانون را ارزیابی کنیم، می شود یک نمره خوب نزدیک به عالی به كانون داد.

_ آینده ی کانون را چگونه می بیند؟
آن عقبه ی فکری کانون که به نوعی پژوهشگاه تلقی می شود، در دوره جدید که در سال 89 هستیم، طوري طراحی شده که با این طرح ريزي جدید مرکز پژوهشهای فکری فرهنگي کانون شکل گرفت که مرکب از گروه های علمی متعددی است که خودش شورای علمی دارد، این موضوع می تواند آینده کانون را امید بخش بکند. ما اگر بتوانیم در هر دوره بر اساس نیاز دوره، هم تغییر ساختار بدهیم و هم بر اساس آن دوره قالب ها را متنوع ارائه دهيم، فکر می کنم بتوانیم موفق باشیم. من فکر می کنم با توجه به شکل گیری دوره جدید و تأسیس مرکز، یک حرکت رو به جلو و رشدی را کانون شروع کرده است، و امیدواریم حداقل تا آخر سال بتواند محصولات اولیه خودش را عرضه کند و می تواند مبنا و معیاری براي قضاوت باشد.
_ کلام آخر و یک نصیحت یا کلام زیبایی در خصوص جوان بفرمایید.
تعبیری از امام صادق (علیه السلام ) ذیل این آیه شریفه که (لا تنس نصیبک من الدنیا ) "از بهره ی دنیایت غافل نشو"
امام صادق (علیه الاسلام) می فرمایند: که این هشداری است برای بیست ساله ها.
بالاخره این مقطع زمانی را از دست ندهید، يك مقطع زمانی است که وقتي نوجوان بودم نداشتم، حالا که جوان هستم دارم، و ده سال بعد این را از دست می دهم. حالا که در این نصیب و بهره قرار گرفتم و در این ظرف زمانی جوانی قرار گرفتم، این را نبايد از دست بدهيم.
خوب برداشت کنند و خوب بهره ببرند که ان شاء الله مقاطع بعدی زندگیشان از این مقطع سنی به خوبی استفاده کنند.