حجة الاسلام پارسانیا یکی از سخنرانان دومین روز همایش آوینی بود . او در اولین بخش سخنان خود به بررسی انقلاب و خصوصاً انقلاب اسلامی پرداختند و اظهار داشتند : « : انقلاب اسلامی در پاسخ به سوال‌های دوران ‌گذار شكل گرفت، انقلاب برای گذر از یک ساحت و نظام و حوزه و حیات و ورود به یک ساحت اجتماعی دیگر است . پاسخ به نیازی است که در حد یک گذر و گذرا است . پاسخ به یک نیاز تاریخی و اجتماعی . یک نیاز اجتماعی است که در یک بستر تاریخی شکل می گیرد ، انباشته می شود و جامعه در مسیر فرهنگی خود گاه ناگزیر از  تحولات انقلابی می شود .

تاریخ معاصر ، شاهد مسائل و جریانها و حوادثی است که آن را از دیگر مناطق تاریخی ایران ممتاز کرده است . ما در تاریخ کشور خود مسائل اجتماعی و تحولات فراوانی را پشت سر گذاشته ایم . شاید منطقه جغرافیایی ایران یکی از عوامل و زمینه هایی بود که این تحولات فراوان را در آن ایجاد و فراهم کرده است .

کشورهای دوردستی که به لحاظ جغرافیایی از امواج تحولات فرهنگی اقوام مختلف به دور هستند، کمتر با یک سری مسائل متنوع مواجه می شوند تا آن کشوری که در یک منطقه جغرافیایی بین فرهنگ ها واقع شده است .» وی افزود «هيچ‌ یک از تغييراتی كه در تاريخ ايران رخ داده است، مانند تغييرات در چند دهه اخير نبوده است. چرا كه جامعه ظرف شكوفايی و بروز فرهنگ تاريخی است و زمانی مواجهه ما با يك فرهنگ و تمدن رشد يافته در مواجه هستيم كه مراحل رشد فكری و هنری متعالی خود را طی كرده باشيم. »

او ادامه داد « اسلام خود یکی از مسائلی است که ایران با آن آشنا می شود و در دنیای او تأثیر گذار است . قبل از اسلام مواجهه ای که با یونان و فرهنگ های دیگر دارد و بعد از اسلام یکی از برجسته ترین تغییرات و تحولات آن چیزی است که در حادثه مغول رخ می دهد . اما هیچ کدام از این تحولاتی که دست کم بعد از اسلام رخ دادند و دوره هایی که بر این کشور گذشت ، از نوع تغییرات دوران معاصر ما از صدر مشروطه تا به امروز نبوده است . یک مواجهه همه جانبه تمدنی است » .

وی تأكيد كرد: «در دوران معاصر، ضمن اينكه آن ميراث تاريخی را در فرهنگ خود داريم و شاهد حضور برخی آثار هنر مدرن هستيم و جهان مدرن از افق ضعف به انسان نگاه می‌كند و اقتدار بخشی از نهاد اجتماعی را تسخير می‌كند و آن‌گاه كه چنين امری در جامعه‌ای رخ دهد، تفكر از جامعه رفته است.»

وی درباره رابطه هنر با دین اشاره داشت : « رابطه هنر با معنا کاملاً رابطه دینی است . هنر مستقیماً از افق خیال و از طریق احساس ، انسان را به آن حقیقت می رساند » .

وی علت توفیق شهید آوینی را در جهت ارائه هنری متناسب با بنیان های فکری متعلق به جهان اسلام ، اینگونه بیان کرد : « ايران زمان شهيد آوينی بازتاب 2 سنت فكری است كه در جهان موج می‌زند، يك سنت كه به خاطر حضور هانری كربن در جامعه شكل گرفت و ديگری سنت فكری اگزيستانسياليستی و پوزيتويستی است و شهيد آوينی در اين زمان زيست ‌كرده بود و در عين حال استقلال خود را حفظ كرده بود.  عصر انديشه، عصری عميقی است كه با قال و قيل‌های كاری درست نمی‌شود، بلكه برای حلاجی اين امور، به فرصت زيادی نياز داريم و دراين دوران خيلی‌ها حرف‌های زيادی می‌زنند ولی نظريه جديدی را ارائه نكرده‌اند و حتی مسائل برای خودشان هم حل نشده است. آوینی فی‌الواقع در چالش‌های معرفتی جهان مدرن وارد شد، و به سهم خود توانست با دادن وجود خود به حقيقتی متعالی حظی به پويندگان حقيقت برساند.

شهید آوینی به دلیل حضور صادقانه ای که در این عرصه داشت ، توفیق شایسته در ارائه هنری که متناسب با آن بنیان های فکری و وجودی متعلق به جهان اسلام هست ، بدست آورده است . حالا چه مقدار از آنها به نظر آمد و چه مقدار باید کار شود نیاز به دقت و بررسی دارد . من فکر می کنم که مهمترین خصوصیت آوینی که شهادت او گواه بر ادعای من است ، همان صداقت او در گذر و گذرا است که با همه وجود خود در آن عرصه های متنوع معرفتی که چالش های فرهنگی ، تمدنی جهان امروز و جامعه ما است ، وارد شد و به سهم خود توانست با دادن وجود خود به این حقیقت خطّی از حقیقت را ببرد و ارائه دهد . »