مهدی قلی پور: جلسه نقد و بررسی کتاب "درآمدی بر کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی" به بهانه آغاز دهه چهارم  انقلاب اسلامی با حضور سجاد هجری، مسئول نقد کتاب کانون ، سینا کلهر ، عضو انجمن علوم اجتماعی کانون ، مهدی فاطمی صدر ، عضو انجمن فلسفه ، حسین شهرستانی ، عضو انجمن علوم اجتماعی و با حضور دکتر علی عسگری مولف کتاب، برگزار شد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی کانون اندیشه جوان ، "سجاد هجری" مسوول نقد کتاب کانون اندیشه جوان در ابتدای این جلسه در سخنانی اظهار داشت: برای ارتقا و تعالی بحث نشر کتاب جلسات نقد کتاب ایجاد شده و قرار است کتاب هایی که برای نسل جوان منتشر می شود توسط جوانان با نوآوری هایی مورد نقد قرار بگیرد.

** سی سالگی انقلاب بهانه بررسی کارنامه فرهنگی انقلاب شد
وی با اشاره به سی سالگی انقلاب اسلامی و اهمیت بررسی کارنامه فرهنگی انقلاب خاطرنشان کرد: برای همین کتاب "درآمدی بر کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی" تالیف دکتر علی عسکری برای جلسه امروز انتخاب شده است.
دکتر علی عسکری مولف کتاب نیز در سخنانی گفت: برای بحث و بررسی آثار اینچنینی جلسات نقد مفید است و انگیزه نشر این کتاب نیز در همان سال های 78 و 79 که با سیل شبهات و انتقاداتی نسبت به ماهیت انقلاب اسلامی واقع شده بود بر می گردد.
عسکری در ادامه افزود: در مورد کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی اینکه از چه زوایایی به این موضوع نگریسته شود اهمیت و موضوعیت دارد چرا که برخی در همان سال ها انقلاب را تمام شده می پنداشتند، موضوع انقلاب و مبانی نظریه انقلاب آن ایام از عواملی شد که به تالیف کتاب انجامید.
وی گفت: انقلاب و ارزش های آن و کارنامه انقلاب در حوزه های اقتصادی، سیاسی، امنیتی و فرهنگی در این کتاب بررسی شده است.
به گفته این استاد دانشگاه، کارنامه انقلاب در چهار بعد قابل بررسی است و تالیف این کتاب نیز در آن سال ها در فضای مساعدی صورت نگرفته است چرا که در سال های 79 اعتقادی به این کار وجود نداشته است.
دکتر عسکری شاخص های بین المللی رشد فرهنگی را مناسب با انقلاب اسلامی قابل عرضه توصیف نکرد  و گفت: مشکل دیگر تالیف این کتاب منابع محدود در دسترس بود، آمار و اطلاعات زمان حکومت طاغوت در دسترس بود و در اغلب کتابخانه ها بررسی شده است که از طریق وزارت ارشاد قابل تهیه بود.

** نبود آمار و شاخصه های دقیق از مشکلات تالیف کتاب بود

وی با اعلام اینکه آمار انقلاب و شاخصه های آن در آن سال ها ارایه نشده بود، گفت: معتقد بودیم که انقلاب یک تحول کیفی در حوزه فرهنگی ایجاد کرده است که با آمار کمی سنجش آن کار سختی است چرا که شاخص ارزیابی از وضع موجود فرهنگی در دسترس نیست.
سینا کلهر ،عضو انجمن علوم اجتماعی کانون نیز در سخنانی با بیان اینکه عملکرد 23 ساله انقلاب در این کتاب آورده شده ولی آخرین آمارها به سال 77 برمی گردد و چاپ اول آن نیز خیلی با فاصله است، گفت: این اطلاعات با همدیگر سازگاری ندارد.
دکتر عسکری نیز در سخنانی پاسخ داد: آمار سال 79 جمع آوری شده و کتاب نیز در سال 80 چاپ شده است، آخرین آمار وزارت ارشاد نیز به سال 77 بر می گردد ما نیز در این کتاب خواستیم از بین سال های 48، 58، 68 و 78 مقایسه ای بین سال های 48 و 78 ارایه دهیم.

** معیار و ملاک روشنی برای نقد در کتاب پیدا نمی شود
کلهر نیز در ادامه گفت: برای ارزیابی و نقد باید ملاک و معیار باشد ولی در این کتاب مقایسه با زمان طاغوت انجام شده است آیا می توان چنین مقایسه ای کرد؟ ما در این کتاب، معیار و ملاک روشنی برای نقد پیدا نکردیم، بیشتر بحث تایید کارنامه فرهنگی انقلاب مطرح شده است. در بخش کارگزاران فرهنگی نیز ویژگی های آنها بررسی شده است و شاخص های فرهنگی روشنی یافت نمی شود.

** قوانین برنامه توسعه شاخص فرهنگی را معین می کند
وی به قانون برنامه سوم توسعه اشاره کرد و گفت: دولت وقت شاخص فرهنگی آن سال ها را مشخص کرده و وزارت ارشاد نیز در سال 77 این شاخص ها را در کتابی تهیه کرده است.
کلهر ادامه داد: نظام سیاست گذاری ما در بیانیه های فرهنگی در قانون اساسی تبلور یافته است و می شد در این کتاب قانون اساسی به عنوان یک معیار مورد استفاده قرار گیرد، برنامه های توسعه نیز در کشور مسیر حرکت دولت ها را مشخص می کند و قوانین مصوب، مجمع تشخیص مصلحت نظام و ابلاغیه های رهبر معظم انقلاب در این کتاب به عنوان شاخصه های فرهنگی استفاده نشده است و به خاطر کیفی بودن شاخصه ها ابهام در نتیجه گیری آن عینی است.
وی گفت: سیاستگذاری های فرهنگی در کشور ما مساله دار هستند و طبق قوانین توسعه کشور، دولت ها موظفند آن را ارایه کنند.
حسین شهرستانی ، عضو انجمن علوم اجتماعی کانون نیز در سخنانی گفت: در حجم کوچک کتاب فرصت و منابع موجود آن، استنادات یافته متعدد است و بر خلاف بسیاری از آثار نهادهای فرهنگی در حوزه علوم انسانی این تلاش بر اساس ضوابط و موضوعات خود انقلاب صورت گرفته است.

** استنادات کتاب مطابق با جهت گیری های انقلاب اسلامی است

شهرستانی گفت: غلبه گفتمان فرهنگی انقلاب بر اساس اصالت انقلاب اسلامی صورت پذیرفته و این کتاب استنادات خود را به جهت گیری های خود انقلاب داده است.
شهرستانی با اشاره به اینکه شاخصه های دقیق و ارزیابی های تحولات فرهنگی در این کتاب پیدا نمی شود، گفت: اما یک رویکرد تئوریک در این کتاب نیز مشخص نیست در حالی که تئوری های مختلف فرهنگی و جامعه شناسی تحولات و تراوشات فرهنگی را می توان در این کتاب دید. اگر رویکرد نظری دیده می شد می توانست به شاخصه هایی برسد البته این امر گریز ناپذیر بوده است.

** کتاب می توانست در دسته بندی معینی به نگارش در آید
وی به پراکندگی موضوعات کتاب اشاره کرد و گفت: این کتاب می توانست در دسته بندی معینی به نگارش در آید و بر اساس مخاطب و جامعه هدف تقسیم بندی شود البته در مورد عناصر فرهنگی و تقسیم بندی های مختلف ارزش ها، عقاید و ساختار نیز بر اساس گستره فرهنگی تدوین شود.
شهرستانی گفت: خلط بین دستاوردهای انقلاب با دستاوردهای نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران در این کتاب به وفور به چشم می خورد که می بایست بین شرایط آرمانی انقلاب با شرایط محقق شده که عنوان دستاوردها به آن داده می شود تمایز قائل شد، بعضی جاها نیز مستندات کتاب قوی و مناسب نیست.
مهدی فاطمی صدر ، عضو انجمن فلسفه کانون اندیشه جوان نیز در سخنانی با عنوان اینکه این کتاب در آخرین سالهای دوران دانشجویی دکتر عسکری تالیف شده و خاستگاه خاصی در آن موجود است ، اظهار داشت: در نقد دانشمندان علوم اجتماعی آمار و تحلیل های دقیقی است که در جریان انقلاب اسلامی نسبت به آن کاری نشده است، امروز هم نمی توان در بحث کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی کتاب دقیقی یافت.

** این کتاب طلایه دار حرکتی نو در نقد انقلاب است
وی کتاب دکتر عسکری را شبیه رادیو معارف عنوان کرد و گفت: می توان گفت دکتر عسکری در عرصه نقد کارنامه فرهنگی انقلاب طلایه دار حرکتی است که تازه به جریان در آمده است.
وی به موضوعات اصلاح طلبی سیاسی در کشور در دهه گذشته اشاره و خاطرنشان کرد: عده ای در تلاش بودند با اصلاح طلبی سیاسی به انقلاب اسلامی پنجه انداخته و انقلاب را از بین ببرند ولی امثال دکتر عسکری با نگارش چنین کتاب هایی از انقلاب و کارنامه فرهنگی آن دفاع کردند.
فاطمی صدر با اشاره به اینکه این کتاب مشحون از اصلاح طلبی معرفتی است و یک نوع تفکر معرفتی مدرن با پیچیدگی های خاصی در آن دیده می شود، گفت: خیلی اوقات تحلیل ها نسبت به انقلاب اسلامی سیاسی است در حالی که تئوری های انقلاب ما هنوز مفقود نشده است.

وی با تاکید بر اینکه باید مفاهیم و واژه های فرهنگ بر اساس هویت اسلامی تعریف شود گفت: در این کتاب نیز این مهم اتفاق نیفتاده است.

** گروه انقلاب اسلامی برخی آمار و مقایسه ها را حذف کرد
دکتر علی عسکری در سخنانی در دفاع از کتاب درآمدی بر کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی گفت: ضعف این کتاب به حساب ضعف خود مولف برمی گردد البته روال تالیف کتاب به این شکل بوده که نخست مولف طرح نامه را تهیه کرده و در اختیار گروه انقلاب اسلامی قرار داده و نهایتا" گروه انقلاب آنرا تایید کرده است.به عبارتی برخی مسایل و آمار و مقایسه های انقلاب و زمان شاه آمده بوده که گروه انقلاب اسلامی آن را حذف کرد.
وی با اشاره به اینکه فرهنگ ذو ابعاد و گسترده است و به همین خاطر آوردن شاخص های آن دشوار است ، ابراز داشت: اگر نیم نگاهی به شاخص های ارزیابی صنایع فرهنگی دنیا داشته باشیم درمی یابیم که که خیلی از شاخص تایید شده دنیا مطابق با فرهنگی اصیل دینی و ملی ما نیستند.

** شاخص های رایج فرهنگی دنیا تایید نشده است
عسکری با تاکید بر اینکه علوم اجتماعی نیز درباره شناخت وضعیت فرهنگی در کشور می لنگد ، گفت: شاخصی که بر اساس آن سنجیده شده و بر اساس نظام ها و شاخص های رایج دنیا باشد هنوز برای ما قابل قبول نیست و موضوعات صنایع فرهنگی دنیا هنوز جای بحث و بررسی  دارد.
وی با بیان اینکه محصول نظام فرهنگی مبتنی بر فلسفه آن است، افزود: در شاخص های توسعه فرهنگی سازمان ملل میزان دسترسی به اینترنت و ساعت دیدن فیلم و تلویزیون اهمیت دارد که خود این معیار جای بررسی دارد.

** برنامه های توسعه دولت ها موفق نبوده است
مولف کتاب درآمدی بر کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی تصریح کرد: اگر برنامه های توسعه دولت ها موفق بود باید در حوزه فرهنگی نتیجه عملی آن پس از 30 سال دیده می شد. چرا که اینها اصول سیاستگذاری فرهنگی جمهوری اسلامی ایران است.
وی گفت: از منظر جامعه شناسی هم در شاخص ها و کارکردهای دینی در آمارگیری های موجود کشور بعضی اوقات مشاهده می شود که تعداد نمازگزارهای مساجد موجود نیست  که این ضعف بزرگی است.

** مدل اسلام مدل رشد و تربیت است
وی افزود: نگاه به فرهنگ تعینی است و اگر انقلاب اسلامی می خواست جلودار حرکت های فرهنگی و دینی در جهان باشد باید در شاخص های فرهنگی آن آرمان آفرینی به عنوان یک اصل تجلی داشته باشد.
وی با تاکید بر اینکه مدل اسلام مدل رشد و تربیت است ، خاطر نشان کرد: فرهنگ هم در فضای رشد شکل می گیرد و بالنده می شود.
مولف کتاب درآمدی بر کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی در ادامه گفت: این کتاب برای حفظ آرمان ها و دفاع از انقلاب اسلامی نگاشته شده و و خلط مباحث در آن به خاطر همین نگاه رخ  داده است.
وی در خصوص مستندات کتاب نیز ابراز داشت: این موضوع در گروه انقلاب اسلامی بحث شده و در پایین صفحات آن آمده است و اشکال گفته شده وارد نیست.
دکتر عسکری همچنین درباره اینکه این کتاب پیشقراول حرکت ارزیابی کارنامه فرهنگی انقلاب است ، گفت: در حقیقت این کتاب یک تلاش و یک درآمد است و مقایسه با قبل انقلاب در آن اتفاق افتاده است.
وی ادامه داد: در کارنامه فرهنگی جمهوری اسلامی ایران باید 3 نسبت تعریف شود که نسبت فرهنگ با دین و مفاهیم دینی ، نسبت فرهنگ رفتاری جامعه با فرهنگ جهانی و با فرهنگ ملی این نسبت ها هستند.

لینک عکسهای نشست