محبوبه ولی

قسمت اول

گاهی سر در گریبان درون فرو کن. سر که در گریبان درون فرو کنی، بسیاری چیزها را راحت تر می بینی و راحت تر می پذیری. من؛ تنها کسی است که با او رو دربایستی نداری. سرت که از گریبان درون بیرون است، مدام در تعارف و رو دربایستی و حفظ ظاهر و مثلاً حفظ آبرویی. بعد یادت می رود اینها همان حفظ کردن هاست نه ایمان ها و یقین ها و باورها. سر که در گریبان درونت فرو کنی، بی رو در بایستی می بینی که خودت به خودت می گوید بسیاری از آن چیزها که می نمایی نیستی و البته هیچ یک نیستیم. این خود چیزهای بسیاری می گوید، اما یکی از آنهایی که موضوع این سطور است، این است؛ به خودت که رجوع می کنی، می بینی به راستی چرا در فرم های جورواجور و اداری و دولتی، جلوی مذهب می نویسی شیعه و خودت به تو می گوید تو به راستی شیعه ای؟ شیعه را اگر از تمام فرقه های اسلام جدا کنی، می بینی فرقش در 12 آسمان است. آنهای دیگر چند آسمان کمتر از شیعه دارند. اما این خودت به تو می گوید چند وجب از 12 آسمان را می شناسی، چند بار پایت را روی ابرهای آن گذاشته ای تا در خلسه ای معنوی فرو روی و خستگی دنیایی ات در رود و خودت در پاسخ، با دلسوزی و ترحم نگاهت می کند و تو می اندیشی آنچه از این 12 آسمان می شناسی چند اتفاق است؛ عاشورایی و قیامی که تنها از آن به مصیبت یاد می کنند. فاطمه ای و دیواری و فقط دلت را می سوزانند، علی ای و سکوتی که معنای سکوتش نمی فهمی و می خواهی بدانی علی ات که که شیر مرد 12 آسمان است، چرا سکوت می کند و همه واقعه هاست که تو می دانی و غافل از واقعیت ها و البته این از تنبلی ات است که تنبلی دزد آرزوهاست.
اما حلقه ی مطالعاتی سیره معصومین در کانون اندیشه جوان با هدف مطالعه بر سیره ی معصومین سلام ا... علیهم، مصداق آنهایی است که تنبلی را خواب کرده اند تا اندیشه بیدار شود. این حلقه دارای سه شعبه شامل حلقه ی خواهران، حلقه ی برادران و حلقه ی مطالعات دانشگاه قزوین است.

"علیرضا نادعلی" معاون فرهنگی کانون اندیشه جوان، که البته عضو حلقه ی برادران سیره معصومین علیهم السلام نیز هست، در مورد چگونگی آغاز و تشکیل این حلقه و جرقه های آغازین آن می گوید: تابستان سال 85 بسیج دانشگاه تهران به دنبال راهی برای برنامه های فکری و اندیشه ای در تابستان، شروع به برنامه ریزی کرد و همزمان با این برنامه ریزی ها از کانون و استاد "رسول جعفریان" نیز برای حضور در جلسات و اظهار نظر دعوت کردند. به دنبال این جلسات، کانون پیشنهاد کرد در فضای فعلی، بهترین کار، تشکیل حلقه ای مطالعاتی با موضوع سیره ی معصومین (سلام ا.. علیهم) است که البته مدلی از عبرت پژوهی را ارائه کند. بدين ترتیب برنامه ریزی ها در کانون شروع شد و حلقه با حضور برخی دانشجویان دانشکده ادبیات و تاریخ اسلام و رشته های دیگر تشکیل شد.
نادعلی در مورد شکل و مدل تحقیقاتی و مطالعاتی حلقه ها افزود: «کار بر روی تاریخ ایران اسلامی یا ایران باستان کار بر روی یک سری فکت های تاریخی است، اما وقتی مربوط به امامان و پیشوایان دینی می شود، دیگر اینطور نیست. این شخصیت ها، علم بی حد، عصمت و بسیاری ویژگی های دیگر دارند که که تنها با فکت های تاریخی قابل بحث و شناخت نیست. برای مثال در مطالعه ی سیره ائمه، احتياج فراواني به بحث های قرآنی است تا در خیلی حوزه ها فهم ایجاد شود. از طرفی نیز حلقه ها برای داشتن یک برنامه مطالعاتی، نیاز به یک استاد مجرب داشتند که بر این اساس سراغ استاد "جاودان" از شاگردان مرحوم "علامه عسگری" یکی از اساتیدی رفتیم که در بحث تاریخ اسلام و ائمه یکی از بنام ترین محققان و مدرسان بوده است و جلسات را به طور رسمی از همان زمان شروع کردیم. در ابتدای این جلسات استاد جاودان، یک سری بحث های پایه ای را با محوریت ائمه، اختصاصات و وظایف امام آغاز کرد و اعضای حلقه نیز موظف به استخراج این بحث ها از منابعی چون "بحار الانوار" و "اصول کافی" بودند. بعد از مدتی برای اینکه این حلقه حلقه ای عادی نباشد و بتواند یک جریان باشد، یک شورای مرکزی برای طرح، تشکیل شد که هر بار سرفصل های مطالعاتی را انتخاب می کرد و کم کم سیر مطالعاتی را سوق دادیم به این سمت که از ابتدای زندگی پیامبر آغاز کنیم و تا آغاز غیبت کبری امام زمان (عج) پیش رویم و در این سیر صرفاً یکسری تاریخ عقلی را جستجو نکنیم، بلکه با روحیه ای تدبرمأبانه پیش رویم.»
البته شاید این سؤال پیش بیاید که نهادها، سازمان ها، گروه ها و حلقه های بسیاری دست روی چنین موضوعات حساس و تعیين کننده می گذارند و مدتی در بوق و کرنا می کنند که ما دلسوز، مدافع، خادم اسلام و اهل بیتیم و چنین و چنان می کنیم، اما عملاً بعد از مدتی بوق و کرناها خاموش می شود و کوچکترین اثر و جای پایی از این دفاع، حمایت و دلسوزی در جامعه دیده نمی شود. در واقع این سؤال بی پاسخ می ماند که خروجی و محصول این جمع چه بود و از آن گذشته اشتباه و اشکال کار کجا بود که خیلی مهجورانه خاموش شدند و حاصلی از حرکت انقلابی شان نگرفتند. نادعلی در این مورد و در مورد نقص ها و سختی هايی که در سیر مطالعه ی سیره معصومین وجود دارد، اظهار داشت: «منابع یکی از سختی های کار بود. خیلی از مسایل و موضوعات در یک کتاب یا منبع نبود، بلکه باید کتاب های مختلفی را جستجو می کردیم و یافته هایمان را مثل یک پازل کنار هم می گذاشتیم تا موضوع را بفهمیم. با توجه به تعدد این منابع و مأخذ به این نتیجه رسیدیم که یک شورای کارشناسی از تحصیل کردگان کارشناسی یا کارشناسی ارشد تاریخ اسلام و از بین اعضاي حلقه، منابع را مطالعه و سرفصل ها را انتخاب کنند و سپس بر اساس بازه ی زمانی که ترسیم می کردند به شکل سطحی یا عمقی به یک مطلب بپردازیم. چرا که همه موضوعات را نمی شد به طور عمقی مطالعه کرد. اما در مورد اینکه چرا بسیاری از چنین فعالیت هایی به نتیجه ی مطلوب نمی رسد، باید بگویم اشکال و نقص بزرگ در پرداخت جزئی به مسایل است. در حلقه ی سیره معصومین کانون اندیشه جوان، نگاه اصلی این است که یک روح کلی میان 14 معصوم وجود دارد که در زمان های مختلف تا غیبت امام زمان (عج) مصادیق عملی مختلفی از این روح واحد بروز کرده است و در هر شرایطی واکنشي از آن دیده می شود. خلافت و سکوت امیرالمؤمنین علی (ع)، قیام امام حسین(ع)، صلح امام حسن (ع)، ولایتعهدی امام رضا (ع) و ... . قصد ما این نیست که به یکسری وقایع جزئی بپردازیم، بلکه به دنبال این نور واحد "کلهم نور واحد" هستیم که باعث می شود پلی بین گذشته و حال بزنیم و حضور سیره ی معصومین در زندگی حال را عملی کنیم. زیرا تکرار، سنت تاریخ است. اتفاقات در زمان اهل بیت مدام تکرار می شوند ولی ما تدبر نمی کنیم بنابراین بهتر است به گذشته چشم اندازیم و در این راه نکته مهم، استفاده از جوان هاست.
معاون فرهنگی کانون ادامه داد: کار سخت، ولی نوینی است. کارهای خوبی در زمینه ی بحث های قرآنی انجام می شود، اما در مورد سیره ی اهل بیت فعالیت خاصی دیده نمی شود و يا صرفاً به بحث های تاریخی بسنده می شود. در حلقه ی کانون یک کارشناس بحث تاریخی و دیگری قرآنی و کلام یک اتفاق را پی می گيرند. مثلاً در مورد هجرت، انواع هجرت در نگرش های کلامی و بحث تاریخی آن، هریک جداگانه بررسی می شود و البته این گروه کارشناسی هراز چندگاهی با اساتید بزرگ نیز جلسه دارند.
"منصوره صالحی" دبیر حلقه سیره ی معصومین در دانشگاه قزوین که خود دانشجوی سال چهارم فیزیک است، در مورد چرایی راه اندازی چنین حلقه ای در دانشگاه قزوین تصریح کرد: «در دانشگاهمان خلأ کارهای فکری احساس می شد و از آنجايي كه هدف واحد مطالعات معاونت فرهنگی بسیج دانشجویی دانشگاه قزوین، تعمیق معرفت دینی دانشجویان بود موضوع سیره ی معصومین را انتخاب کردیم چرا كه تا وقتی با زندگی ائمه آشنا نشویم و واکنش های آنها در برهه های مختلف را تطبیق ندهیم، نمی توانیم دید درستی از آنها داشته باشیم. برای آغاز کارمان با حوزه علمیه، طرح مشارکت ریختیم اما بعد از آشنایی با کانون، جلسه ای ترتیب دادیم و چنین حلقه ای را تشکیل دادیم. مقدمه سازی آن از آبان 86 و کلاس ها نیز از فروردين 87 آغاز شد. اعضای حلقه 13 نفر كه عمدتاً از اعضای عادی و فعال بسیج هستند و تا کنون نیز شش جلسه از آن تشکیل شده است.
وی نقص بی محصولی را به شکل کار حلقه ها وارد می داند و می گوید: کلاس گذاشتن در این حلقه ها کافی نیست و باید به اشکال مختلف سعی شود حلقه فقط یک حلقه مطالعاتی ساده نباشد، بلکه محصول محور باشد اما متأسفانه در برنامه ریزی حلقه ها برای چنین چیزی تدبیر نشده است. در حلقه ی قزوین تصمیم گرفتیم جلسات هراز گاهی در وسط حیاط خوابگاه تشکیل شود تا دیگران نیز نسبت به آن کنجکاو شوند. قصد داریم بعد از مدتی از اعضا مطالبی برای بورد فرهنگی معاونت بخواهیم، سمینار بگذاریم ولي بیش از هر چیز تمرکزمان بر تقویت بنیه فکری اعضا و تربیت نخبه فرهنگی ای است که بتواند کارهای فرهنگی عمیق انجام دهد.
صالحی با اشاره به اینکه این حلقه ها باید محصولی به دانشگاه ارائه دهند ادامه داد: حلقه قزوین سه سری آرشیو دارد که بسیار مهم است. براي اعضاي جديد نيز فايل صوتي كلاس ها و جزوه تهيه مي شود كه با مطالعه ی آنها و دادن یک آزمون در صورت گرفتن نمره مطلوب می توانند وارد حلقه شوند.  

ادامه دارد ...