مهدي قلي پور

رصد اوضاع فرهنگی دانشگاه ها

* روند رو به رشد اعتیاد در خوابگاه های دانشجویی


هميشه با شنیدن نام دانشجو و دانشگاه، این مفهوم ذهنی تداعي می شود که قشر فرهیخته دانشگاهی پیش قراول حرکت های فرهنگی یک ملت است و یا به تعبیری طبق فرمایش تاریخی و ماندگار بنیانگذار فقید جمهوری اسلامی ایران "همواره دانشگاه مبدأ تحولات اساسی در کشور است". بنابراين برای آنکه این طیف روشنفکر بتواند به رسالت و وظیفه خطیر خود در روشنگری جامعه و ساختن آینده مملکت، جامه عمل بپوشاند، باید فضای فرهنگی و اجتماعی این قشر تأثیرگذار جامعه از گزند هر نوع آسیبی در امان باشد.
در این گزارش بر آنیم تا از یکی از آسیب های اجتماعی موجود در فضای خوابگاه های دانشجویی پرده برداریم که شاید یک سری از رسانه ها جرأت طرح آن را ندارند و یا اینکه اصلاً حتی سوژه چنین اتفاقی هم در مخیله آنها خطور نکرده است.
به هر تقدیر، در این گزارش طي گپی که با عده اي از دانشجویان ساکن کوی دانشگاه تهران که بزرگ ترین مجتمع و کوی خوابگاه ها در میان دانشگاه های دولتی مستقر در تهران بزرگ است، داشتيم، سعي شده از ناگفته هایی سخن به میان بیاید تا شاید از این طریق اولاً تلنگر و زنگ خطری باشد خطاب به آنهایی که در معرض چنین آسیب هایی هستند و یا آنهایی که در سال های آینده قرار است وارد چنین فضایی شوند، ثانیاً این موارد به گوش مسؤولان امر برسد تا شاید نسبت به درمان چنین معضلاتی چاره اندیشی کرده و فکری اساسی و تدبیری بلند مدت اتخاذ کنند.

یک دانشجوی ساکن در ساختمان "خوابگاه جمالزاده" واقع در کوی دانشگاه تهران در گفتگو با ما گفت: از سال 80 که در رشته اقتصاد دانشگاه تهران قبول شدم، در کوی دانشگاه ساکن ام و متأسفانه هر سال که می گذرد فرهنگ خوابگاه نشینی و نوع برخوردها و رفتارهای دانشجویی به شکل عجیبی تغییر می کند.
به گفته این دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، هیچ سنخیتی بین آسیب های اجتماعی موجود در کوی دانشگاه تهران و آیین های دینی و سنت های زیبای اسلام وجود ندارد و فضای برخی از ساختمان های کوی بر خلاف خواسته های قشر مذهبی و هیأتی دانشجویان است.
وی در خصوص میزان تأثیرگذاری فعالیت های فرهنگی تشکل های دانشجویی و مذهبی از جمله بسیج و هیأت های دانشجویی بر ناگواری ها و آسیب های اجتماعی موجود در اتاق های کوی دانشگاه تهران، اظهار داشت: علی رغم فعالیت این تشکل ها، بیشترین راهبرد و رویکرد عمده این تشکل ها گرایش های سیاسی است.
اين دانشجو درباره آمار واقعی میزان معتادان کوی دانشگاه تهران و دانشگاه های دیگر بیان کرد: آمار رسمی در این خصوص را معمولاً اعلام نمی کنند، ولی در اینکه روند این معضل اجتماعی در سال های اخیر رو به رشد بوده، هیچ شکی نیست.
دانشجوی دیگري که در رشته "مطالعات تاریخ خلیج فارس" دوره کارشناسی ارشد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران تحصیل می کند، معتقد است اوضاع فرهنگی خوابگاه های کوی دانشگاه تهران مطلوب نیست. به نظر او با آنکه دانشجویان مؤمن و معتقد زیادی در بین ساکنان کوی حضور دارند و شب های قدر ماه مبارک رمضان نمونه اي از تجلی ایمان قلبی قاطبه دانشجویان است، ولی با آرمان های متعالی و خواسته های یک نظام اسلامی که به قشر دانشجو به عنوان قشر فرهیخته و تأثیر گذار جامعه می نگرد و انتظار دارد که ظواهر دین در آن رعایت شود، فاصله وجود دارد.
وی همچنین به برخی مشکلات اجتماعی و آسیب های اخلاقی خوابگاه ها اشاره کرد و گفت: معضل اعتیاد موضوعی است که علت های مختلفی می تواند داشته باشد؛ گرفتاری های خانوادگی، دوری از خانواده و برخی مسایل روان شناسی در بروز این ناهنجاری مؤثر هستند.  

دکتر "محمدحسام احمدي" دانش آموخته رشته "فقه و مبانی حقوق اسلامی" دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران که خود ایامی ساکن کوی دانشگاه تهران بوده، می گوید: دوری از معنویت و مبانی اسلامی در هر محیطی اتفاق بیفتد، طبیعی است که مشکلات و تبعات اجتماعی در آن رخ می دهد.
وی در عین حال تصریح مي كند: اینکه گفته شود رویکرد دانشجویان به سمت بی دینی است، سخنی گزاف و بیهوده است؛ چرا که تمایل دانشجویان به دینداری و آموزه های قرآنی، موضوعی قلبی و ایمانی است.
احمدي با اشاره به اینکه احتمال دارد گاهی هم از سوی یک جوان به خاطر غفلت و نا آگاهی، اعمال نامتناسب با آموزه های دینی سر بزند، افزود: نمی توان با این پیش فرض حکم داد که جوانان ما تمایلی به دینداری ندارند.
وی در خصوص معضل اعتیاد دانشجویان نیز ابراز داشت: بحث اعتیاد به خاطر یک سری عوامل محیطی و برون کشوری، در حال حاضر در بین دانشجویان شهرستانی که سال های دانشجویی خود را در خوابگاه های دانشجویی سپری می کنند، در حال رشد است و بررسی ابعاد مختلف این معضل به کار کارشناسی عمیقی نیاز دارد.
دكتر احمدي خطاب به مسؤولان کوی دانشگاه تهران اظهار كرد: با توجه به تبعات این موضوع و عواقبی که ممکن است برای آینده فارغ التحصیلانی که به نوعی با این معضل دست به گریبان هستند، اتفاق بیفتد، باید به فکر راهکار و آگاهی بخشی بود.
او در ادامه به کارهای فرهنگی و فوق برنامه در خوابگاه ها اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: مجموعه هايی مثل کانون قرآن و عترت و بسیج دانشجویی می توانند با برگزاری کلاس ها و دوره هایی درصدد نشر و ترویج فرهنگ دینی بوده و در راه کاهش آسیب های اجتماعی نظیر اعتیاد و سایر مسایل غیر اخلاقی در خوابگاه ها تلاش کنند.
به گفته این دانشجوی رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، تغییر ارزش ها و نوع رویکرد دانشجویان نسبت به مسایل اجتماعی و اخلاقی باعث می شود تا خیلی از ناهنجاری ها به هنجار و عادت در بین دانشجویان تبدیل شود.
"ناصر محمدپور" دانشجوی کارشناسی ارشد رشته "فلسفه اسلامی" که دوره کارشناسی خود را در دانشگاه "مذاهب اسلامی" گذرانده است، می گوید: دورانی که در خوابگاه دانشگاه مذاهب اسلامی بودم، به خاطر بسياري از مسایلی که دانشجویان این دانشگاه خود را ملزم به رعایت آن می دانستند، فضای سالم و صمیمی اي حاکم بود.
وی در ادامه می افزاید: ولی متأسفانه پس از اینکه وارد دانشگاه تهران شدم و در خوابگاه کوی دانشگاه سکونت کردم، با اکثر مسایل و مواری که اصلاً برایم طبیعی نبود، مواجه شدم.
وی که از دانشجویان فعال یکی از تشکل های دانشجویی است، معتقد است گاهی اوقات با صحنه هايی در سالن ها و راهروهای خوابگاه های کوی مواجه می شده که انگشت تعجب بر دهان می گرفته است.
محمدپور به کرات لحظه های مصرف مواد مخدر از سوی دانشجویان در بالکن های کوی دانشگاه تهران را دیده و می گوید: متأسفانه فرهنگ غالب در بین ساکنان کوی دانشگاه تهران به سمت لودگی و رواج ناهنجاری های اجتماعی است.
وی بحث اعتیاد در بین دانشجویان دانشگاه تهران را رو به رشد می داند و اعتراض دارد که چرا کسی به فکر این جوانان که آینده مملکت در دست آنها خواهد بود، نیست.
"علي شرفي" دانشجوی رشته "اقتصاد" دانشگاه تهران که الان هفت سال است ساکن کوی دانشگاه تهران است، می گوید: با وجود اینکه در این سال ها با دانشجویان مؤمن زیادی دوست و آشنا شدم، ولی با این حال نمی توان به راحتی از کنار آسیب های موجود در میان برخی از دانشجویان گذشت.
وی "هم اتاقی بودن" و "نوع گزینش دوستان" را به عنوان دو عامل اساسی در تمایل و گرایش دانشجویان به آفت ها و آسیب های اجتماعی یاد کرد و گفت: با آنکه شخصیت اخلاقی و اجتماعی جوانان در سنین قبل از ورود به دانشگاه شکل می گیرد، ولی در سال های تحصیل در دانشگاه نیز برخی از اخلاقیات و منش های اجتماعی افراد در حال پختگی و کامل شدن است.

وی به برخی از رفاقت ها و دوستي ها ناباب اشاره کرد و اظهار داشت: با آنکه انتظار همگان از قشر فرهیخته دانشجو چیزی فوق تصور افکار عمومی است، ولی خواسته یا ناخواسته شاهد آن هستیم که گاهی اوقات شدیدتر از متن جامعه ناهنجاری ها و آسیب های اجتماعی در فضای خوابگاه ها رخ می دهد.
این در حالی است که يكي از اعضاي شورای صنفی کوی دانشگاه تهران در گفتگویی با بیان اینکه هیچ گاه آمار رسمی از تعداد معتادان خوابگاه هایی دانشجویی داده نمی شود، اعلام کرد: کار خاصی از سوی شورای صنفی کوی دانشگاه تهران در خصوص این موضوع صورت نگرفته است.
وی در پاسخ به اینکه چرا اين تشکل در کوی دانشگاه تهران درباره معضل و پدیده اعتیاد دانشجویان حرکتی نکرده است، ابراز داشت: ما متولی مستقیم این موضوع نیستیم و به خاطر کارهای دارای اولویت فعلاً این پدیده در دستور کار نیست.
اين فعال دانشجويي در ادامه با اشاره به اینکه هیچ كدام از منابع رسمی، آمار رسمی اي در خصوص تعداد معتادان خوابگاه های دانشجویی نداده اند، خاطرنشان کرد: مدیریت کوی دانشگاه و معاونت دانشجویی دانشگاه تهران باید نسبت به این موضوع اظهار نظر کنند.
با این وجود برخی اخبار غیر رسمی از دانشجویان ساکن در کوی دانشگاه تهران مبنی بر این است که سال به سال بر ناهنجاری ها و ناملایمات اجتماعی بین دانشجویان افزوده می شود.
باید افزود که تلاش ما برای تماس تلفنی با مدیریت خوابگاه و معاونت دانشجویی دانشگاه تهران برای ترتیب دادن یک گفتگو در خصوص اعلام رسمی آمار معتادان دانشجوی ساکن در کوی دانشگاه تهران تا لحظه تنظیم این گزارش بی نتیجه ماند.
گفتني است از آوردن اسامي واقعي دانشجويان بدليل بروز مشكلات احتمالي خودداري شده و اسامی واقعی افراد نزد ما محفوظ است.