برای هر پاسخی، باید دایره اشاعه و ترویج پاسخ را در حدّ رواج خود شبهه تعریف و تحدید كرد، زیرا وسیعتر بودن گستره پاسخ نسبت به گستره شبهه، گاه موجب رواج شبهه و گسترش آن میگردد.
در مواجهه با شبهه از چه قالب هایی می توان استفاده کرد؟
مواجهه با شبهه، مسألهای بسیار حسّاس و دقیق است. برخلاف گمان رایج، مواجهه مؤثر و صحیح با شبهه، همیشه در مقابله مستقیم با آن و اقدام به پاسخ صریح، خلاصه نمیشود.
در پاسخ به شبهات چه نکاتی را باید در نظر گرفت؟
در پاسخ به شبهه، تأثیرگذاری بر باور و رفتار مخاطب. بنابراین دقت و ظرافت پاسخ، امری بسیار مهم است كه عدم توجه بدان، گاه موجب نقض غرض و یا نتیجه معكوس میگردد.
چه شبهه ای برای پاسخ گویی در اولویت است؟
بدیهی است هر گروهی از شبهات توسط مراكز خاص و با انگیزههای متفاوت از هم مطرح میگردد و مخاطبان مشخصی را نیز هدف قرار میدهد. قطعاً برای «شبههیابی» در عرصههای فوق و پاسخدهی آن...
شبهه با چه قالب هایی می تواند مطرح شود؟ كسي كه دغدغه انحراف و تحریف فكری و رفتاری جامعه را دارند و خود را مكلف میبیند كه از فروغلتیدن جامعه به مسیر باطل پیشگیری كند، باید روشها و قالبهای طرح شبهه را بداند.
چگونه یک نظریه منجر به شبهه می شود؟ بیان واقعیت هرگز به شبهه نمیانجامد. این شبهه موجب اشتباه و خطای در تشخیص حق و باطل میشود، ولی آنچه حقیقتاً علمی و بر مبنای واقعیت بیان شود، هیچگاه به باطل رهنمون نمیشود.
آیا هر ابهامی را می توان شبهه نامید؟ نخبگان سیاسی یا فكری، گاه برای حفظ منزلتِ مصنوعیِ خود یا توجیه عملكرد ضعیف یا منفی خویش، و پیشگیری از طرح پرسشها و ابهامات اساسی، به طرح دیدگاهها و نظراتی میپردازند كه منشأ شبهه در جامعه میشود.
آيا "نان به نرخ روز خورها" در برابر شبهه احساس مسؤولیت می کنند؟ براي كساني كه اعتقاد ثابتي ندارند، يا از تعصّب نسبت به اعتقادشان محروماند، يا محافظه كارند و نان به نرخ روز ميخورند يا دغدغه و وظيفه ديني و اجتماعي احساس نميكنند و ... اساساً چيزي بنام «شبهه» مطرح نميباشد.
آيا "شبهه" همان ترديد و تزلزل در انديشه و عمل فرد يا جامعه است؟ هر اشكال، پرسش يا ابهامي كه در برداشتها، تحليلها، تصميمات و رفتارهاي مرتبط با سعادت فرد يا جامعه، منشأ خطا و اشتباه در شناخت حق از باطل گردد، «شبهه» ناميده ميشود.