آرمانها و اهداف فرهنگی انقلاب چیست؟
علی ذوعلم
مقدمه
انقلاب اسلامی، یك انقلاب فرهنگی است: شكلگیری انقلاب ناشی از تحول و رشد فرهنگی جامعه و رویآوردن اقشار مختلف ـ بویژه قشرهای جوان و فرهنگی جامعه ـ به ارزشهای اسلامی بوده و آرمانِ اصلی انقلاب هم، تحققجامعهای نمونه و برخوردار از شاخصهای رشد و تعالی انسانی و اسلامی است. پایهگذار انقلاب اسلامی ـ یعنی امامخمینی (ره) ـ «فرهنگ» را اساس ملیت و استقلال یك ملت میدانند و تخریب فرهنگی جامعه توسط رژیم پهلوی را، یكی از بزرگترین آسیبهای آن دوران بر میشمارند و جبران آن را دشوارتر از جبران خرابیهای مادّی تلقی میكنند.
بنابراین، نمیتوان تردید داشت كه یكی از برجستهترین اهداف بلندِ انقلاب اسلامی، اصلاح فرهنگ جامعه و فراهمكردن زمینههای رشد و تعالی فرهنگی بوده است، اكنون این پرسش مطرح است كه در طول سالهای پس از پیروزی انقلاب، این هدف تا چه حدّی تحقق یافته و اساساً انقلاب و نظام برخاسته از آن توانسته است انتظار جدید رادر این باب برآورده سازد یا نه؟
اظهارنظرها و تحلیلهای نقادانهای كه گاه وضعیت را بدتر از زمان رژیم پهلوی نشان میدهد، به این پرسش دامن میزند و تردید و نگرانی جامعه ـ بخصوص جوانان دغدغهمند ـ را در باب توفیق فرهنگی انقلاب تشدید میسازد.
در این مختصر برآنیم كه پاسخی برای این پرسش بیابیم.
آرمانها و اهداف فرهنگی انقلاب چیست؟
برای اینكه بتوانیم دیدگاه روشن و صحیحی از میزان توفیق انقلاب در عرصه فرهنگی بدست آوریم، اوّلاً باید مراد از «فرهنگ» را روشن سازیم و ثانیاً اهداف و آرمانهای فرهنگی انقلاب اسلامی را به اجمال بیان نمائیم.
در این بحث، مراد از فرهنگ، عبارت است از: هنجارها و ارزشهای مطلوب اجتماعی كه در رفتار و منش جامعه تبلور مییابد و در همه عرصههای اقتصادی، سیاسی، خانوادگی و... بازتاب و انعكاس پیدا میكند. انتظار و توقّعی كه از یك جامعه رشد یافته و پویا و مبتنی بر ارزشهای اسلامی، وجود دارد، تجلی ارزشهای الهی و انسانی در رفتار و تعامل اجتماعیافراد آن جامعه است. رواج درستكاری، عدالت، راستگوئی، خیرخواهی، خردورزی، تواضع، آزادگی، همكاری و تعاون، استقامت و بردباری، و آنچه كه اسلام به عنوان ارزشهای مطلوب معرفی كرده است، كیفیت و درو نمایه فرهنگ یك جامعه را اسلامی میسازد.
و امّا آرمانهای فرهنگی انقلاب، در یك عبارت كلی، چیزی جز آرمانهای اخلاقی و تربیتی اسلام نیست. امامراحل(ره) بر این آرمان محوری همواره پافشاری داشت كه هدف اصلی انقلاب، زندهكردن احكام اسلام و تحقق آن درجامعه است.
از منظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان سند رسمی انقلاب، برخی از اهدف فرهنگی نظام، كهدولت موظف به تحقق آن میباشد، عبارت است از:
ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوی و مبارزه با كلیه مظاهر فساد و تباهی؛
بالابردن سطح آگاهیهای عمومی در همه زمینهها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانههای گروهی و وسایل دیگر؛
تقویت روح تحقیق و ابتكار، تأمین آزادیهای سیاسی و اجتماعی، توسعه و تحكیم برادری اسلامی و تعاون عمومی بین مردم.
بر همین مبنا، شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال 1371 مجموعه «اصول سیاست فرهنگی» نظام را تصویب و اهداف فرهنگی جمهوری اسلامی را در آن تبیین و تعیین كرد. در این مصوبه اهدف كلی فرهنگی نظام به شرح ذیل بیان شده است.
1. رشد و تعالی فرهنگ اسلامی انسانی و بسط پیام و فرهنگ انقلاب اسلامی در جامعه و جهان.
2. استقلال فرهنگی و زوال مظاهر منحط و مبانی نادرست فرهنگهای بیگانه و پیراستهشدن جامعه از آداب و رسوم منحرف و خرافات.
3. به كمال رسیدن قوای خلاّقه و شایسته وجود آدمی در همه شئون و به فعالیت درآمدن استعدادات خداداده و استحصال دفائن عقول و ذخائر وجودی انسان.
4. آراسته شدن به فضائل اخلاقی و صفات خدایی در مسیر وصول به مقام انسان متعالی.
5. تحقق كامل انقلاب فرهنگی در جهت استقرار ارزشهای مورد نظر اسلام و انقلاب اسلامی در زندگی جمعی و فردی و نگاهبانی از آنها و استمرار حركت فرهنگی برای رسیدن به جامعه مطلوب.
6. درك مقتضیات و تحولات زمان و نقد و تنقیح دستاوردهای فرهنگی جوامع بشری و استفاده از نتایج قابل انطباِق با اصول و ارزشهای اسلامی.
در این مصوبه، مهمترین اقدامات و اولویتهای فرهنگی ـ كه برای تحقق اهداف فوِق باید مورد توجه باشد ـ نیز بیان شده و در پایان آن، همه دستگاهها و وزارتخانههای فرهنگی و آموزشی، مجری این سیاستها شمرده شدهاند. مسؤولیت نظارت و ایجاد هماهنگی لازم در اجرای اصول سیاست فرهنگی بر عهده شورای عالی انقلاب فرهنگی است كه تحت ریاست رئیس جمهور انجام میگیرد.
سلام. مطالب خوب ومفیدی دارید.من یک سو’ال دارم
"مد چیست" مد گرایی چیست" مد خوب است یابد"
من جواب را بصورت علمی میخواهم تا با استدلال کافی
برای دوستانم بیان کنم. باتشکر
- در قسمت نظرات بطور مستقیم از ورد ( Microsoft Office Word) کپی نکنید .
عناوین دیگر :
مرگ بر آمريكا؛ آري يا نه؟
آرمانها و اهداف فرهنگی انقلاب چیست؟
پيدايي و پايايي انقلاب اسلامي بر اساس كدام قرائت از دين تحقق يافته است؟
کانون اندیشه جوان در سال 1377 با هدف اولیه پاسخگویی به پرسشهای ذهنی مخاطب جوان تأسیس گردید. این كانون چونان نهالي برآمده از متن ناگزير شايستهها و بايستهها، به مدد دانش و پژوهش ميكوشد تا خواستهاي خردگونهي جوانان و دانشجويان دانشپژوه را در ساحت توان خويش، پاسخ گويد و قبسي از شعلهي فروزان لاهوت را در پيش ديدگان نگرنده و نگران آنان بدارد.
