نظريه ولايت فقيه دست آورد انديشه سياسى مكتب شيعه است. اين نظريه از زمان غيبت امام معصوم(عج) توسط فقها و عالمان شيعى مطرح و تا عصر حاضر با پيروزى انقلاب اسلامى و تأسيس حكومت اسلامى همچنان ارائه و نظريه پردازى شده است. نظريه ولايت فقيه به عده اى از عالمان دينى اختصاص ندارد بلكه قاطبه علما و فقهاى شيعه بر اين باورند كه تصرف در امور مربوط به معصومين«عليهم السلام» در حوزه هاى اجتماعى، دينى و سياسى اداره مسلمين نياز به اذن امام معصوم(عج) دارد. بنابراين حتى در افتاء و صلاحيت صدور فتوا و يا أخذ سهمين (أعم ازخمس و زكات) بدون اذن امام معصوم(عج) و يانيابت عام ازآن امام(عج) امكان پذير نيست. بنابراين با اجازه معصوم (عج) فقهاى شيعه به نيابت از امام حق تصرف در اموال مسلمين، افتاء و قضاوت را خواهند داشت.
امّا از آنجا كه حدود اختيارات ولىّ فقيه در عصر غيبت همواره مورد بحث و فحص انديشمندان و دانش پژوهان بوده و معمولاً سؤالات و شبهاتى را برانگيخته است لازم بود در نوشتارى به اين مسأله پرداخته شود و جوانب مختلف آن هر چند مختصر مورد پژوهش و دقت نظر قرار گيرد.