نشست فکری جریان شناسی فکری اسلام در کشورهای عراق، عربستان و مغرب در مدرسه عالی امام خمینی قم برگزار شد.

به گزارش مرکز خبر حوزه، حجت‌الاسلام نذیرالحسنی در این نشست لازمه یک جریان فکری را دارا بودن اندیشه، رهبری و پایگاه اجتماعی دانست و اظهار داشت: جریانات شیعی درعراق از نظر اصل و مصدر متحدند اما از حیث روش‌ها برای رسیدن به هدف با یکدیگر اختلاف نظر دارند.

وی جریانات شهید محمد باقر صدر، شهید محمدصادق صدر و شهید محمدباقر حکیم را سه جریان اصلی و فعال شیعی در عراق برشمرد و تصریح کرد: این سه جریان با رهبری مرجعیت دینی شکل گرفته است.

این محقق عراقی در خصوص جریان شهید محمدباقر صدر گفت: این جریان توجه بسیاری از نخبگان را جلب کرده اما نسبت به عموم مردم از توفیق کمتری برخوردار بوده است.

وی به جریان شهید محمدصادق صدر اشاره کرد و بیان داشت: این جریان به جد در صحنه عراق فعال است و در دوره‌های متعددی، جریان غالب شیعه در عراق بوده است.

حجت‌الاسلام نذیرالحسنی افزود: این جریان می‌تواند پایگاه‌های اجتماعی خوبی در جامعه داشته باشد و تاکنون در بسیاری از افراد و گروه‌های عراقی تاثیر گذاشته است.

وی جریان شهید محمدباقر حکیم را دارای امتدادات سیاسی و اجتماعی و توفیقات عمومی دانست و ابراز داشت: مجلس اعلای اسلامی عراق، مجموعه بدر، موسسه فرهنگی شهید محراب و برخی از موسسات و مراکز از این جریان تاثیر می‌پذیرند.

این محقق عراقی در ادامه به جریانات فکری اسلامی میان اهل‌تسنن عراق اشاره و تصریح کرد: از آنجا که رهبری جریانات سنی معمولاً با مرجعیت دینی همراه نبوده است، به تقسیم‌بندی طایفه‌ای روی آورده‌اند و لذا به دو دسته عربی و کردی تقسیم می‌شوند.

وی جمعیت الاخوه الاسلامیه، انصارالسنه و التغییر و الجهاد را سه گروه عمده در جریان‌ سنی عربی در عراق برشمرد و خاطرنشان کرد: این گروه‌ها دارای دو رویکرد عمده تبلیغی و نظامی هستند و وجه جامع آنها نشات گرفتن از جریان اخوان‌المسلمین است.

حجت‌الاسلام الحسنی در خصوص جریانات سنی کردی در عراق گفت: حزب اتحاد اسلامی کردستانی، حزب اسلام کردستانی، انصارالسنه کردی و انصار الاسلام از عمده‌ترین گروه‌های این جریانات به شمار می‌روند که رویکرد غالب در دو گروه نخست، ایجاد حکومت کردی و در دو گروه بعدی، فعالیت‌های جهادی است.

وی همچنین صلا‌ح‌الدین محمد بهاء‌الدین و محمد مصطفی را از جمله رهبران گروه‌های سنی کردی در عراق برشمرد.

شیخ هشام الخنیزی نیز در این نشست به جریانات فکری اسلامی در عربستان اشاره کرد و بیان داشت: ویژگی مشترک در جریانات شیعی، تبعیت از مراجع تقلید عالم تشیع است.

وی جریانات اثنی‌عشری، اسماعیلیه، زیدیه و کیسانیه را چهار جریان اصلی شیعه در عربستان دانست و اظهار داشت: شیعه اثنی‌عشری، جریان غالب بین گروه‌های شیعی است که خود به سه تقسیم می‌شود.

این روحانی عربستانی افزود: جریان متمایل به انقلاب اسلامی، به زعامت ولی‌فقیه در جمهوری اسلامی ایران، جریان منتسب به آیت‌الله خویی و شاگردان ایشان و جریان منتسب به آیت‌الله سید محمد شیرازی این سه دسته را تشکیل می‌دهند.

وی گفت: جریان منتسب به آیت‌الله خویی مخالف جریان‌های انقلابی نیستند اما ضمن اینکه قائل به وجوب اقامه دولت اسلامی می‌باشند، تلاش وافری برای استقرار چنین حکومتی ندارند.

شیخ‌ الخنیزی جمعیت شیعه اسماعیلیه در عربستان را یک میلییون نفر اعلام کرد و ابراز داشت: کتاب‌هایی که این جمعیت درباره خود نوشته باشند کم است و این امر قضاوت درباره آنها را سخت می‌نمایاند.

وی درباره شیعه زیدیه در عربستان بیان داشت: مرجعیت فکری این گروه در عربستان شکل نگرفته است و عمدتاً از مراجع فکری یمن تغذیه می‌شوند.

این محقق حوزوی همچنین شیعه کیسانیه را دارای جمعیت اندکی در عربستان دانست.

این محقق عربستانی حزب‌الله حجاز، تجمع علمای حجاز، حرکت اسلامی در جزیره و الحرکه‌ الاصلاحیه از عمده‌ترین حرکت‌های سیاسی شیعه در عربستان به شمار می‌رود.

وی افزود: حرکت الاسلامیه لاصلاح، حرکت تجدید اسلامی، العدل والشوری فی حقوق الانسان و فرقه الدفاع از جریانات سیاسی اهل سنت در عربستان است.

وی درباره اهل سنت عربستان گفت: این گروه معتقد به این اصل هستند که باید از حاکم زمانه تبعیت کرد و اجازه هر گونه قیام و حرکتی را که موجب تغییر حکومت شود، نمی‌دهند.

شیخ الخنیزی جریانات حنبلی، حنفی و صوفی را سه جریان عمده اهل‌سنت در عربستان برشمرد و اظهار داشت: جریان حنبلی در قالب مذهب وهابیت رشد کرده‌ا‌ند و آخرین آمارها حاکی از تعلق خاطر 34 درصد مردم عربستان به این جریان است.

وی جریان لائیک را نیز از تفکرات رخنه کرده در شیعه و اهل سنت عربستان دانست.

عبدالرحیم بوسته از محققان کشور مغرب هم در نشست علمی جریان‌شناسی فکری اسلام گفت: نخستین حرکت اسلامی در مغرب، حرکت الشبیبیه بود که با رهبری عبدالکریم مطیع شکل گرفت.

وی گروه‌های منتسب به اخوان المسلمین، متصوفه، سلفی‌ها و گروه‌های متاثر از انقلاب ایران را از جریانات اسلامی در کشور مغرب برشمرد و اظهار داشت: گروه‌های منتسب به اخوان المسلمین از گروه‌های غالب در مغرب بوده‌اند که هم‌اکنون حرکت التوحید و الاصلاح که دارای یک حزب سیاسی نیز هست از فعالیت خاصی برخوردار می‌باشد.

این اندیشمند مغربی به جریان صوفیه در کشور خود اشاره و تصریح کرد: تصوف جدیدی در این کشور شکل گرفته که با تصوف موجود در تاریخ مغرب متفاوت است.

وی افزود: هم‌اکنون جماعه‌العدل و الاحسان به رهبری شیخ عبدالسلام یاسین در این زمینه فعالیت دارد.

این تحصیل کرده حوزه‌های علمیه، عبدالکریم خطیب را از رهبران گروه‌های اسلامی متاثر از انقلاب ایران دانست و بیان داشت: الاختیار الاسلامی از جریاناتی است که شدیداً به جمهوری اسلامی ایران تمایل دارد.

وی در خصوص سلفی‌های مغرب گفت: گروهی از سلفی‌ها در زمان استعمار فرانسه، جریان اصلی بیداری اسلامی را به دست داشتند که این گروه ارتباطی با عربستان ندارند.

عبدالرحیم بوسته افزود: گروه دیگری از سلفی‌ها در مغرب وابسته به عربستان‌اند که رویکردهای نظامی و سیاسی دارند و اخیراً متاثر از حزب القاعده دارای انشعاباتی شده‌اند

خاطرنشان می‌شود: در پایان این نشست سخنرانان به پرسش‌های حاضران پاسخ دادند.