بسم الله الرحمن الرحيم

کارگاه نقد، عيني ترين بخش در دوره نقد ادبي است که ثمرات تلاشهاي دانشجويان و اساتيد اين دوره ارزشمند بايد در آن نمود يابد.
در طرح درس مصوب گروه ادبيات، هفت رمان فارسي در دستور کار نقد قرار گرفته است. اما با توجه به فرصت اندک موجود و حجم و تنوع مطالب مورد توجه در هر جلسه، نمي توان نقد جامع و همه جانبه اي از هر رمان ارائه کرد.
از اين رو، در نظر است، به تناسب هر رمان، با طرح بحثي خاص، زمينه تبادل آراء در شکل عالي خود فراهم شده،  مجموعه اندوخته هاي دانشجويان و مباني تثبيت شده در ذهن هر يک از شرکت کنندگان در بوته نقد گذاشته شود.
اشاره به نکاتي در اين باره راهگشا است:
1- مجموع کتابهاي پيشنهادي از حوزه ادبيات دفاع مقدس انتخاب شده اند. اين انتخاب موضوعي ضمن براورده ساختن اهداف دوره در برگزاري کارگاههاي علمي نقد، مي تواند مسائل ژانر ادبي دفاع مقدس را نيز مورد توجه قرار دهد. يکپارچگي موضوعي داستانها اين امکان را فراهم خواهد ساخت تا با قرار گرفتن در فضاي گونه اي خاص از ادبيات- که نزديکترين و علمي ترين گونه مرتبط با مفاهيم ارزشي پس از انقلاب است- به ديدگاههاي فلسفي تحديد کننده اين گونه نزديک شويم.
2- در انتخاب کتابها معيارهايي چند مد نظر بوده است.
أ‌- شهرت: گرچه عوامل شکل دهنده شهرت ادبي کتاب در کشور معلول اصول ادبي نيستند و عناصر حاشيه اي ادبيات در نتيجه انتخاب جشنواره ها و شهرت کتاب موثرند، با اين وجود، ترديدي در تاثير گذاري و جريان سازي آثار مشهور در مدت زماني محدود يا طولاني بر روند ادبيات دفاع مقدس نيست. از اين رو تلاش شده است کتابهاي منتخب جشنواره هاي ادبي – اعم از دفاع مقدس و غيره- و کتابهايي که پر فروش شده يا جزو اولين هاي اين گونه هستند انتخاب شوند.
ب‌- سلامت: با توجه به رويکرد کارگاه در معرفي آثار مثبت نگر و موفق درباره جنگ، تلاش شده است حتي المقدور از معرفي آثاري که ديدگاه ناراستي درباره جنگ دارند اجتناب شود.
ت‌- نويسنده: اغلب کتابهاي پيشنهادي به نويسندگاني تعلق دارند که يا به واسطه اين کتاب يا کتابهاي ديگر از جايگاه قابل قبولي در ادبيات کشور برخوردارند.
ث‌- حجم: با عنايت به زمان برگزاري جلسات دوره- يک هفته در ميان- کتابهايي انتخاب شده اند که از حجم کمتري برخوردار باشند و منتقدين دوره امکان بازخواني و اشراف کامل به جهان روايي را از دست ندهند.
ج‌- تنوع ساختاري: شرايط برگزاري دوره، که در آن تلاش شده است رويکردهاي مکاتب مختلف موضوعا در آثار انتخابي مورد بحث قرار گيرند، در انتخاب آثار مد نظر بوده است.
ح‌- قوت ساختار و زبان: تجميع تمامي عناوين مورد اشاره در کارهاي انتخابي دشوار به نظر مي رسد. با اين وجود، اغلب کارهاي پيشنهادي جزو کارهاي متوسط يا خوب ادبيات دفاع مقدس قلمداد مي شوند.
3- روشي که براي کارگاه مد نظر است، گذر از مباني و ازمايش روشهاي نقد در هر اثر مورد بررسي است. از اين رو تاکيد بر فعاليت مضاعف دوستان در جلسات و خارج شدن جلسات از شکل تک منتقد به نقد جمعي و تضارب آراء جزو برنامه هاي اين دوره است.
4- با توجه به انکه دوره آموزشي نقد ادبي،  ترم پاياني خود را طي مي کند. چنين کارگاههايي بايد بتواند ملکه اجتهاد ادبي را به ميزان متوقع و درخور در مخاطبان تثبيت کند. اين امر با تمرکز بر روشها و مقايسه تطبيقها با يکديگر ممکن است.
5- با توجه به آنکه اين کارگاه مختص نقد طراحي شده است، مد نظر است تا عناصر نقد جايگزين عناصر آموزش داستان نويسي که در اغلب جلسات نقد رواج دارد، گردد. زيرا برخي روشهاي نقد جنبه تعليمي داستان نويسي براي علاقمندان به اين مهارت ادبي داشته موضوع نقد محسوب نمي شود.

دستور جلسه نخست:
رمان: ارميا
نوشته رضا اميرخاني
انتشارات سوره مهر
موضوع: قصه داستان
زير موضوعها:
- جايگاه قصه در گزيده اي از نظريه هاي ادبي.
- جايگاه قصه در تفسير، تحليل، ارزش گذاري و فهم داستان.
- جايگاه قصه در نقد مبتني بر واکنش خواننده.
- تبیين رتبي قصه در مراحل نگارش و معادل سازي آن در مراحل نقد.
- تجزيه و تحليل قصه به جزء ناگزير و غير قابل تقسيم در داستان.
- ايده قصه، ايده داستان.

با توجه به زير موضوعهاي مورد نظر در موضوع قصه ، لازم است مجموعه نظريات و تحقيقات دانشجويان در خصوص اين عنصر و مسائل مرتبط با ان در تطبيق با رمان ارميا مکتوب شده و در جلسه آينده ارائه گردد.