حسن شاهنگی 
حجت الاسلام "محمد صفر جبرئيلي" استاد مرکز تخصصي کلام اسلامي، مرکز جهاني علوم اسلامي، مدرسه علميه معصوميه، مؤسسه بقيه الله و مرکز تخصصي فرق و مذاهب اسلامي است. وي آثاري چون "مسأله شرور و راز تفاوت ها"، " آيين کشورداري از نگاه امام علي (ع)" و "عقايد تشيع" را تاکنون براي کانون انديشه جوان نگاشته است

 ضمن عرض خوش آمد گويي به عنوان اولين سؤال بفرماييد جايگاه کانون انديشه جوان را در ميان ناشران کشور چگونه ارزيابي مي کنيد؟
 بسم الله الرحمن الرحيم؛ ضمن عرض تشکر توفيقي است براي من که خدمت شما و دوستان باشم، فلسفه وجودي کانون انديشه جوان به خاطر يک سري ضرورت هايي بود که اهل فکر و دغدغه تشخيص دادند. در جلسه اي که خدمت مقام معظم رهبري رسيدند، اين بحث ها مطرح مي شود، همان جاست که ايشان تأکيد مي کنند که يک همچنين جايي تصويب بشود و جالب اين جاست که کانون انديشه جوان پيشرو و جرقه اوليه برخي مراکز پژوهشي جدي در کشور مي شود، نيروهايي که من مي شناسم در کانون  انديشه جوان از همان آغاز انصافاً نيروهايي خوش فکر، دغدغه مند، تحصيل کرده، متعهد و ارزشي هستند، در عين حال اين مدت هم که من دورا دور در جريان هستم، خيلي هم خودشان را درگير مسائل سياسي روز هم نکرده اند. دغدغه  اصلي که براي خودشان مهم بوده است، همان را پي گرفته اند و بر اين اساس هم پيش آمده اند. از آن طرف پشتوانه کانون انديشه جوان آدم هايي خوش فکر هستند و واقعاً کساني که در کانون انديشه جوان نقش دارند به جد جوان اند (از نظر سني) يا دانشجو هستند و يا احياناً حوزوي هستند، پشت قضيه يک افراد نسبتاً اهل فکر و تحصيل کرده و جاافتاده اي هم هستند، هم در عرصه دانشگاه و هم در عرصه حوزه. پس ببينيد مي خواهم بگويم کانون انديشه جوان يک آغازي دارد و يک بدنه اي دارد و يک پشتوانه اي. امروزه آثاري که دارد چاپ مي شود تا حدي که من اطلاع دارم برخي از انتشارات و برخي از نويسندگان در محل کارشان و يا در دفتر يا خانه شان مي نشينند و کتاب مي نويسند، اينها تلقي خاص خودشان را دارند اما بعضي ها مي آيند در بطن جامعه و بر اساس نياز جامعه کار مي کنند، اين دو با هم خيلي فرق خواهد کرد يکي از تفاوت هاي آقاي مطهري با ديگران (به غير از خلوص و پشتوانه علمي آقاي مطهري) با نويسندگان هم دوره و معاصرش اين است که ايشان براي خودش نمي نوشت بلکه براي جامعه مي نوشت و در صدد مرتفع کردن نياز هاي عصر خودش بود و اين موضوع را به صراحت در مقدمه کتاب هايش اشاره مي کند و اين مطلب بسيار مهمي است که به سادگي نمي توان از آن گذشت.

 در تکميل صحبت جنابعالي مي توان گفت استاد مطهري علاوه بر اين که دغدغه پاسخ گويي به نياز هاي جامعه را داشت، اين نياز ها را صرفاً معطوف به حال نمي دانست بلکه آينده نگري هاي خوبي نيز داشت چنانچه مي توان ادعا کرد ايشان جلوتر از زمان خودش حرکت مي کرد، نظر شما در اين باره چيست؟
بله، آفرين ايشان آدم زبر و زرنگي بودند و درک بسيار خوبي در اين رابطه داشتند "ف" جامعه را فرحزاد مي کردند، مطلب جنابعالي را من کاملاً قبول دارم و لذا کانون انديشه جوان با اين بدنه و پشتوانه و رويکرد حرکت مي کند و خوب توانسته است کار بکند و بنده خودم شاهد هستم در مجامع و جاهاي مختلف که کانون در همين راستا تحسين مي شود و بسياري از افراد را هم مي شناسم که به آثار کانون در تحقيقات خود ارجاع مي دهند و اساساً آثار کانوني را مورد مطالعه جدي خود قرار مي دهند و به نظر من کانون واقعاً توانسته است جايگاه خود را در ميان مخاطبانش پيدا بکند و آنها را با خود همراه و همگام سازد و اين توفيق کمي نيست.

 در سال همت مضاعف و کار مضاعف قرار داريم، با توجه به اين نام گذاري از سوي رهبر فرزانه انقلاب به نظر شما رسالت کانون در اين زمينه از بعد کمي و کيفي چيست؟
بنده حقيقتاً از همان سالي که مقام معظم رهبري به نام سال امام علي (ع) معرفي کردند که ظاهراً جزء اولين سال هايي بود که ايشان نام گذاري سال ها را باب کردند به دور از مسائل جانبي اين قضيه برکات اين نام گذاري ها را به چشم خود ديده ام، خيلي خوب است، اين اصل از قضيه که واقعاً هدف مند و جهت مند انجام مي شود، منتها در اين جا يک نکته اي وجود دارد و آن اين که اعلام سال از طرف ايشان، هر سالي که مي خواهد اعلام شود اين نيست که ما بياييم در مورد موضوع ايشان چند تا کتاب بنويسيم و ديگر کاري نکنيم، الان بسياري از افراد به تکاپو افتاده اند و جزواتي را در باب همت مضاعف و كار مضاعف نوشته اند، اصلاً اين رويه درست نيست و اين کار تبيين حرف مقام معظم رهبري است و کار غلطي است چرا که حرف ايشان نياز به تبيين ندارد، وقتي ايشان اين موضوع را اعلام مي کند در حقيقت منظور خود را تبيين نموده اند، ما بايد به هدف و مقصود فرمايش ايشان عمل بکنيم و آن را دنبال بکنيم.

                                                               .

 منظور شما اين است که از نظر محتوايي پيام ايشان مي بايست مورد کم لطفي قرار نگيرد؟
 بله همين طور است وقتي که مقام معظم رهبري اين ضرورت را احساس کردند که سال 1389 سال همت مضاعف و کار مضاعف باشد ما بايد پيام ايشان را اخذ کنيم و دست به دست هم دهيم و در همه زمينه ها پشتکار بيشتري از خود نشان دهيم هر کس به فراخور موقعيت و جايگاهي که دارد بايد وظيفه خود بداند که تلاش بيشتري کند؛ کانون هم به سهم خودش بايد حرکت کند تا ان شاء الله به آن اهداف تعيين شده دست پيدا بکنيم.

 از ميان آثاري که جنابعالي براي کانون نگاشته اييد يک دغدغه مشترک وجود دارد و آن پاسخ گويي به شبهات کلامي جوانان است، دليل اين رويکرد شما چيست؟
من اعتقاد دارم که مسائل کلامي هميشه مورد نياز عموم جامعه است، در زمان قبل از اسلام هم اين قضيه در مورد اديان ديگر وجود داشته است و در تشيع و در عصر امامت نيز بوده است شما نگاه کنيد در عصر امام صادق(ع) نيز اين مسئله مورد توجه قرار مي گيرد. امروزه نسل جوان ما آماج شبهات زيادي هستند، هر چقدر هم که مي گذرد اين پرسش ها کم نمي شود، دليل اين مسأله پيشرفت علم و تکنولوژي و بروز پديده هايي مثل موبايل و اينترنت است که ضمن خدمات و حسناتي که دارند ممکن است عوارضي هم داشته باشند، همان طور که ما مي توانيم استفاده بهينه اي از اين وسايل بکنيم مخالفان هم مي توانند چنين کاري کنند، شبهات زياد شده است منتها نبايد از شبهه ترسيد بلکه بايد پاسخ داد. حوزه هم در اين مسائل بعد از انقلاب جدي شده است من هم بر اين اساس به پاسخ گويي به شبهات علاقه مندم و در اين زمينه تدريس و تحقيق مي کنم و لذا کتاب "مسأله شرور و راز تفاوت ها " را براي اين نگاشته ام.

عنوان رساله درسي جنابعالي "تاريخ تطور کلام شيعه" بوده است، آيا در آينده قصد نداريد در اين باره براي مخاطبان کانوني کتاب بنويسيد؟
البته پايان نامه کاري است صد در صد علمي، و در اين جا يک مسأله وجود دارد و آن اين است که اساساً نگاه تاريخي به علوم ديني نشده است و غربي ها در اين زمينه از ما پيش اند. آقاي مطهري در اين باره خيلي تأسف مي خورد و مي گويد غربي ها در اين زمينه نگاه تاريخي دارند اما ما نداريم. به خاطر ارتباط با غربي ها اهل سنت کمي بيشتر از ما در اين باره کار کرده اند. در فقه و فلسفه ما اين تجربه را داشته ايم ولي در علم کلام نداشته اييم لذا بنده با اين دغدغه رساله سطح 4 خود را در اين زمينه نگاشتم و جزء کتاب سال حوزه 87 هم شد و اگر قرار باشد چنين کاري براي کانون بشود 4 يا 5 دفتر مي شود. البته کار ديگري بنده داشته ام به اسم "سيري در تفکر کلام معاصر" که براي پژوهشگاه نوشته ام که کانون هم مي تواند آن را بازتوليد کند.

بيش از 10 بهار از عمر کانون انديشه جوان مي گذرد، به عملکرد کانون در اين مدت چه نمره اي مي دهيد؟

من حقيقتاً با چشم پوشي از برخي نواقص نمره خوبي به کانون مي دهم البته نکته اي که لازم مي دانم به آن اشاره کنم اين است که گاهي شبهه اي در جامعه مطرح مي شود و بلافاصله لازم است کتاب آن نوشته شود و تأخير در اين جا توجيه ندارد لذا کارها بايد سريع تر انجام شود اما در مجموع بايد بگويم هم طرح جلد ها خوب است و هم محتواي آثار.

همان طور که مستحضريد به تازگي در کانون، مرکز پژوهش هاي فکري و فرهنگي راه اندازي شده است، در همين آغاز راه چه پيشنهاداتي براي اين مرکز داريد؟
کار براي جوانان زياد است اما اين کارها بسيار سخت است. بايد رفت در جامعه رصد کرد و نياز ها را شناخت بعد از اين مرحله بايد جوان ها در کنار باتجربه ها در امور تصميم گيري کنند ضمن اين که کار دست جوانان است بايد از مشاوره بزرگتر ها هم استفاده کرد. بنده شنيده ام در گذشته نشريه "کيهان بچه ها" را افرادي مي نگاشتند که در سن کهولت قرار داشته اند ولي خب تجربياتي جواني را هم داشته اند و لذا بايد جوانان حضور داشته باشند اما از افراد مجرب هم استفاده شود و ترکيبي کار شود لذا در مورد مرکز جديد هم بنده همين پيشنهاد را مي کنم.

 شما فرموديد که از جوانان مي توان در بدنه استفاده کرد، آيا نمي توان از خود جوان حتي در نگاشتن کتاب البته با راهنمايي و يا مشاوره اساتيد سود برد؟
خيلي از نويسندگان شما همين الان جوان اند و زير 30 سال اند، بنده خودم در 30 سالگي در کانون انديشه کتاب نوشته ام. الان هم شنيده ام بازنويسي را در کانون جوانان انجام مي دهند و چه خانم و چه آقا هر دو خوش قلم اند.

و کلام آخر؟
بنده خودم قبلاً با کانون کار مي کردم. براي هر کسي در زندگي اش يک نقطه عطف وجود دارد، نقطه عطف در زندگي من هم حضور در کانون انديشه جوان است. کار در کانون برايم لذت بخش بود و به اجبار و به خاطر فعاليت علمي در شهر قم کانون را ترک کردم و در گروه هم اکنون از کانون هميشه دفاع کرده و مي کنم، اميدوارم کانون موفق تر بشود و جوانان نقايص را جبران کنند.