امیر حمزه نژاد

 سید امیر حسن دهقانی از سال 82 تا امروز مسئولیت باشگاه اندیشه را بر عهده دارد. او دارای مدرک کارشناسی مهندسی شیمی از دانشگاه صنعتی شریف و کارشناسی ارشد تاریخ اسلام از دانشگاه شهید بهشتی است.
دهقانی مدتی مدیریت کتابخانه سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران را بر عهده داشته و با هفته نامه پنجره نیز همکاری کرده است.
او با وجود تحصیل در رشته مهندسی شیمی علاقه بسیاری به مباحث و موضوعات علوم انسانی دارد و اهمیت علوم انسانی را برتر از سایر رشته ها می داند و بدین منظور بیشتر فعالیت های خود را در این زمینه معطوف کرده است.
گفتگوی ما را با مسئول باشگاه اندیشه می خوانید:
به عنوان اولین سئوال می خواستم بپرسم شما چه اهدافی را در باشگاه اندیشه دنبال می کنید؟
همان طور که مستحضر هستید، علوم انسانی در ایران تقریبا مظلوم واقع شده است، به طوری که اکثر جوانان کمتر به رشته های علوم انسانی توجه دارند و رشته های دیگر را بالاتر از رشته علوم انسانی می دانند، در صورتی که اهمیت علوم انسانی بیشتر از سایر رشته هاست. به همین علت بود که من با وجود اینکه رشته مهندسی می خواندم به تدریج وارد این حوزه شدم و به این سمت گرایش پیدا کردم و تقریباً تغییر حوزه دادم. یکی از دلایلی که باعث شد سایت باشگاه را راه اندازی کنیم نیز اهمیتی بود که علوم انسانی داشت و خلاءی بود که ما در این زمینه احساس می کردیم.در اصل هدف باشگاه این است که بستری برای فعالیت هر چه بیشتر در علوم انسانی فراهم شود و در فضای مناسبی خارج از بحث های سیاسی به طور علمی کار فکری بکنیم و به شاخه های مختلف علوم انسانی بپردازیم. باشگاه اندیشه هم از ابتدای کارش تلاش کرده تا محلی باشد برای بحث و جدل فکری، که در آن ضمن اینکه اخلاق بحث و اخلاق نقد رعایت می شود به حوزه های مختلف علوم انسانی بپردازد. باشگاه هم مکانی است که درآن میدان و فضا برای قشر جوان فراهم است تا در این حوزه فکر واندیشه خودشان را عرضه کنند و رشد کنند.

 
سایت باشگاه اندیشه دارای چه بخش هایی است و عمده فعالیت های باشگاه در چه حوزه هایی است ؟
به طور تفکیکی اگر بخواهیم فعالیت های باشگاه را ارزیابی کنیم، از چند منظر می توانیم مطالب باشگاه را دسته بندی کنیم. از یک منظر ما دسته بندی جنسی مطلب را در سایت باشگاه اندیشه داریم که شامل مقاله، فایل صوتی، فیلم، تصاویر و ...می شود. در کنار این ما به طور موضوعی  نزدیک به سی سر فصل اصلی داریم که در حوزه علوم انسانی مطالب را دسته بندی کرده ایم که به عنوان مثال می توان به سر فصل هایی چون سیاست، تاریخ دین و مذهب و ... را اشاره کرد، که هر کدام از این موارد زیر شاخه های مربوط به خود را دارند.
تقسیم بندی دیگری که می توان به آن اشاره کرد، دسته بندی مطالب بر اساس افراد و مشاهیر است و شاید کمتر جایی را در سایتهای ایرانی شما داشته باشید که با این حجم از مشاهیر مطالب گردآوری کرده باشند. در باشگاه نزدیک به 15 هزار نویسنده داریم که هر کدام صفحه ای را به خود اختصاص داده اند که بعضی از این صفحات تا 200 مطلب را در خود جای داده اند و شامل مقالات و مطالب خود آنان و مطالبی در مورد این افراد می شود. حجم مطالب باشگاه در مورد مشاهیر تا جایی است که اگر شما اسم یکی از مشاهیر را در موتورهای جستجو دنبال کنید، حتماً یکی از این موارد سایت باشگاه اندیشه را نشان می دهد.
درکنار این دسته بندی ها ما به صورت منطقه ای هم مطالب را تفکیک کرده ایم که کاربران می توانند در مورد این مناطق اطلاعات نسبتاً جامعی را از سایت باشگاه کسب کنند.

میزان استقبال مخاطبین را از سایت باشگاه به چه صورت ارزیابی می کنید و تعامل شما با مخاطبین به چه نحوی است؟
ما در واقع به دو صورت با مخاطبینمان در تعامل هستیم. از یک طرف با مخاطبینی که به دنبال کار تحقیقاتی و مطالعاتی هستند در ارتباطیم که در این صورت ما حجم قابل قبولی از مطالب در حوزه های مختلف را به صورت رایگان دراختیار مخاطبینمان قرار می دهیم. گاهی اوقات هم خود آنها مراجعه می کنند و سئوال می کنند، که تا جایی که در توانمان باشد به آنها پاسخگو هستیم. اما بخشی که در باشگاه اندیشه به تدریج پر رنگ شده و خیلی دارد مورد توجه قرار می گیرد و بخش های دیگر را تحت شعاع خود قرار داده، تولید مطلب توسط خود اعضای سایت است. یعنی ما در طول این چند سال در واقع کاربرانی را داشته ایم که به عنوان یک عضو فعال مطلب، مقاله و تحلیل های خود را  برای ما ارسال می کنند و ما آن را در سایت عرضه می کنیم. مطالبی که عرضه می شود علاوه بر آنکه در آرشیو قرار می گیرد، در صفحه ویژه خود اعضا هم نمایش داده می شود. در واقع یک صفحه به نام هر یک از اعضا در نظر گرفته ایم که کلیه مطالبی که آنها ارسال می کنند در آن صفحه قرار می گیرد. تا به امروز بعضی از کاربران بیش از صد مقاله برای ما ارسال کرده اند. در حال حاضر هم در ماه چیزی تا بین100 تا 150 مقاله ی کاربران تأیید می شود و روی سایت قرار می گیرد که با توجه به اینکه در حوزه اندیشه است، حجم قابل توجهی است. البته مشکلاتی هم وجود دارد و آن هم به خاطر این است که در حال حاضر از نظر فنی در بخش عضویت امکانات بسیار کمی وجود دارد. البته قرار است امسال یک «جامعه مجازی کاربران» در سایت تشکیل بدهیم، که در واقع هدفش تعامل دو سویه بین خود اعضا و باشگاه است. ما قصد داریم فضایی ایجاد کنیم که اعضا علاوه بر اینکه از مطالب سایت استفاده می کنند، بتوانند مطالب یکدیگر را نقد و بررسی کنند و به صورت فعال و چند جانبه مباحث همدیگر را دنبال کنند.این موضوع  خیلی می تواند به تقویت فکری و قوت مطالب آنها کمک کند.

وضعیت امروز سایت از نظر تعامل با اعضا به چه صورت است؟
ما بیش از 3 هزار عضو داریم که بین 100 تا 150نفر از آنها فعال هستند که تعداد قابل توجهی از این کاربران خودشان تحصیل کرده و صاحب نظر هستند و مقالات و مطالب خود را برای سایت اندیشه جوان ارسال می کنند. البته ما در زمینه پاسخگویی به سئوالات کاربران خود نیز فعال هستیم، اما مسئله جدیدی که به آن می پردازیم و طی این یکی دو سال برای ما اهمیت پیدا کرده، تشکیل گروه های گفتگوست. هدف ما این نیست که اعضا مطلبی بفرستند و یا نظری بدهند، زیرا این قابلیت از ابتدا در سایت بوده است و تقریباً سایت های دیگر نیز این امکانات را برای کاربران خود فراهم کرده اند. نکته قابل توجهی که باید به آن اشاره کنم، این است که ما در حوزه کشورهای فارسی زبان مثل تاجیکستان و افغانستان  نیز خیلی مراجعه کننده داریم.

چه برنامه ای برای امسال دارید، در واقع کاربران باشگاه اندیشه امسال چه خدماتی را ازسوی باشگاه دریافت می کنند؟
هدف اصلی ما در سال پیش رو این است که بخش عمده ای از تولیدات سایت را به خود کاربرانمان محول کنیم. در حال حاضر به عنوان مثال ما در ماه چیزی نزدیک به هزار عنوان مطلب در سایت می گذاریم که از این هزار عنوان 10 الی  15 درصدش را اعضا تولید می کنند. در واقع ما دنبال این هستیم که با ایجاد ساختارهایی بتوانیم سقف فعالیت اعضا را ارتقاء دهیم و تمایل آنها را برای ورود به عرصه بیشتر کنیم تا حداقل فعالیت اعضا را به 50 یا 60 درصد برسانیم و اگر این اتفاق بیفتد حداقل در ایران در نوع خودش منحصر به فرد است.
البته ما یک طرح تحول پیش بینی کرده ایم که شبکه مجازی هم بخشی از آن است، سایت باشگاه از ابتدا تا به امروز چه از لحاظ فنی و چه از لحاظ امکانات سه بار ارتقاء پیدا کرده است. تیمی نزدیک به یک سال روی این طرح کار کرده اند تا بتوانند قابلیت های سایت را افزایش دهند و امکانات به روزتری را در فضای مجازی برای اعضا بوجود آورند.
موضوع دیگری که پیش رو داریم بحث Rss های موضوعی است، که اعضا بتوانند با استفاده از نسخه Rss  به تفکیک موضوعات، مطالب مورد نیاز خود را بیابند. به طور کلی سعی ما این است که از همه قابلیت هایی که به نحوی بحث را از یکطرفه بودن خارج می کند، استفاده کنیم و فضایی را برای نقد منصفانه اخلاقی و جدی پدید بیاوریم. به نظر من این موضوع خیلی می تواند در زمینه علوم انسانی  راهگشا باشد، زیرا یکی از مشکلات اصلی در علوم انسانی این است که نگاه ها یکطرفه است و خیلی از این موضوعات از غرب وارد ایران می شود و به راحتی پذیرفته می شود و نگاه نقادانه نسبت به این مسائل وجود ندارد. همچنین خیلی ها عادت کردند که صرفاً فقط شنونده باشند و در مباحث شرکت نکنند، در صورتی که اصلاً ذات علوم انسانی می طلبد که افراد با هم مباحثه کنند تا از دل این بحث و جدل ها، بحث های جدید و راهگشایی بیرون بیاید.

باتوجه به  گستردگی فضای اینترنت و با توجه به تجربیاتی که در این چند ساله اندوختید به نظر شما راهکارهای ارتقای سطح کیفی و کمی سایت باشگاه اندیشه و سایتهایی که در حوزه فکری و علمی کار می کنند چیست؟
اول اینکه در فضاهای فکری سعی بکنیم که از سیاست زدگی دوری کنیم. یعنی در وهله اول سایه سنگین سیاست را کنار بزنیم و فضایی اندیشه ای ایجاد کنیم.
دوم اینکه در فضای نقد و گفتگو حتماً به شرایط مدیریت بحث توجه کنیم و اگر می خواهیم در مباحث به نتیجه برسیم اخلاق بحث را رعایت کنیم زیرا در غیر این صورت صرفاً جدل بیهوده است و به نتیجه خاصی ما را نمی رساند.
سوم اینکه ما فضا را از یک جانبه بودن باید خارج کنیم و به صورت گفتگو در بیاوریم. این موضوع کمک می کند که انگیزه های افراد بیشتر شده و به موضوعات نیز توجه بیشتری کنند.
با توجه به پویا بودن فضای مجازی باید در کنار این موارد بتوانیم از امکانات روز فنی استفاده کنیم و خدمات اینترنتی به روزی به کاربران ارائه دهیم که همگام با دانش فنی روز  باشد.

نکته آخر ...
من خیلی مشتاقم که سایت هایی مثل باشگاه اندیشه در زبان فارسی بسیار زیاد شوند. ما امروز تنها سایتی هستیم که در این حوزه توانستیم پایدار بمانیم. سایتهایی بوده اند که بعد از یکی دو سال متأسفانه متوقف شده اند. باشگاه تقریبا به 10سالگی خود نزدیک می شود و یکی از دلایل موفقیتش این بوده است که در بدترین شرایط هم استقامت کرده و موجودیت خود راحفظ کرده است. خیلی برای ما شاد کننده است که بتوانیم سایتی نظیر باشگاه اندیشه را ببينيم و حتی به چشم رقیب به این سایت نگاه کنیم. تا از این طریق سطح کیفی کار ما هم بالا برود و با انگیزه بیشتری فعالیت کنیم.