لازمه پيشرفت فرهنگي، درك اهميت كار فرهنگي از سوي مديران است
امير حمزه نژاد
سيد امير جاويد يكي از مديران جوان فرهنگي است كه با وجود جواني در عرصههاي مختلف فرهنگي فعاليت داشته و تجربيات فراواني كسب كرده است. او فعاليت خود را به طور رسمي از سال 1374 در هفته نامه «طنز پارسي» آغاز كرده و در نشريات ديگر نظير نشريه فرهنگي، هنری «آزما » همكاري داشته است. جاويد در زمينههاي ديگر فرهنگي چون تئاتر و سريالهاي تلويزيوني به عنوان بازيگر و دستيار كارگردان فعاليت داشته كه حاصل آن ايفاي نقش اول در سريال داستاني «بوكين» به كارگرداني «محسن قصابيان و محمد باقری» و بازي در سريال کاراگاهان «حمیدلبخنده» است.او همچنين مدتي به كار دوبلاژ و گويندگي راديو مشغول بوده است.
سيد امير جاويد از آبان سال1387 همكاري خود را با كانون انديشه جوان آغاز كرد و از ارديبهشت سال جاري به طور رسمي به عنوان «مدير فرآوري محصولات فكري كانون انديشه جوان» منصوب شدهاست.گفتگوي ما را با اين فعال عرصه فرهنگي ميخوانيد.
.jpg)
آقاي جاويد،براي شروع از حوزه مديريتي خودتان برايمان بگوييد؟
مركز فرآوري فكري كانون انديشه جوان كار ويژهاش همانطور كه از نامش برداشت مي شود ،فرآوري محصولات «كانون انديشه جوان» و «پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي» در قالبهاي نوين، كارآمد، خوشخوان و كپسولي است. يعني در همين تعريف مختصر مي توان به مشخصات اصلي محصولاتي كه در اين مركز توليد مي شود،پي برد كه بيشتر مخاطبانش دانشجويان و جوانان هستند.
كانون انديشه جوان زير مجموعه پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي است و در حوزههاي مختلف فكري آثار خود را به شكل مكتوب و الکترونیک اعم از كتاب، مقاله، نرم افزار و ... توليد مي کند. اكثر اين محصولات قابليت عرضه شدن در ديگر قالبها را دارند. به طور كلی در مركز فرآوري كانون، آثاري كه قابليت عرضه در قالبهاي ديگر مثل فيلم و انيميشن و كتابچههاي جيبي را دارند، شناسايي، فرآوري، بازپروري و دوباره عرضه ميشوند.
چه بخشهايي در مركز فرآوري كانون وجود دارد واين بخشها به چه كاري مشغول هستند؟
مرکزفراوري خودش مشتمل بر دو دفتر است، دفتر فرآوري مكتوب و دفتر فرآوري غير مكتوب. در دفتر فرآّوري مكتوب محصولات در تمامي قالبهايي كه نمايهي مكتوب دارد، ارائه مي شود كه مشخصه آن كتابچههاي انديشهايي است. اين كتابچهها، يك كتاب 32 صفحهاي قطعه جيبي است كه نيمي از آن متن و نيمي از آن تصوير است كه به طور هفتگي با عنوان طرح « مشق آزاد» در دانشگاهها توزيع ميشود. اصليترين مشخصه اين كتابچهها خوشخوان، كم حجم و موضوع محور بودنشان است و شامل موضوعاتي است كه با دغدغههاي دانشجويان همخواني دارد. براي تهيه اين كتابچهها از منابع موجود در پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي و كانون انديشه جوان استفاده مي كنيم .
نحوهي استقبال از طرح مشق آزاد را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
به بركت فضاي فكري فرهنگي كه در گفتمان انقلاب موجود است بعد از اينكه در سال گذشته براي اولين بار اين طرح ارائه شد، بازخورد خوبي، هم در سطح دانشگاهها و هم در ميان قشر جوان داشت. همچنين نهادهاي مختلفي به اين فكر افتادند كه از اين قالب براي مخاطبين خودشان استفاده كنند. امسال براي اولين بار غير از دانشگاهها همكاري خيلي خوبي با اتحاديه انجمنهاي اسلامي دانشآموزان داشتيم كه ثمره آن در دهه فجر عرضه خواهد شد. اين طرح مشتمل بر يك مجموعه پنج جلدي با موضوع دهه فجر است كه با مشخصههاي كتابچه هاي مشق آزاد عرضه خواهد شد و اين عمدهترين كار ما در سال آينده خواهد بود.
همچنين توليد مجلكهاي دانشجويي با موضاعات فكري -فرهنگی در سه حوزه تاريخ معاصر و مطالعات انقلاب اسلامي، هنر و ادبيات داستاني و فلسفه و كلام، كار ديگري است كه در دفتر فرآوري مكتوب ارائه ميشود.ما سعي داشتيم استانداردي را كه در نشريات اين چنيني در سطح دانشگاهها موجود است رعايت كنيم تا جدا از فضاي دانشگاهها نباشد.حتي مشخصات ظاهري اين مجلكها را نيز منطبق با ديگر نشريات دانشجويي طراحي كردهايم با اين تفاوت كه سطح محتوايي اين نشريات غنيتر از حوزه محتوايي نشرياتي است كه در سطح دانشگاهها عرضه ميشود.ممكن است دانشجو مطالب اين مجلك ها را ننوشته باشد اما اين مجلكها براي دانشجو تاليف شده است. البته نويسندگاني كه به كار گرفته مي شوند اكثرا دانشجوياني هستند كه در مقاطع بالاتر تحصيل ميكنند.
در دفتر فرآوري غير مكتوب بر روي قالبهاي غيرمكتوب اعم از فيلم و انیمیشن و عكس و كاريكاتور و تئاتر و ...كار مي كنيم. اتفاق خوبي در مركز فراوري غيرمكتوب افتاد كه بعد از اراده خدا ، اراده مديرعامل محترم كانون انديشه جوان و عنایت مسئولان ارشد پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي و همت جوانان هنرمند موجب شد كه براي اولين بار مجموعه پژوهشگاه و مشخصاً كانون انديشه جوان عملا وارد حوزهي فيلم و انيميشن شد. اين اتفاق خودش به نفسه رويداد ميمون و مباركي بود كه در مجموعه اتفاق افتاد. ثمره اين رویداد، توليد دو فيلم كوتاه دو دقيقهاي و يك انيميشن دو دقيقهاي بود. فيلمها بر اساس آيات قران با رويكرد اجتماعي و انيميشن نيز با موضوع عرفان وارههاي نو پديد ساخته شد كه خوشبختانه مورد استقبال قرار گرفت و امروز در حال تهيه و تدوین ساز و كار مناسب براي توليد انبوه آنها هستيم.
قالبهاي ديگري كه در دفتر فرآوري غير مكتوب بنا داريم به آنها بپردازيم و ساز و كار پرداختن به اين حوزهها مشخص و برنامه ريزي شده و تا چند وقت ديگر تهيه نمونههاي آنها شروع مي شود؛ كتاب صوتي، نمايشنامه راديويي و رادیویاينترنتي (پادكست) است كه رايزنيها و بررسي هاي لازم با اساتيد اين امر در حال انجام است ما در تمام امور به پشتوانه علم و تجربه اين عزيزان است كه دست به توليد اين آثار ميزنيم.
تك تك آثار از لحاظ محور، موضوعات و رويكرد در جلسات پي در پي بررسي ميشود و بر اساس قالب خاصي طراحي و برنامه ريزي شده و منابعي كه بايستي مطلب را از آن استخراج كنيم، مشخص مي شود. يعني كار كاملا علمي صورت مي گيرد و بعد از طي مراحل مختلف توليد صورت ميگيرد.
چه برنامه اي براي آينده داريد؟
ما در آينده قصد داريم قالبهاي نوين و كارآمد را رصد كنيم و قبل از آنكه ديگران به آن بپردازند در اين قالبها فعالیت کنیم. همچنين سعي ما بالا بردن سطح كيفي قالبهايي است كه تجربه فعاليت در آنها را داشتهايم تا به پختگي و كارآمدي لازم برسد.
بيشتر فعاليتمان در اين دو موضوع خلاصه ميشود زيرا كار بر روي فيلم كوتاه و انيميشن اتفاق كمي نيست و پروسه توليد نسبتا پيچيدهاي دارد. نمايش راديويي و كتاب صوتي نيز قالبهاي ديگري هستند كه سال آينده به آنها خواهيم پرداخت.اگر بخواهم به صورت سرخط برنامه هاي سال آينده را بازگو كنم ما دو هدف عمده را مد نظر قرار داريم، نخست پخته و بومي كردن قالبهاي جديد و دوم بالا بردن سطح كيفي و كمي قالبهايي كه پيش از اين به آن مي پرداختيم.
.jpg)
با توجه به قالبهاي مختلفي كه ارائه كردهايد، كار در كدام قالب را پر اهميتتر مي دانيد و به نظر شما علت اهميت آن چيست؟
همهي محصولاتي كه توليد مي كنيم مهم هستند و كاربردهاي خود را دارند در غير اين صورت نيازي به توليدشان نبود.اگر بخواهيم بحث نفوذ در مخاطب و ميزان تاثيرگذاري قالبها را مورد بررسي قرار دهيم، قطعا فيلم بيشتر از موارد ديگر تاثيرگذار است.فيلم قالب جامعي است، به اين دليل كه چند مولفه را در خود دارد و كاركرد ديگر حوزهها را در خود پوشش مي دهد اما هنوز كتاب و مجله كاركرد خود را دارند. بحث اين است كه نبايد فقط و فقط به قالبهاي مثل كتاب بسنده كرد.اگرچه كتاب ساليان سال منبع مستقيم براي كسب دانش بود اما امروز نمي تواند يك تنه بار تمام مسائل علمي و فرهنگي جامعه را به دوش بكشد. همه اين موارد مهم هستند و بايد در كنار هم باشند و هيچكدام به تنهايي جوابگو نيست .
با توجه به تجربههايي كه در حوزه فرهنگي كسب كرديد، چه مشكلات و چالشهايي را پيش روي مديريت فرهنگي جوانان مي بينيد؟
مشكلات زيادي در بحث مديريت فرهنگي وجود دارد كه ميتوان به مشكلاتي چون ضعف اجرايي و فقرتكنولوژي و بيتجربگي اشاره كرد.توجه داشته باشيد كه ديگران در بكارگيري رسانههاي مختلف مثل تلويزيون، تئاتر و سينما از ما پيشيگرفتهاند. علت آن هم اين است كه خودشان اين وسايل را ساختهاند و تئوريپرداز آن هستند. شرايط سختي است و ما در حال آزمون و خطا هستیم و اين آزمون و خطابايد صورت گيرد تا بتوان از نتایجش آموخت و حرکت کرد.اما این آزمودن و خطا کردن یک مدتی دارد.در اين چند سالي كه مركز «فرهنگي هنري صبا» راهاندازي شده در حال آزمون و خطا بوده است و هنوز نمي توان گفت كه انيميشني كه از مركز صبا بيرون ميآيد همتراز با نمونههاي جهاني است. ممكن است بگوييم كه آنها تكنولوژي در اختيار دارند و ما نداريم اما با نگاهي به انيميشنهاي دو بعدي نظير «پلنگ صورتي» در مييابيم لذت دیدن این کارتون ها به مراتب بیشتر از انیمیشن های مرکز صباست که تکنولوژی اش جلوتر از دو بعدی هاست.پس فقط بحث تكنولوژي نيست، ميشود دو بعدي ساخت و جهاني شد اگر قبل،حین و بعد از تولید بیشتر فکر کنیم.
البته عدم شناخت ابزارهاي نوين يك بخش از مشكل ماست، مشكل ديگري كه ما در اين بخش داريم قهر ما با ابزارهاي نوين است. يعني ابزار مدرني ميآيد و ما با آن قهر ميكنيم و بعد كه ميزان تاثيرگذاري آن را ميبينيم تازه به اين نتيجه مي رسيم كه بايد در آن زمينه هم ورود پيدا كنيم. حالا اين بر مي گردد به كساني مثل من كه مجري كار هستند. پس از ورود تازه ها به بازار و فراگیر شدنشان و ديدن تاثيرگذاري اين تكنولوژيها به فكر نوش داروی پس از مرگ می افتیم و هدايت و بومي سازي آن. اين ابزار منطبق با شرايط فرهنگي جاي ديگري بوده و طبعا تاثيرگذاري آن هم مطابق با فرهنگ ديگري است و به همان میزان که ما دیر کنیم آن ها زود می رسند!
آيا اين موضوع به نوع نگاه مديران فرهنگي باز مي گردد؟
نداشتن نگاه پويا، كلان و آينده نگر، عدم پيشبيني ابزارها و تكنولوژي های نوين، قهر با نيازها و دغدغههاي جوانان امروزي از جمله مشكلاتي است كه ميان برخی مديران موثر سطح بالا و میانه و پايين وجود دارد و اين به نوع نگاه آن ها در مقابل حقايقي كه وجود دارد باز مي گردد. اگر در بخشي از جامعه جوان ما اتفاق وارداتی تاثيرگذاري رخ دهد و ما به آن توجه كافي نداشته باشیم، تا وقتي اين بيتوجهي ادامه دارد، آن اتفاق هم ادامه دارد. فارغ از اينكه در مدت بيتوجهي ما، ديگراني آمدهاند و كار كردهاند.امير المومنين(ع) در فرمودههايشان به اين مضمون اشاره مي كنند كه گمان مبر هنگامی که تو در سنگر خوابي، دشمن هم در سنگر خود خواب است، چه بسا او بيدار است و در كمين توست.مقام معظم رهبري به طور مكرر در حوزه فرهنگي سخنراني كردهاند. در موارد مختلفی چون تهاجم فرهنگي ، ناتوي فرهنگي ، مهندسي فرهنگي رهنمودهايي داشتهاند و هنوز هم اين توصيهها ادامه دارد اما ما گوشمان شنوا نيست و خوب به اين موارد عمل نميكنيم.
.jpg)
• يكي ديگر از معضلات فرهنگي وجود فضاي كارمندي در عرصه فرهنگي است، با روحیه کارمندی نمي توان كار فکری،فرهنگی و هنري انجام داد، كارمند روحيه خاص خودش را دارد. كارمند پي اين است كه يك ساعتي بيايد و برود و يكسري قوانين اداري را رعايت كند و در آخر ماه حقوق و مزاياي خود را دريافت كند. اين درصورتي است كه كار فرهنگي انسان دغدغهمند نياز دارد تا به مانند يك چريك كار كند. تصميم گيرندگان فكري-فرهنگي ما كارمند هستند.از دل كارمند هم چيزي فراتر از اين بر نميآيد. حالا اگر مدير بايد كارمند باشد يا نه، نميدانم اما حداقل اين را مي دانم كه در فضاي كارمندي نمي شود كار فكري و هنري انجام داد.آيا شما بازيگر كارمند يا كارگردان كارمند ديديدهايد كه در ساعت كاري مشخصي بيايد و برود و وظيفه كارمندياش فيلم ساختن باشد؟ آيا ميشود نويسنده كارمندي داشته باشيم كه بيايد در ساعت مشخصي كتاب بنويسد؟ اين مدلها امكان پذير و جوابگو نيست. با اين اوصاف كساني هم هستند كه توانايي و لياقت فعاليت دارند اما خانه نشين شدهاند. مقام معظم رهبری به همه اين مسائل به طور عميق اشاره کرده اند. در همان زماني كه ايشان در حال سخنراني هستند شاهد آن هستيم كه بعضي از مديران فرهنگي آن چنان در حال يادداشت برداري هستند که گويي بعد از جلسه قرار به زیر و رو کردن فضای فرهنگی و تصميم به اجراي اين موارد دارند اما در عمل شاهد اين مسئله هستيم كه بسياري از اين حرفها ناديده گرفته ميشود و از فرداي آن، همان روزمرگي و اشتباهات تكرار ميشود.
آيا فكر ميكنيد مديران فرهنگي هنوز به جديت و اهميت كار فرهنگي پي نبردهاند؟
بله، مهمترين مساله ای كه لازم است آقايان درك كنند اين است كه كار فرهنگي واجب است. منظورم درك عملي اين نياز است، من معتقدم اگر همين موضوع به صورت عملي درك شود خيلي از مشكلات حل خواهد شد ولي همين هم رخ نداده است.
اين درحالي است كه به طور مثال همه ادارات و وزارتخانههاي دولتي حداقل دو درصد بودجه شان اختصاص به تئاتر دارد. از اين دست بودجههاي فرهنگي هم خيلي زياد است اما در اجرا عملا بودجه صرف موارد ديگر ميشود.تئاتر يكي از تاثيرگذارترين قالبهايي است كه در جريان انقلاب نقش خود را به نحو احسن ايفا كرده است. در آن سالها در لالهزار شاهد اجراي تئاترهاي مختلفي با مضامین انقلابی و اعتراضی بودیم .به قدری مخاطب داشتندکه علی رغم عرف تئاتر، چند سانس اجرا می شد. اما امروز اگر كسي در ايران بخواهد يك تئاتر حرفهاي تماشا كند بايد حتما به تهران و تئاتر شهر بيايد، در ساير مناطق اين امكان وجود ندارد. مجموعه تئاتر شهر هم خود با مشكلات فراواني روبروست.
در آخر اگر حرف خاصي داريد بيان كنيد؟
راهكار مواجه با مشكلات فرهنگي خيلي ساده است. فقط كافي است به حرف و سخنان صاحبنظران اين عرصه گوش کرده و عمل کنیم.همین!
عناوین دیگر :
گفتگوي اختصاصي سايت كانون با حجت الاسلام دكتر احمد حسين شريفي
بار فرهنگي كشور بر دوش شماست
گفت و گو با دكتر هادي وكيلي
حجت الاسلام محمد باقر پورامینی در غرفه كانون
كانون روند رو به رشدي داشته است





کانون اندیشه جوان در سال 1377 برای پاسخگویی به نیازهای اندیشهای جوانان تأسیس شد.


