مجید سلیمانی: شاید وقتی که اولین جرقه های شکل گیری «کانون اندیشه جوان» در سال 1377 در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی زده شد، کسی فکر نمی کرد که روزی چنین مجموعه ای با اهداف و ظرفیت های کنونی به وجود آید. مجموعه ای با نیروهای جوان و فعال در عرصه اندیشه، که هم تاثیرگذاری های شگرفی در فضای اندیشه ایرانی و منظومه فکری نخبگان جامعه داشته و هم از مخاطبان جوان خود غافل نمانده است.
در آستانه ورود به دهه دوم فعالیتهای کانون اندیشه جوان و به بهانه سال جدید، گفتگویی کردیم با آقای «مسعود فیاضی»، مدیرعامل کانون اندیشه جوان. متن حاضر، حاصل گفتگوی یک ساعته با ایشان است.

- پس از عرض سلام،  به عنوان اولین سوال، اگر می شود مروری کلی بر ساختار کانون اندیشه جوان، پس از یک دهه فعالیت در فضای فکری فرهنگی داشته باشید.
بسم الله الرحمن الرحیم. بنده هم، به شما و خوانندگان ارجمند عرض سلام دارم و سال نو را تبریک عرض می کنم. امیدوارم همه گی در پناه الطاف کریمانه حضرت ولی عصر (عج) سالی پر برکت و با توفیقات زیاد داشته باشیم.
کانون اندیشه جوان در سال 1377 تشکیل شد. علت ایجاد کانون در آن زمان، شرایط فکری جدید و نوپدید حاکم بر فضای اندیشه ای و فرهنگی مخاطبان جوان، خصوصا دانشجویان بود. زیرا در آن شرایط، جنس سوالات فکری و دغدغه های مخاطبان با سالهای قبل تفاوت داشت. مجموعه های فکری کارامدی نیز که بتوانند متولی پاسخگویی به این نیازها باشند کم بودند. لذا با احساس این نیاز در خصوص طبقه جوان و دانشجو، کانون در سال 77، به صورت یک «دفتر» در «پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی» تاسیس شد. با گسترده شدن فعالیتهای این دفتر، قاعدتا ساختار آن نیز ارتقاء پیدا کرد و همچنین نیاز به فضایی مستقل محرز شد. به همین دلیل حدود کمتر از یک سال بعد، کانون به ساختمان فعلی خود منتقل شد. بنابراین، ابتدا فعالیتهای کاری کانون، شکل گرفت و سپس توسعه ساختاری و فیزیکی در آن رخ داد. کانون دائما در حال رشد بوده و به همین دلیل در سال 84، مجددا اهداف و رویکردها بازخوانی شد و در اثر آن تغییراتی گسترده در ساختار ایجاد شد. در تغییرات جدید که رویکرد پروژه ای به عنوان رویکرد غالب انتخاب شد، مدیریت ها، به معاونت ارتقاء پیدا کردند و دفاتر کاملا ماهیت مدیریتی یافتند. به مرور، توسعه کار دفاتر باعث شد که ما در سال 86، ارتقاء دیگری داشته باشیم. اما این ارتقاء ساختار را دچار تغییر نکرد. بلکه باعث افزایش دفاتر محتوایی شد و این دفاتر، از 6 دفتر به 11دفتر افزایش یافت. بازهم در سال 87 با افزایش فعالیتها، مجبور به ارتقاء مجدد ساختار شدیم که ساختار فعلی نتیجه آن است. اما ذکر این نکته ضروری است که این ارتقاء ساختاری و بزرگ شدن سازمان، چون غیرطبیعی نبوده، موجب ایجاد اختلال در فعالیتها نشده هرچند در برخی موارد لاجرم چالاکی را کمی دچار کاهش کرده است.

-کانون بر چه پایه های نظری و گفتمانی شکل گرفته و استوار است؟
کانون از ابتدا به دنبال تبیین و ترویج گفتمان فکری و فرهنگی انقلاب اسلامی بوده است و بر اساس این فضا شکل گرفته است. رویکرد کانون نیز، رویکردی نوگراست. رویکری که در تلاش است نه به سمت تفریط پیش رود و نه به سمت افراط. یعنی نه آنقدر در قالبهای متحجرانه بماند که نتواند هیچ گونه نوآوری داشته باشد، و نه آنقدر در تجددخواهی پیش رود که ذخایر ارزشمند سنتی خود را به کلی زیرپا گذارد. ما معتقدیم که گفتمان فکری و فرهنگی انقلاب اسلامی نیز بر همین اساس است. انقلاب، حقیقتی کاملا پویا، جاری و ساری است، که قصد عرضه فکر اسلام در این زمانه را دارد. کانون نماینده چنین جریان فکری است. در این گفتمان فکری، نوگرایی، اتکا به سنتهای اصیل و استفاده از دستاوردهای جدید بشری حرف نخست را می زند. اینها، هیچ تناقض و تعارضی با هم ندارند. مفهوم «پیشرو بودن» نیز ناظر به این فکر است. به عبارتی، با توجه به دوران های گذشته، باید آینده صحیح را ساخت. ما مانند کسانی که به تقلید از غرب روی آورده اند، نیستیم و با توجه به تعالیم بومی خود، آینده خود را می سازیم. هرچند بر این امر معتقدیم که دستاوردهای کارآمد بشری که در دیگر کشورها خصوصا غرب رخ داده، باید مورد گزینش قرار گیرند زیرا یکسره قابل قبول یا یکسره مردود نیستند. لذا باید سره را از ناسره شناخت و به بومی سازی آنها پرداخت و در گفتمان خویش، به خوبی به کار برد.

-در این سالها، چقدر در این امر توفیق داشته اید؟
قاعدتا ما نیز یک ارزیابی درونی از این امر داریم. اما این امر بر عهده مخاطبان عزیز و نهادهای بیرونی است و آنها باید در این باره نظر دهند.
اما از نظر ارزیابی درونی، حرکت رو به رشدی را مشاهده می کنیم. کانون همیشه به دنبال آن بوده است که مجموعه ای پیشرو باشد و از زاویه ای دیدی به مسائل نگاه کند که هم مشکلات روز را حل کند و هم کار بدیع و جدیدی ارئه دهد. اگر کانون، توفیقی هم داشته است، به دلیل همین زاویه دید بوده است. ضمن اینکه، یکی از عوامل موفقیت کانون، دوستانی هستند که در کانون مشغول فعالیتند. نیروهای کانون، علاوه بر خوش فکری، نیروهایی توانمند هستند، نیروهایی که به اصطلاح روحیه کارمندی ندارند و با دغدغه به فعالیت می پردازند. روحیه مصطلح به روحیه کارمندی به لطف خدای متعال اصلا در کانون حاکم نیست.
با این وجود، آنچه که موجب تمایز کانون از مجموعه های موازی که در گفتمان انقلاب و اسلام حرکت می کنند، شده است، در زاویه دید کانون به مسائل است.

-از آنجا که به لحاظ کیفی، سنجش ممکن نیست. با اغماض، کانون اندیشه جوان - که در حیطه علوم انسانی و اسلامی به فعالیت می پردازد- به لحاظ کمی تا چه حد توانسته است در راستای اهداف خویش پیش رود؟
ما فاصله زیادی با اهدافمان داریم و باید تلاش بیشتری انجام دهیم. در فضای نشر مکتوب، تا کنون  190 کتاب به چاپ رسیده و 300 کتاب نیز در جریان انتشار قرار دارد. امسال نیز مجموعه 40 جلدی «مشق آزاد» با پشتوانه فکری کانون تولید و در دانشگاهها منتشر شد، اگرچه کارهای اجرایی آن در جای دیگری صورت گرفت. این مجموعه ، به صورت هفتگی، با تیراژ 20هزار نسخه در دانشگاههای سراسر کشور در حال توزیع است. این دستاورد بزرگی است که توانسته فضای فکری دانشگاهها را تحت تاثیر خود قرار دهد.
در عرصه مخاطب شناسی نیز توفیقات خوبی حاصل شده است.
در فضای نشر الکترونیک هم توفیقات خوبی داشته ایم هم در مورد سایت باشگاه اندیشه و هم در مورد سایت کانون.
در خصوص فعالیتهای دانشگاهی مثل برگزاری نشستهای اندیشه ای، همایشهای فکریِ"آنان که می اندیشند"، میزگردهای دانشجویی و مسائلی از این دست نیز از لحاظ کمی و کیفی کارهای ارزنده ای انجام شده است. همه این فعالیتها مخاطبان زیادی را به خود اختصاص داده اند که به هر صورت از لحاظ کمی قابل توجه هستند.

-وضعیت کانون را در سال 1387 چگونه دیدید؟ چه پیشرفت هایی در کارها صورت گرفته است و وجه تمایز فعالیتهای کانون در این سال با سالهای قبل، در چیست؟
همانطور که گفتم کانون در اواسط سال گذشته دچار ارتقاء ساختاری چشمگیری شد و به همین دلیل طبیعی است که به دلیل طی نمودن دوران گذر کمی فعالتها دچار رکود شود. به همین دلیل در نیمه اول سال87، کار با سرعت پیش رفت و جهش مورد انتظار اتفاق افتاد. تا آنجا که موجب شد که ارتقاء مزبور تا حد زیادی متاثر از همین روش بود اما اتفاق مزبور باعث شد که کمی برنامه ها تحت الشعاع قرار گیرد و از شتاب صعودی، مدتی کاسته شود. البته این را نمی توان اتفاق بدی دانست، زیرا مجموعه به این مسئله احتیاج داشت. البته هیچیک از فعالیتها تعطیل نشد و در جریان بود. به عنوان مثال با همه این اوصاف، در سال 87، سایت باشگاه توانست رتبه یکم را در کشور به خود اختصاص دهد. این در حالی بود که ما در دوران رکود خود به سر می بردیم.

-برای سال 88 چه برنامه ای دارید؟
انتظار این است که با یاری خدای متعال در سال 88 رشد تصاعدی فعالیتها ادامه یابد. اضافه بر این که کانون نباید در قالب مشخصی خود را محدود کند. باید نوآوری ها در جریان باشد. برنامه هایی از قبل وجود دارد که نیاز به ادامه یا تکمیل دارد. در بعضی حوزه ها نیز زمینه های جهش آماده شده است. به عنوان مثال در بحث نشر الکترونیک، هم در بخش سایتها (سایت کانون، نقد ادبی و باشگاه اندیشه) و هم در بخش نرم افزارها انتظار داریم شاهد رشد چشمگیری باشیم.
در زمینه نشر مکتوب، وضعیت متفاوت است و به دنبال تکمیل اهداف پیش بینی شده، هستیم و هنوز به مرحله ای نرسیده ایم که به دنبال ارتقای جدید در این بخش باشیم. در بحث مخاطب شناسی نیز وضعیت همین گونه است. هرچند لازم است که نوآوری هایی  در این بخش رخ دهد.
در بحث معاونت فرهنگی نیز، در بخش هایی باید اهداف و مسائل پیشین دنبال شود و در بخش هایی نیز باید جهش عمده رخ دهد. مثلا در بحث «آموزش» طرح و زمینه ها آماده شده است، اما به منصه ظهور و آنچه که ما پیش بینی می کردیم، نرسیده است. به ویژه اینکه در بخش آموزش ان شاء الله تحول عمده ای در سال جاری رخ خواهد داد.
در بحث «مدیریت نشست ها»، نشست ها طبق روال ادامه خواهد یافت. ضمن اینکه گسترده تر از سال پیش خواهد شد.
یکی از نوآوری های کانون که در سال جدید نیز ادامه خواهد داشت، ایجاد مرکز «فرآوری محصولات کانون و پژوهشگاه» است. این مرکز، به دنبال آن است که تمامی تولیدات کانون و پژوهشگاه را به «بسته های فکری جذاب، خوش خوان و مخاطب پسند » و در قالبهای متعدد همچون کتابچه، نرم افزار ،نشریه و ... تبدیل کند. زمینه های شکوفایی این مرکز آماده است که در سال جدید، به امید حق شاهد آن خواهیم بود.

-از بخش های مختلف کانون، کدامیک از بخش ها فعال تر و هماهنگ تر با اهداف و راهبردهای کانون بوده است؟
اجازه دهید که به طور دقیق به این سوال پاسخ ندهم! اگر مجموعه ما کم کار بود، شاید این امر موجب تشویق برخی یا و تنبه بخش دیگری می شد. اما این کم کاری چون بین دوستان و دفاتر وجود ندارد، اگر در برخی قسمتها برخی کارها کندتر پیش رفته چون زمینه های بیرونی فراهم نبوده یا دیگر عوامل دخیل بوده است. البته با این وجود قطعا بین دفاتر تفاوت هایی وجود دارد، اما کم کاری ها در بعضی دفاتر به این معنا نبوده که هیچ حرکتی صورت نگرفته است. هرچند این مسئله برای ما روشن است.

-در زمینه ارتباط با مخاطبان، کانون چه برنامه هایی را پی گیری و چه سیاست هایی را دنبال می کند؟
دسته بندی هایی در زمینه مخاطبان در کانون وجود دارد. ابتدا باید بگویم که مخاطبان کانون، شامل جوانان 18 تا 28 سال در نظر گرفته شده است. در تقسیم بندی های دیگر، به سطح سن و دانش مخاطبان توجه شده است(چه دانشگاهی و چه حوزوی). به طوری که برای دانشجویان مقطع کارشناسی، تحت عنوان «دانشجو» و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی، تحت عنوان «سطح اندیشه» برنامه ریزی صورت گرفته است.
در زمینه تولید محصولات فرهنگی نیز، تقسیم بندی دیگری ایجاد شده است. «مخاطبان باواسطه»، مخاطبان اصلی کانون هستند که شامل عموم هر دسته از مخاطبان پیش گفته هستند، «مخاطبان بی واسطه» (مخاطبان فرعی) نیز شامل نخبگان فعال در حوزه ها و دانشگاهها هستند. هدف اصلی ما تاثیرگذاری بیشتر بر عموم و توده دانشجویان و جوانان است. اما مخاطبان بی واسطه ما نیز از این جهت تاثیرگذارند که در ارتباط با آنها می توانیم بر دانشگاهها و حوزه ها تاثیرگذاری لازم را داشته باشیم.

- به عنوان آخرین سوال، چه حرکتی برای گسترش این امر ایجاد شده است؟
تا رسیدن به نقطه ایده آل فاصله داریم. اما حرکاتی مثل برگزاری همایش «مهندسی فرهنگی» در دانشگاه بوشهر، نشان از گستره فعالیتهای کانون و ارتباطات آن دارد. ضمن اینکه مجموعه های مشق آزاد در تمام دانشگاههای کشور توزیع شد. هرچند محدود نشدیم، اما بیشتر توان ما در دانشگاههای تهران متمرکز شد.
البته ما به دنبال اصلاح «شبکه توزیع» خود هستیم. مثلا در شاهرود، زنجان، تبریز و ... مجموعه هایی نمایندگی ما را برعهده دارند که درصدد گسترش این مسئله هستیم.
البته واقعیت این است که ما نتوانستیم شبکه توزیع مناسبی برای مخاطبانمان داشته باشیم. مشکلی که گریبانگیر دیگر مجموعه های فرهنگی نیز می باشد.
در  پایان بنده از شما تشکر می کنم و بسیار دوست می دارم که اگر خوانندگان نظری نسبت به کانون دارند زحمت کشیده و به سایت کانون ارسال دارند و شما هم به بنده منتقل بفرمایید.