مهدی قلی پور

عکس از: محمد گل خواه

طرح ایده حوزه مشاوران جوان برای استفاده از استعدادها و توانایی هایی فارغ التحصیلان جوان و متعهد دانشگاه ها در حالی از سوی دکتر محمود احمدی نژاد ریاست جمهوری اسلامی ایران در اوایل دولت نهم عنوان شد که تجربه بسیار موفق خود را در شهرداری تهران در یک دوره مدیریتی نشان داده بود. در هر حال همواره تربیت مدیرانی جوان برای رده های بالای مدیریتی ضرورتی بوده است که تنها در دوران دفاع مقدس توانست نشان داده شود و اکنون که در آستانه دهه چهارم انقلاب اسلامی هستیم این ضرورت بیشتر خود را می نمایاند.
با این وجود ما نیز بر آن شدیم تا به بهانه روز جوان، گفت و گویی صمیمانه با یکی از اعضای حوزه مشاوران جوان در دولت نهم ترتیب دهیم.
دکتر "سیدعلیرضا هاشمی گلپایگانی"، مشاور وزیر و رییس گروه مشاوران جوان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در این گفت و گو با ما همراه شده است.

دکتر هاشمی با تشکر از حضور شما در این گفتگو ، ضمن تبریک روز جوان خدمت شما و همه جوانان میهن اسلامی مان بفرمایید مأموریت های اصلی حوزه مشاوران جوان در وزارت علوم به چه موضوعاتی اختصاص می یابد؟
چهار مأموریت برای حوزه مشاوران جوان در این وزارتخانه تعریف شده است. جذب و بکار گیری نیروی انسانی، ارایه تسهیلات و شناسایی نیروهای نخبه و معرفی آنها در بدنه مدیریتی در ستاد وزارت علوم و دانشگاه های کشور اولین رسالت این حوزه بوده است.
شناسایی چالش ها که از اهم مسایل مبتلا به در وزارت علوم است، یک ذهنیت جامع و کاملی از چالش ها برای مستند سازی و تصمیم گیری از همه ابعاد در حوزه وزارتی و در بقیه رده ها وظیفه ای بوده که حوزه مشاوران جوان به نحو مقتضی در مورد آن فعالیت کرده است.
از سوی دیگر ارایه طرح ها، ایده ها و مدل های مبتنی با آخرین دستاوردهای علمی برای تصمیم گیری، از گام های مهم این حوزه بوده است و بررسی مشکلات عمومی دانشجویان برای حل آن در کمیسیون موارد خاص وزارت علوم از دیگر مأموریت های حوزه مشاوران جوان بوده که در این مورد نیز موفقیت بزرگی بدست آمده است.
بیشترین حجم کار مشاوران جوان در شناسایی و جذب نیروی انسانی و معرفی اعضای هیأت علمی و همچنین اعزام دانشجو به خارج از کشور صرف شده است. به طوری که توسعه هیأت علمی کشور که از ارکان پژوهش در جامعه علمی کشور ماست، از امور مهمی بوده که حوزه مشاوران جوان در این مورد فعالیت های زیادی را داشته است. 

در همین راستا و با توجه به این موضوع که اسلامی شدن دانشگاه ها منوط به رویکرد وزارت علوم در بکارگیری هیأت علمی های متعهد، انقلابی و متخصص است، حوزه مشاوران جوان در جلسات مختلف برای شناسایی این نیروهای متعهد بوده و در پی جذب تسهیلات عالی برای 1200 مورد بورسیه دانشگاه های داخلی در سال گذشته اعطا شده است.
در سال گذشته 1200 نفر از دانشجویان متعهد و انقلابی برای دانشگاه های داخل کشور در مقطع دکترای بورسیه شده اند و سعی شده در رشته های مختلف اعلام نیاز مبنی بر جذب برای هیات علمی نیز انجام شود و تسهیلات لازم برای بورسیه آنها فراهم شود.
همچنین در کمیته بررسی مدرسی و تخصصی ارزیابی افراد نیز حوزه مشاوران جوان نقش آفرینی کرده و در خصوص بورس اعزام به خارج نیز دو سال است که وزارت علوم کلید زده و سال گذشته 200 نفر مشخص و نهایی شده اند.
حدود 500 نفر برای اعزام به خارج مصاحبه شدند و از این تعداد 200 نفر اعزام به خارج خواهند شد.
حوزه مشاوران جوان وزارت علوم سعی کرده در این مقوله نیز دانشجویان متدین را شناسایی کرده و به صورت فراگیر به مراکز علمی معرفی کند.

در خصوص دستاوردهای حوزه مشاوران جوان در طول سه سال گذشته مطالبی بفرمایید؟
ساماندهی نظام آموزشی عالی غیر انتفاعی از مهترین دستاوردهای حوزه مشاوران جوان وزارت علوم است. بررسی علت کسری نمره در برخی دانشگاه ها در تحصیلات تکمیلی و رسیدگی به شکایات دانشجویان این دوره ها نیز از دیگر توفیقات حوزه مشاوران جوان است. پیگیری و متوقف کردن کسری نمره برخی از دانشجویان که به دلایلی با تأخیر در آموزش مواجه بودند نیز با تمکین مسؤولان دانشگاه ها مواجه شده که موفقیت بزرگی برای این حوزه است.

حوزه مشاوران جوان به خاطر ارتباطی که با کمیسیون موارد خاص وزارت علوم داشته، توانسته با پیگیری معاونت های وزارت علوم حقوق ضایع شده دانشجویان را جبران کند.

آقای دکتر قبول دارید که نشاط سیاسی فضاهای دانشگاه ها چند سالی است که با رکود مواجه شده است؟ حوزه مشاوران جوان که خود را وکیل مدافع دانشجویان می داند برای این مهم چه کرده است؟
این ایراد را وارد می دانم و در سمینارهای مختلف نیز این مسأله اساسی با رؤسای دانشگاه ها در میان گذاشته شده است. البته در این میان نباید افراط کاری های دولت های گذشته را نادیده گرفت، اما در هر صورت باید پذیرفت که طبق فرمایش رهبر معظم انقلاب، نشاط سیاسی دانشگاه ها در گروه بصیرت و آگاهی دانشجویان است.

دکتر هاشمی گلپایگانی معتقد است که بحث پیگیری مطالبات دانشجویان و فریاد زدن آرمان ها، همواره از سوی حوزه مشاوران جوان وزارت علوم پیگیری شده و آگاهی بخشی سیاسی را در اولویت کارهای خود قرار داده است.
قرار است تولید یک سریال 13 قسمتی با عنوان مسیحیت، صهیونیست و آخرالزمان در دستور کار قرار بگیرد که در حال حاضر معطل بودجه است.
همچنین برگزاری اردو های جهانگردی، ایرانگردی نیز که در تقویت خود باوری و هویت ملی دانشجویان مؤثر است در برنامه های حوزه مشاوران جوان وزارت علوم قرار دارد.
دعوت از اساتید و نخبگان آمریکایی برای بازدید از مراکز علمی و دانشگاه های ایران در پی سخنرانی و حضور دکتر احمدی نژاد در دانشگاه کلمبیا بهانه ای شد که حوزه مشاوران جوان وزارت علوم خود متولی پیگیری این بازدید از سوی اندیشمندان منتقد نظام حاکم آمریکا در دانشگاه های معتبر ایران شود.

حوزه مشاوران جوان در مورد نخبگان دانشجوی کشورمان چه عملکردهایی داشته است و آیا این را می پذیرید که متأسفانه در ایران از نخبگان علمی حمایت مالی نمی شود؟
نخبه ایرانی باید از دو جنبه بررسی شود؛ یکی از نظر علمی، هوش و استعداد خدادادی و توانمندی های خاصی که دارد و دیگری دغدغه مندی نسبت به مسایل مهم و اساسی کشور که این بخش باید بیشتر در نظر گرفته شود.

جوان نخبه ایرانی باید بر دوش جامعه باری اعمال نکرده و توقعات مضاعف نداشته باشد چرا که به فعلیت رساندن استعدادهای ذاتی در فضایی عاری از تشریفات و امکانات فراهم می شود، به نحوی که او نباید همیشه منتظر امکانات باشد بلکه می بایست به دنبال دستیابی به امکانات قرار گیرد.
عدم حمایت مالی از نخبگان علمی کشور نیز نوعی توهین به جامعه علمی است و باید موانع از سر راه پیشرفت علمی و به فعلیت رسیدن توانمندی ها برداشته شود.
البته ذکر این نکته نیز ضروری است که جوان نخبه ایرانی ضمن اینکه به دنبال تأمین خواسته ها به حق خود است ولی نباید متوقع تر شود.
در هر حال همواره سعی کرده ایم تا موانع را از ارئه تسهیلات برای ادامه تحصیل نخبگان برداریم و تا کنون حدود 70جوان نخبه علمی و فکری را در فضای پژوهشی دانشگاه ها جذب کرده ایم.

در خصوص ارتقای پژوهش و ارائه تسهیلات رفاهی برای پژوهشگران جوان چه کرده اید؟
ایجاد ارتباط با پژوهشگران جوان در مراکز تحقیقاتی، نتایج پژوهشی فراوانی داشته است. مهم ترین چالش های این حوزه کاستی های بروکراسی اداری دانشگاه ها بوده است. به نحوی که می توان گفت تولید علمی دانشگاه ها تا اندازه ای با نیاز بازار مصرف آن در جامعه تفاوت دارد. ابعاد علمی یک پژوهش علمی در دانشگاه ها کمتر اتفاق می افتد.
در حوزه مشاوران جوان وزارت علوم اولین کار در این زمینه پیشنهاد نظام ارزیابی بازنگری و بروز رسانی آن بوده است به طوری که این حرکت باعث ارتقای نظام ارزیابی پژوهشی شده است. البته باید اذعان کرد حوزه مشاوران جوان طرح و ایده خود را در این زمینه داده ولی تاکنون پاسخی دریافت نکرده است.
حوزه مشاوران جوان در زمینه ارتقای پژوهش در دانشگاه ها ، بحث تدوین الگوی راهبری و ارتقای کمی و کیفی مراکز پژوهشی کشور را پیگیری کرده است، چرا که تعیین شاخص ها و استانداردهای تشخیص یک پژوهش بارز از سوی وزارت علوم اعلام نمی شود.

مجموعه شما به عنوان حوزه مشاورن جوان وزارت علوم در بحث کاهش آسیب های اجتماعی متداول در فضای دانشگاه ها و خوابگاه های دانشجویی که هرازچند گاهی برای نمونه رشد روز افزون اعتیاد دانشجویان به مواد مخدر و سایر آسیب ها مطرح می شود چه برنامه و سیاستی دنبال کرده اید؟
باید تأکید کرد که این موضوع از چند بعد قابل بررسی است. نخست آنکه زمینه های کشیده شدن به چنین آسیب هایی باید تحلیل شود و حوزه مشاوران جوان نیز همواره در این راستا با دانشگاه ها، رؤسای آن و اعضای هیأت علمی بارها جلسه و مذاکره داشته و پیشنهاد ارایه داده و سعی کرده تا با ارایه ایده های قابل اجرا در این زمینه راهگشا باشد.
باید گفت که دغدغه و سیاست های حاکم در میان مسؤولان وزارت علوم نیز در راستای کاهش چنین زمینه های آسیب های اجتماعی در دانشگاهاست.

یکی از زمینه های بروز چنین آسیب هایی بدون شک برگزاری اردوهای مختلطی بوده که از دولت های گذشته به ارمغان مانده است که به جرأت می توان گفت دولت نهم با چنین امری به شدت برخورد کرده و امروز به حداقل رسیده است.
حوزه مشاوران جوان کوشیده است با ارایه طرح و ایجاد خانه های فرهنگ در فضای عمومی دانشگاه ها به دنبال ارایه محصولات فرهنگی و تزریق ارزش های دینی در میان جوانان باشد. در این میان نگاه ویژه به توسعه فضاهای ورزشی و رفاهی نقش بسزایی دارد و این حوزه به جد پیگیر افزایش آن در دانشگاه ها بوده است. 
همچنین تدبیر برای اینکه امکانی فراهم شود که داوطلبان کنکور در دانشگاه های بومی استان خود قبول شوند، تا در کنار خانواده خود، جوانان بتوانند به ادامه تحصیل بپردازند از عواملی است که می تواند از بروز آسیب های اجتماعی بکاهد.

آقای دکتر به عنوان آخرین سؤال ارزیابی شما از موقعیت فعلی حوزه مشاوران جوان در دولت نهم چیست؟
باید گفت که این حوزه خیلی بهتر از اینها می توانست کارآیی داشته باشد، اما موانعی بر سر راه آن در وزارتخا نه های مختلف وجود دارد. بهرحال با این اوصاف کارها و اقدامات بی بدیل زیادی در طول سه سال گذشته در این حوزه اتفاق افتاده است که در طول سال های پس از انقلاب نمونه ندارد. فکر می کنم اگر اهتمام مسؤولان و خود اعضای حوزه مشاوران جوان بیش از این باشد، قطعاً توفیقات زیادی شامل حال آن خواهد شد.