محبوبه ولی

قسمت دوم 

اعضای تیم انجمن قرآن پژوهی چند نفرند و آیا در حوزه قرآن فعالیتی داشته اند؟
اعضای این انجمن 5 نفرند. یک کارشناس ارشد زمین شناسی و یک کارشناس ارشد تاریخ اسلام كه هر دوي اين دوستان سابقه¬ی تدریس مفاهیم قرآن را در دانشگاه هاي مختلف تهران دارند، دو نفر ديگر؛ يكي کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث و ديگري کارشناس ارشد تکنولوژی آموزشی هستند و همگي اين دوستان از اعضاي فعال مدرسه دانشجویی قرآن و عترت دانشگاه تهران به حساب مي¬آيند. نفر پنجم هم كه من هستم.

خودتان در چه رشته ای تحصیل کرده اید؟
دیپلم ریاضی داشتم اما دوره لیسانس را در دانشگاه تهران، زیست شناسی جانوری خواندم. از آن جایی که "از اول قرار نبود بسوزند عاشقان ولی ..." در دانشگاه با مدرسه دانشجویی قرآن و عترت که مؤسس آن جناب آقای استاد "اخوت" هستند آشنا شدم. به دنبال آن، اكنون مقطع فوق لیسانس را در دانشکده علوم قرآن تهران در رشته تفسیر قرآن مي¬گذرانم.

غیر از کانون فعالیت قرآنی دیگری هم دارید؟
تدریس می کنم و مشاور قرآنی و مسؤول سوژه پردازی خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا) نيز هستم.

آشنایی تان با کانون چگونه بود؟
با چند نفر از دوستانم به دنبال کسی می گشتیم که منطق و فلسفه برایمان درس دهد. آقای "رجبی" را که مسؤول انجمن های کانون هستند پیدا کردیم که هم منطق تدریس می کردند و هم فلسفه. همین آشنایی مقدمه ی همکاری ام با کانون را فراهم کرد.

چند ماه از آغاز به کار انجمن قرآن پژوهی می گذرد؟
حدود پنج ماه.

آیا برنامه ای یا چشم اندازی برای مثلاً چند ماه آینده انجمن تعریف کرده اید؟
کم کم داریم به این نگاه می رسیم که انتظارمان در آینده چیست. حداقل تا ماه آینده چند بحث جدی داریم که باید پیگیری شود. سایت کانون و موضوعات مهمی که به عنوان طرح های پژوهشی ارائه می شوند، باید مطالعه و بررسی شوند. یکی از کارهای مهم، جریان شناسی است؛ به این معنا که جریانات در حوزه قرآن پژوهی کشور را احصاء کنیم. مثلاً تفسیر علمی قرآن که آراء و نظرات متفاوت و متعددی در مورد آن است. کار مهم دیگر، آینده نگری است و پیش بینی اینکه چند سال آینده در کشور در حوزه قرآن پژوهی چه اتفاقاتی می افتد و چه نواقصی وجود دارد که می تواند محل كار ما باشد.

در حال حاضر چه بحثی را در جلسات انجمن پیگیری می کنید؟
طراحی طرح های پژوهشی در جلسات از مباحث مهم است، اما موضوعی که به عنوان ایده مورد بحث قرار می گیرد طرح "تفکر" است که مراحل پایانی را طی می کند. تعریف تفکر یکی از معضلات بزرگ کشور است. بسیاری از مجامع علمی که با هدف و موضوع تفکر کار می کنند، تعریف درست و دقیقی از آن ندارند. با توجه به فرموده مقام معظم رهبری که "سیستم آموزشی باید از حافظه محوری به سمت تفکر محوری برود"، طراحی بحث تفکر محوری را شروع کردیم تا آموزش و پرورش به دانش آموزان تفکر محوری و روش های تفکر خلاق را یاد دهد. انجمن قرآن پژوهی در این طرح سعی می کند تا تعريف درست تفكر را ارائه دهد، در غیر اینصورت نسل آینده با کلی دردسر مواجه می شود، زیرا تفکر را بلد نیست و بدتر از آن اينكه نسل بعدی اش را نیز با همان تعریف غلط از تفکر، تربیت می کند. تعریفی که ارائه می کنیم تفکر محوری مبتنی بر قرآن است؛ کار کوچکی که می تواند منشأ اثر بزرگی باشد.

فکر می کنید گروه هدف و مخاطب شما چقدر آمادگی پذیرش چنین ایده هایی را دارد؟
ببينيد؛ جمع کثیری از جوانان کشور، مخاطب این مجموعه (كانون انديشه جوان) نیستند. از نشریات زرد و سایت های مختلف گرفته تا شبکه های تلویزیونی و ماهواره ای بیش از هر رسانه ی دیگری وقت آنها را پر می کند. اما در مورد آمادگی آنها این واقعیت وجود دارد که زمانی دانشجویان نسبت به ایده ها و نظرات علوم اجتماعی هیچ نقد و نظری نداشتند، ولی امروز اینطور نیست. به تمام نظریه های علوم انسانی با دیده تردید نگاه می كنند و این مسأله پیش آمده که دیگر اعتمادی به ایده های غربی ندارند، در واقع جوانان زمینه ی مناسب برای پذیرش ایده های نو و قرآنی را دارند اما ایده ی قرآنی¬اي نيز وجود ندارد تا جايگزين آنها شود. مجامع دینی در بسیاری از حوزه ها، از سیاست و هنر گرفته تا اقتصاد و مدیریت، سکوت کرده اند و به سکوت خود ادامه می دهند.

این سکوت برای چیست؟ آیا به ضعف علمی بر می گردد؟
یقیناً ضعف علمی نیست. به ضعف مدیریتی برمی گردد. کرسی قرآن و هنر باید همان اوایل انقلاب تأسیس می شد تا به توليد فيلم ديني و قرآني بپردازد نه آنكه فقط در برخي موارد به نقد و بررسي بنشيند، اما فضای فعلی جامعه از چنین نظراتی خالی است. مجامع دینی قبل از انقلاب به شدت فعال بوده اند و بازتاب عملکرد آنها کاملاً دیده می شود، اما اگر امروز چنین فعالیت هایی مشهود نیست به این علت است که نیازهای جامعه اسلامی خیلی بیشتر از جامعه ی غیر اسلامی است. اما ما به اندازه اين نيازهاي ايجاد شده، به توليد محتوا نپرداخته ايم.

برای ارتباط گیری با آن دسته از جوانان گروه مخاطب و هدف که از کانال ها و رسانه های دیگری تغذیه فکری می گیرند و هنوز کانون را نمی شناسند چه برنامه ای دارید؟
برنامه ریزی برای آنها از اهم واجبات است. برای آنها ایده داریم و بر ایده هایمان هم مصر هستیم. قشر جوان امروز با سه عرصه بطور جدی ارتباط دارد؛ عرصه ی اول مطبوعات موجود در کشور، دوم فضای مجازی شامل وبلاگ ها و کلوپ ها که محل اصلی تجمع قشر جوان است و سوم صدا و سیما. قشری که از کانون فاصله دارد، با این سه عرصه مأنوس است. بنابراین برای ارتباط با جوان ها باید از طریق این سه حوزه عمل کنیم. انجمن قرآن پژوهی در هر سه عرصه کار کرده است، نوع و جنس آنها و چگونگی استفاده از آنها برای برقراری ارتباط را می شناسد. با همین زمینه، برای نگارش متن در مطبوعات، هم صاحب اثر هستیم و هم ایده داریم. در حوزه فضای مجازی قبلاً تجربه داشتیم که موفق بود بدین ترتیب که روزی دو ساعت تمام وبلاگ های شخصی را سر می زدیم و برای آخرین متن کامنت می گذاشتیم، در کلوپ ها عضو می شدیم و ارتباط های مؤثر برقرار می کردیم. در حوزه صدا و سیما نیز اعضای انجمن، تجربه ساخت نماهنگ های تلویزیونی و رادیویی موفق را داشته اند. یکی دیگر از امتیازات مهم انجمن، درگیری اعضاء با جوان هاست. فکر می کنم پتانسیل های فکری، مادی و معنوی موجود و نیروی انسانی قابل توجه، از امتیازات ویژه ی کانون است که می تواند در ارتباط مؤثر با مخاطب هدف و گفتگو با آن مؤثر باشد.

با چه سیاستی و از چه زمانی می خواهید به این سه عرصه وارد شوید؟
با پیدا کردن بیان نسل سوم. اینکه این کارها در انجمن قرآن پژوهی کانون انجام بشود یا نه به سیاست کلی کانون بستگی دارد. اما نظر انجمن این است که هر چه زودتر این کار را شروع کند، زیرا زمان را از دست می دهیم. در همین 30 سال هم به اندازه کافی زمان را از دست داده ایم. از دست دادن یک نسل، فاجعه است. فضای موجود در دانشگاه ها خیلی متفاوت شده و باید هر چه زودتر کارهای بنیادی را شروع کنیم. مفاهیم قرآنی این نیست که خط به خط فقط بگوییم قرآن، خدا، پیغمبر، بلکه ترويج تمام خوبي ها كار قرآني است، اما بیان و زبان تشریح آن مشکل دارد. سیستم خطابه و منبر از مهم ترین ارکانی بود که انقلاب با آن پیش رفت، ولیکن امروز منبر در اینترنت است. با این اوصاف، سیاست ما پیدا کردن راه های ارتباط با جوانان و برقراری ارتباط مؤثر و عمیق با آنها و تأمین خوراک فکری و روحی سالم برای آنهاست. 

... قسمت اول