قسمت دوم

محبوبه ولي

آیا تا کنون تجربه ی استفاده از چنین تیمی را داشته اید؟
بله. یک کار متفرقه ی مهارتی – کاربردی را برای بازنویسی و اصلاح، به فردی سپردیم و اتفاقاً خیلی هم خوب از آب درآمد، به گونه اي كه تجربه ای موفق و قابل دفاع محسوب می شود. اما مشکل تا امروز این بوده که خود پژوهشگاه چنین ضرورتی را احساس نکرده است.

شیوه نامه های کانون در مورد آثار مکتوب بیشتر به چه مسایلی پرداخته اند؟
اینکه مسایل بروز مطرح شود و یا مسأله ی فکری مطرح شده، با توجه به سطوح مخاطبان کانون و مناسب با برداشت مخاطب باشد. همچنین نوع ارتباط با مخاطب، حجم کتاب، نوع قلم و جهت گیری های صوری نیز جزء مسايلي است كه در شيوه نامه به آنها پرداخته شده است.

یکی از موضوعاتی که اشاره کردید بروز بودن مسایل است، اما در بین آثار مکتوب کانون، کتابهایی دیده می شود که چند سال پیش نوشته و تازه امسال منتشر شده اند، دفتر سنجش و ارزیابی در مورد چنین آثاری چه تصمیمی می گیرد؟
هم کانون و هم پژوهشگاه به این مشکل واقفند و آن را می پذیرند. آثاري هستند که موضوع آنها كه چند سال پيش بدرستي شناخته شده، بروز بوده و به موقع به آنها پرداخته شده است. کارهای تحقیقاتی، آسیب شناسی، نگارش و ویرایش آن هم انجام شده است، اما متأسفانه به دلیل مشکلاتی تا رسیدن کتاب به دست مخاطبانش چند سالی طول می کشد. مثل پرداختن به یک جریان فکری - سیاسی که فقط در یک دوره زمانی خاص مطرح می شود و بعد از مدتی هم تب و تابش فروکش می کند. چنین مسأله ای چندان قابل پیشگیری نیست، اما وقتی هم که کتاب به دفتر سنجش می رسد، نمی توان ثمره مدتها تحقیق، مطالعه و نگارش را رد کرد. به هر حال این مسأله مهمی است که باید چاره اندیشی شود.

کتابهایی که به دفتر می آیند را خودتان هم مطالعه می کنید؟
بله. مجبورم بخوانم و لازمه ایفای نقشم در این بخش از کانون است، اما نه لزوماً مفصل.

در طول این سالها و از بین همه ی کتابهایی که خوانده اید - با توجه به حساسیتتان به قابلیت قلم و نگارش کتاب ها – كدام آثار بيشتر توجه تان را جلب کرده است؟
در قالب صفر و صد نیستم و در این باره نسبی نگاه می کنم. به نظرم همه کتابهای خوب و البته از نویسندگان ارزشمند، ارزش خواندن را دارد. با اين اوصاف آثار شهید مطهری همیشه برایم نو است.

به هر حال حتماً کتابی بوده که بيشتر از بقیه برایتان جالب و یا اینکه متفاوت از بقیه کتاب ها باشد؟
تا جایی که یادم می آید کتابی از آقای "همایون همتی" درباره سکولاریسم بود که در یک حجم 40-35 صفحه ای، به اين موضوع مهم، خیلی جذاب و جامع پرداخته بود. و دیگری هم کتاب دکتر "افروغ" در بحث جهانی شدن .

اگر زمانی با کانون دیگر ارتباط نداشته باشید، باز هم آثارش را می خوانید؟
چون به هر حال زمانی اینجا کار کرده ام و احساس تعلق به این مجموعه می کنم، برایم مهم است بدانم سطح آثارش چه تغییری کرده است و چه پیشرفتهایی داشته و از این جهت پیگیری می کنم.

فارغ از این موضوع، می خواهم بدانم آیا در این مدت که آثار کانون را به خاطر کار خوانده اید، آیا اشتیاق و علاقه ای در شما ایجاد شده که باز هم آنها را برای مطالعه انتخاب کنید؟
آثار کانون با سطح مطلوب فاصله دارند و البته در این باره نمی توان خود کانون را کاملاً مقصر جلوه داد. اما با این حال گزینش برخی چهره ها و موضوعات به روز مرا علاقمند به آثار کانون می کند.

خودتان هم اهل نوشتن هستید؟
بله.

تا به حال شده از نظر ادبی و نگارشی در آثار دستی ببرید؟
هم به لحاظ قواعد کاری و هم به لحاظ بایسته های اخلاقی سعی کرده ام در حقوق نویسنده دست نبرم. به هر حال فضاحت چنین کاری به مراتب هزینه ی سنگین تری دارد. اما گاهی اصلاحات شکلی و صوری انجام می دهیم.

به نظر شما آثار کانون بین مخاطبانش و دانشگاه ها جایگاهی دارد؟
احساسم این است که ظرفیت آثار کانون خیلی بیش از موقعیتی است که در حال حاضر احراز کرده است. یکی از عوامل عمده ی آن در بعد تبلیغ و توزیع آثار کانون است. یکی دیگر اینکه خیلی از آثار منفی یا مشکل دار با هزینه های پایین در بازار عرضه می شود، اما به نظرم هزینه های کتب کانون بالاست و این عاملی مهم در کاهش میزان رقابت است.

خودتان چطور و از چه سالی وارد کانون شدید؟
سال 84. اولین تجربه ام هم این بود که یکی از کارهای کانون را برای ارزیابی به من سپردند که نهایتاً منجر به حضورم در کانون شد.

اگر کارتان را در کانون رها کنید، ترجیح می دهید دنبال چه کاری بروید؟
علایق شخصی. یعنی ادامه درس و تحقیق.

در همین رشته تحصیلی تان چه نویسنده هایی را از نظر قلم می پسندید؟
وسواس خاصی نسبت به نویسنده اثر پیدا کرده ام؛ مثلاً به اینکه نویسنده حتماً برجسته باشد. نمی توانم هیچ اشاره ای به سبک یا قلم خاصی بکنم، چون در این باره همانطور که گفتم نگاه نسبی دارم. اما به هر حال ترجیح می دهم آثار دست اول را دنبال کنم.

حرف آخرتان؟
چون خودم دیدگاه خاصی به نقد دارم، در مجموعه ای که کار می کنم نیز به نقد خیلی معتقدم. فکر می کنم در این مجموعه، فضای نقد باید ایجاد شود؛ نقد کنترل شده و هدایت شده. شاید نقد خسارت هایی داشته باشد، اما این در طبیعت نقد است و در هر صورت به عنوان یک ماهیت اصلاحگر باید به آن بپردازیم و در خانه خود جای دهیم. نقد یک حقیقت ضروری برای زندگی اجتماعی است. حتی در ارتباط انسان با خودش هم کارآمد است. نکته دیگر اینکه مدیریت مشارکتی را ضرورت سازمانها و گروههای خرد و کلان جامعه و از جمله کانون و دست کم بایسته زمان حالمان می دانم؛ و البته شخصاً آن را به مثابه مدلی ثابت می نگرم!

... قسمت اول