قسمت اول

محبوبه ولي

یکی از تولیدات اصلی کانون کتاب ها و آثار مکتوب آن است که اغلب شامل موضوعات و مباحث فکری - اندیشه ای است، از اقتصاد گرفته تا سیاست و معرفی مکاتب و تحلیل آنها، مباحث قرآنی و .... که هر کدام نیز حساسیت موضوعی خاص خود را دارند. از سوی دیگر با توجه به مخاطبان ویژه کانون اندیشه جوان، اهمیت این آثار و ارزیابی آنها دو چندان می شود. با همین پیش فرض به سراغ "سیدرضا کلوری" مسؤول دفتر ارزیابی و سنجش آثار کانون رفتیم تا از عملکرد و فعالیت این دفتر که در قم واقع است، بیشتر بدانیم.

آقای کلوری از دفتر سنجش و ارزیابی آثار شروع کنیم؟
این دفتر زیرمجموعه ی معاونت مطالعات کاربردی است که با همکاری دفتر مخاطب سنجی، کارهای عمده این معاونت را انجام می دهد. عمده ترین هدف و فعالیت این دفتر شامل سنجش و ارزیابی آثار مکتوب کانون اندیشه جوان اعم از عناوین مطلوب، طرح های ویژه، عناوین غیر مصوب و ... می باشد. البته تعدادی از مکتوبات مربوط به معاونت های دیگر مانند معاونت فرهنگي است که زير نظر ما نيست.

سیر و روند سنجش آثار در این دفتر چطور صورت می گیرد؟
در طول فعالیت کانون، دفتر سنجش و ارزیابی آثار، فرایندی تکمیلی داشته و از اجمال به تفصیل رسیده است، اما همچنان ظرفیت کاملتر شدن را دارد.

ملاک و معیارهای این دفتر برای آثار چیست؟
با توجه به اینکه مخاطب کانون در سه سطح جوان، دانشجو و اندیشه است، کانون برای سنجش آثار خود سه نوع شیوه نامه به عنوان الگوهای کاری دارد که همان هدف های کلی و کلان را در نظر می گیرد. در دفتر سنجش آثار نیز ارزیابی آثار به شکل محک زدن با شیوه نامه ها انجام می شود. ارزیابی محتوایی را بیشتر به گروه ها و پژوهشکده ها سپرده ایم و عمده فعالیت خودمان ناظر به ارزیابی شیوه نامه ای و بررسی شاخص هایی است که در شیوه نامه ها آمده است. در جریان ارزیابی نیز با ارزیاب هایی سر و کار داریم که عمدتاً در رشته های مورد نیازمان مثل اقتصاد، فقه، حقوق و ... متخصص هستند. نکته دیگر اینکه سعی می کنیم فعالیت ارزیاب ها را محدود به شیوه نامه ها نکنیم. بلکه می گوییم هر اشکالی که در آثار دیدند قید کنند، اما نهایتاً اصلاح نکات شیوه نامه ای با ماست که عمدتاً ناظر به مسایل صوری و قالبی است.

با توجه به اینکه گفتید نکات شیوه نامه ای ناظر به مسایل صوری و قالبی است، رفع اشکالات محتوایی به چه صورت می باشد؟
اشکالات محتوایی و رفع آنها را به گروه ها و پژوهشکده های علمی مي سپاريم.

در ارزیابی آثار چقدر به مخاطب ها توجه می کنید؟
معمولاً ارزیاب هایی که با دفتر همکاری می کنند، مدرس دانشگاه و با فضای جامعه خصوصاً فضای دانشگاهی آشنا هستند، هر چند که سنجش تناسب کتاب با مخاطب، بر عهده دفتر مخاطب سنجی است.

استقرار دفتر شما در قم، ارتباطتان با کانون را سخت نمی کند؟
قبلاً هم دفاتر دیگری در قم بودند، اما در حال حاضر تنها این دفتر در قم است و از آنجا که بیشتر محققین و در واقع شاخه های مختلف مباحث اسلامی در قم متمرکز اند، همین مسأله کمک بزرگی به سنجش و ارزیابی آثار مي كند.

نتايج نهایی اين دفتر جدا از بهبود کیفیت آثار، شامل چه مواردی است؟
بخشی از ارزیابی مربوط به آثاری است که پذيرفته نشده اند، مثل تعدادی از کارها که گروه ها واکنش منفی به محتوای آنها نشان داده اند. بخشی هم مربوط به آثاری است که از جهت علمی به حد مطلوب نرسیده اند و نیاز به صرف انرژی بیشتر و بهبود بخشي داشته اند. موارد دیگر هم کارهایی است که تا حدی سطح خود را بالا کشانده اند، اما نویسنده در مقابل اصلاح آنها مقاومت می کند.
از آنجا كه در فرایند ارزیابی، دو نوع ارزیابی داریم؛ اجمالی و تفصیلی، کارها ابتدا تحت فرایند اجمالی قرار می گیرند که ردِ آثار هم اغلب در همان مرحله صورت می گیرد. به ویژه كه در این مرحله، اکثر آثار از لحاظ صوری، شاخص های مطلوب قلمی و نگارشی را ندارند. بر همین اساس گروه ها معمولاً نمی توانند اشکالاتی که به آنها متذکر می شویم رد کنند. برخی از آثاری که رد می شوند نیز از لحاظ مفهومی در فضاي نیازهای مخاطبان نمی گنجند.

با توجه به اینکه شما مسؤول دفتر سنجش آثار هستید، سهم و جایگاه آثار کانون اندیشه را در بازار نشر و کتاب چطور می بینید؟
کارهای خوبی انجام شده است، اینکه بعضی از آثار به چاپ پنجم و ششم هم می رسند، نشان از موفقیت کتب کانون است، اما در مورد آثاری که چنین توفیقی را پیدا نکرده اند باید به دنبال علت بود. به لحاظ قلم و نگارش نمی توانیم ادعای چندانی داشته باشیم. با توجه به این مسأله و رقیب های بازار، مدتهاست که در تلاشیم تا یک تیم بازنویسی راه بیاندازیم. البته زمینه های این کار نیز آماده شده است. اگر این تیم راه بیفتد، می توانیم ادعا کنیم که جهشی معنادار و مثبت در جهت بهبود آثار برداشته ایم. یکی از کارهایی که می توان انجام داد، استفاده از محققینی است که خودشان نویسنده هستند. اما رسیدن به چنین ایده آلی دور به نظر می رسد. به همین دلیل فکر کردیم راه درست تر این باشد که محققین مان را درگیر نوشتن نکنیم، بلکه در قالب یک تیم به عنوان بازنویس و اصلاح گر از آنها استفاده کنیم.

چرا کانون از نویسندگانی که قلم خوبی دارند، استفاده نمی کند؟
خیلی از کسانی که اهل نوشتن هستند، لزوماً قلم مناسبی ندارند. برای رفع این مشکل دو ایده وجود دارد؛ یکي اینکه محققینی را بیابیم یا پرورش دهیم که قلم خوبي باشند، كه این ایده در درازمدت تحقق پیدا می کند. ایده دیگر هم همان تشکیل تیم بازنویسی است. البته این را هم بگویم که به نظر من توانایی علمی در اولویت اول و توانایی قلمی و ادبی در اولویت دوم است. هر چند که در حال حاضر وجه قلمی و نگارشی قربانی شده، اما عکسش خطای بزرگتری است. ایده آل مطلوب هم این است که هر دو با هم باشد که سخت بدست می آید.

ادامه دارد ...