محبوبه ولي

قسمت اول

پروژه رصد یکی دیگر از طرح های در دست اجرای کانون اندیشه جوان است.
رصد در علم نجوم، مکان یابی و کشف ستاره ها و کهکشان ها و اجرام آسمانی است اما این رصد، گویا کار دیگری می کند و برنامه ی دیگری دارد. برای اطلاعات بیشتر به سراغ مسؤول این پروژه در کانون اندیشه جوان رفتیم.
"مجید قاسمی" مسؤول پروژه رصد در ابتدای این گفتگو از فلسفه و چیستی رصد می گوید.

کانون تجربه ی کار و ارتباطات گسترده با اندیشمندان، متفکرین، دانشجویان و جوانان را داشته است. تجربه ي ارتباط فکری و کاری با سطح بالای جامعه و قشر میانی آن، کانون را متوجه وجود خلائی بین این دو طبقه ساخت. البته خلأها و فاصله های زیادی بین این دو هست اما یکی از این فاصله ها از پایین به بالا بود. به این معنی که طبقه روشنفکر ما به خوبی متوجه نمی شود که چه اتفاقی در جامعه می افتد. بخش اعظمی از اساتید و دانشمندان وقتشان در کتابخانه ها صرف مطالعه و تحقیق می شود، بدون اینکه از اتفاقات بیرون خبری داشته باشند و فقط یک کورس مطالعاتی بین اساتید اتفاق می افتد. در این بین یک بیماری يا آفت هم بروز می کند و آن اینکه کسانی در سطح میانی تأثیرگذار می شوند که شاید شناخت و تخصص کافی را ندارند.
رصد در قالب یک نشریه ی الکترونیک سعی در پر کردن این خلأ بین اساتید و متفکرین با قشر میانی جامعه دارد. رصد با ارائه اطلاعات می گوید که چه اتفاقی در جامعه می افتد. موضوع ها، افکارسنجی، سؤالات مطرح در جامعه و بازخورد یکسری تفکرات، محتویات نشریه الکترونیکی رصد است.

در حال حاضر این پروژه در چه مرحله ای است؟
بدليل اينكه این طرح مشابهی ندارد و برای اولین بار در کشور است که قرار به تولید چنین نشریه ای است، در حال حاضر در مرحله ی مقدماتی به سر می برد و برای آن پیش شماره تعریف کردیم. تا كنون چهار شماره به عنوان پیش شماره چاپ شده است. این چهار شماره از نظر مخاطبین خاص و مقالات آن یک به یک در جلسات انجمن های فکری بررسی شده و سعی می کنیم تجربیات این چهار شماره را در كارهاي بعدي لحاظ نموده و به شکل نهایی نزدیک شویم.

این چهار شماره حاصل چه مدت کار شماست و در واقع پروژه رصد از کی آغاز شد؟
چهار ماه است.

یازده حوزه ای که رصد به آنها می پردازد، چه حوزه هایی هستند؟
فلسفه غرب، فلسفه اسلامی، تاریخ، علوم اجتماعی، فقه و حقوق، ادبیات، هنر، ادیان، عرفان، اقتصاد، سیاست و قرآن پژوهی.

از همان ابتدای کار، شما مسؤول پروژه بودید؟
بله.

چطور با کانون آشنا شدید و چنین مسؤولیتی را پذیرفتید؟
دو سه سالی بود که از طریق سایت باشگاه و خواندن مقالات آن با کانون در ارتباط بودم. اما آشنایی نزدیکم با کانون از طریق یکی از دوستانم بود.

آیا پروژه رصد را شما با خودتان آوردید یا اینکه چنین طرحی در کانون برنامه ریزی شده بود؟
کارهای فکری و طرح پروژه رصد توسط معاونت مطالعات كاربردي کانون ارائه شده بود.

شکل و شیوه کار شما برای رصد عقاید و نظرات چگونه است؟
فعلاً داریم منابعمان را مشخص می کنیم. اما کلیت کار ما برای شکل نهایی سه فصل و بخش اصلی دارد. اول شناسایی جامعه آماری و منابعی که می خواهیم به آنها رجوع کنیم. مجلات منتشر شده، سایت ها، اشخاص جریان ساز هر حوزه و بقیه منابع را شناسایی می کنیم. با توجه به اینکه ارائه و تنظیم چنین نشریه ای به ویژگی های خاصی نیاز دارد، در مرحله ی بعد به تنظیم مقالات، بخش های کلی و جمع بندی می پردازیم و نحوه مطلوب برای ارائه ی نهایی را مشخص می کنیم. گام سوم نیز تنظیم برنامه کاری است. بدین ترتیب که از بیست و پنجم هر ماه تا بیست و پنجم ماه بعد را رصد می کنیم و پس از جمع آوری و تنظیم اطلاعات، یک هفته بعد نشریه منتشر می شود. در حال حاضر هر حوزه یک متصدی دارد که احتمالاً یک نفر در هر حوزه به یک گروه افزایش می یابد.

بنابراین مخاطبان اصلی شما سطح فکری بالای جامعه و افراد تأثیرگذار هستند؟
مخاطبان اصلی ما متفکرین هستند، اما معطوف و محدود به آنها نمی شود. همه ی مؤسسات فرهنگی که برای جامعه تصمیم گیری و برنامه ریزی می کنند نیز از مخاطبان اصلی رصد هستند.

آیا نظارت و آسیب شناسی برای رصد صورت می گیرد؟
یکی از ویژگی های رصد، نظارت کاملاً تخصصی آن است. اولاً کسی که برای هر حوزه انتخاب کردیم، فردی است که شناخت کافی در مورد حوزه مورد نظر و پویایی لازم برای آگاهی از آخرین اخبار و تغییر و تحولات آن حوزه را داشته باشد و وجوه مختلف آن را بشناسد. ثانياً فرم هایی كه از رصد می آید به در انجمن های فکری کانون فرستاده می شود تا اصلاح شوند. ثالثاً گروه های فکری پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نیز بر کار رصد نظارت دارند. در واقع رصد توسط سه مرجع کاملاً تخصصی نظارت می شود و نظارت آن نیز دو نوع است؛ پیشین و پسین. قبل از انتشار و بعد از انتشار.

آنطور که اشاره کردید، کار رصد انتقال نظرات و آرا مخاطبین جوان و قشر میانی به تولید کنندگان و صاحبان آثار است. اما در بین جریانی که از کار رصد توضیح دادید این قشر میانی کجای رصد و جریان آن قرار می گیرد؟
اول اينكه رصد مثل ساير بخش هاي كانون، یک تیم صددرصد جوان است. دوم اینکه ابزار و در واقع مکان هایی که بخش میانی از آنها تغذیه می کند را شناسایی می کنیم. روزنامه ها، نشریات و حتی پاتوق های علمی و هنری مثل خانه ی هنرمندان که مورد توجه مخاطب جوان هستند و حتی گاهی پاتوق های فکری جریان ها را هدایت می کند. از طرف دیگر خود روزنامه نگارها و مقاله نویس ها نیز عموماً جوان هستند زیرا کم پیش می آید که تئوری پردازان، خودشان مقالاتی را بنویسند و منتشر کنند. بنابراین بخش اعظمی از رصد با پوشش فضایی که بخش میانی از آن تغذیه می کند تعریف می شود.

متولد چه سالی هستید؟
1363.

و فارغ التحصیل چه رشته ای؟
مهندسی مکانیک.

با رشته ی مهندسی مکانیک، چطور وارد کار فکری و فرهنگی شدید؟
مطمئناً علاقه و دغدغه.

و چه چیزی علاقه و دغدغه ی شما را پوشش می دهد و تقویت می کند؟
در حوزه اسلام شناسی مطالعه داشته ام. کتاب های استاد مطهری، علامه حسینی تهرانی و برخی کتب امام خمینی (ره) را خوانده ام. چند سالی هم در حوزه ی فلسفه غرب مطالعه داشتم.

ادامه دارد...