مصطفی عربی

 مقدمه
  جهان اسلام امروزه در معرض هجمه هاي فرهنگي و نظامي و اقتصادي كشورهاي غربي قرار گرفته است؛ و اين كشورها از هيچ تلاشي براي ضربه زدن به اسلام كوتاهي نمی كنند. و از راه هاي مختلف از جمله ايجاد شك و شبهه در پايه هاي دين اسلام و نيز به استهزاء گرفتن بزرگان دين مبين اسلام به مبارزه با مسلمانان مي پردازند.
  اين كشورها براي رسيدن به مقاصد شوم خود از همه امكانات و وسايل ارتباط جمعي استفاده مي كنند و بر هيچ فرد و گروهي پوشيده نيست كه غرض آنها از اين اسلام ستيزي به تاراج بردن ذخاير طبيعي مسلمانان و حفظ منافع اسراييل در منطقه است.
  در اين ميان علي رغم توصيه هاي مكرر قرآن كريم به وحدت مسلمانان و ايجاد امت واحده، ‌شاهد تشتت فكري و سياسي مسلمانان و دولت هاي مسلمان هستيم كه هر كدام در قالب ملت و دولت هاي جدا از هم به اموري مشغولند كه با روح تعاليم اسلامي در تضاد است.
  دشمنان اسلام كه حفظ منافع خود را در تضعيف جهان اسلام دنبال مي كنند بهترين راه را ايجاد تفرقه در بين كشورها و مذاهب اسلامي ديده اند و با روي آوردن به جنگ نرم در صدد فرقه گرايي و اختلاف انداختن بين مسلمانان برآمده اند.
در اين نوشتار تلاش شده است كه به مقوله وحدت بين مسلمين پرداخته شود و مؤلفه‌ها، موانع و راهكار‌هاي وحدت جامعه اسلامي مورد بررسي قرار گيرد.

  مؤلفه‌هاي وحدت در بين مسلمانان
  در بين مسلمانان نقاط مشتركي ديده مي شود كه همگي به آن نقاط مشترك اعتقاد دارند و اين حلقه‌هاي اتصال مي‌توانند محور وحدت مسلمانان واقع شوند و همه مسلمانان به دور اين نقاط اتصال حلقه بزنند و با تمسك به اين مشتركات تبديل به يك جامعه قدرتمند بدون مرز‌هاي جغرافيايي و مذهبي شوند و به صورت امت واحده در مقابل دشمنان اسلام بايستند.
مهمترين ركن اتحاد و اشتراك ميان مسلمانان كلمه توحيد است. هر چند مسلمانان در جزئيات توحيد به خداوند اختلاف نظر دارند ولي همگي آنان اعتقاد به يگانگي خداوند دارند و خدايي به غير از او پرستش نمي‌كنند. در اين ميان قرآن كريم هم به عنوان كتاب آسماني مسلمانان مي‌تواند يكي ديگر از نقاط مشترك ميان آنها باشد و همانطور كه خداوند از آن به حبل المتين تعبير كرده است، بر همه مسلمين جهان واجب است با چنگ زدن به اين ريسمان الهي با هم متحد شده و اختيار امورشان را از دست بيگانگان خارج كنند مراسم سالانه حج به عنوان نمايش عظمت مسلمانان زمان مناسبي است تا ضمن گرد آمدن مسلمانان در كنار يكديگر به تبادل نظرات و حل مشكلات جامعه اسلامي بپردازند. در اين ميان درايت و تدبير امام راحل (رحمه الله عليه) در اعلام عمومي برائت از مشركين در اين مراسم مي‌تواند مسلمانان را در مقابله با دشمن واحد جهان اسلام متحد كند و با شناسايي دشمنان اصلي امت اسلامي از پرداختن به اختلافات جزئي در ميان خود بپرهيزند.
روش‌هاي بيگانگان براي ايجاد تفرقه در ميان مسلمانان
اخيراً رويكرد دشمن براي مقابله با جهان اسلام رويكردي نا‌محسوس است كه از آن به جنگ نرم تعبير مي شود. دشمن به وسيله جنگ نرم بر روي عقايد مسلمانان تاثير مي‌گذارد و در اين راه از امكانات جديد همچون اينترنت، ماهواره و ساير رسانه ها بهره مي‌برد.
  يكي از مهمترين كار هايي كه دشمنان براي رسيدن به مقاصد خود انجام داده و انجام مي‌دهند دامن زدن به اختلافات قومي و مذهبي و ايجاد فرقه‌هاي جعلي و ضاله اي همچون بهائيت و وهابيت مي‌باشد كه چهره كريه ي از اسلام در جوامع بشري نشان مي‌دهند. البته در اين راه سعي در شناسايي نخبگان و جذب آنان به آنها كمك خواهد كرد تا از اين نخبگان به عنوان عناصر نفوذي خود در كشور‌هاي مسلمان استفاده نمايند.
  در اين ميان نقش مستشرقين غربي را نيز نمي‌شود ناديده انگاشت كه با مطالعه جوامع اسلامي و شناخت نقاط قوت و ضعف آنها سبب تضعيف نقاط قوت و بزرگنمايي نقاط ضعف توسط سردمدارانشان مي‌شوند.
  از ديگر كارهايي كه سبب دامن زدن به اختلافات مي‌شود بحث سوء تبليغات نسبت به كشور و يا مذهب خاصي و خطرناك خواندن آن براي بقيه كشورهاي مسلمان  است و اين كشورها را سلطه جو و تروريست بخوانند تا در ديگر كشورها نسبت به آن مذهب ايجاد رعب و وحشت خاص كنند.
   ترورهايي كه گهگاه دشمنان اسلام توسط نيروهاي افراطي خود در ميان مسلمانان انجام مي‌دهند از اقداماتي است كه باعث ايجاد بدگماني و متهم كردن يكديگر در بين فرقه هاي مسلمان مي‌شود.
 
 شيوه هاي مقابله
  براي مقابله با دسيسه هاي تفرقه افكنانه دشمنان مهمترين كار ايجاد آگاهي در ميان اقشار مختلف امت اسلام و بصيرت بخشيدن به آنهاست. در اين ميان نقش روحانيت و علماي دين از بقيه اشخاص پر رنگ‌تر است. علما به عنوان دانشمندان حوزه دين بايد پاسخگوي سؤالات كلامي و سياسي جوانان باشند و مانع از نفوذ افكار باطل به ذهن مردم مسلمان شوند.
  از بهترين كارهايي كه مي‌شود به عنوان راهنمايي جوانان در اين زمينه انجام داد معرفي الگوهاي وحدت اسلامي براي جوانان و دعوت از آنها براي بررسي عملكرد اين مناديان وحدت در مواقع بروز اختلافات در ميان مسلمين است.
اولين الگوي ممتاز در جهت ايجاد وحدت در ميان مسلمانان، شخص نبي اكرم(صلي الله عليه و آله) مي‌باشند كه نه تنها مسلمين را از تفرقه بر حذر مي‌داشتند بلكه بين اديان آسماني هم دعوت به وحدت مي‌نمودند و ايجاد پيمان اخوت در ميان مسلمانان عصر خودشان از بارزترين نمونه هاي تلاش ايشان براي ايجاد وحدت در جامعه اسلامي مي‌باشد.
  بعد از رحلت ايشان به اعتقاد اكثر فرق اسلامي بزرگترين منادي وحدت شخص اميرالمؤمنين علي (عليه‌السلام) است كه هنگامي كه وحدت جامعه اسلامي را در خطر مي‌بينند از حق خلافت خود مي‌گذرند.
  از راه هاي ديگر مقابله با تفرقه در ميان مسلمين پرهيز از تحريك كردن فرقه هاي ديگر و بي احترامي نسبت به عقايد آنان است.
البته بحث كردن در جوامع و كنفرانس هاي علمي غير از توهين به اعتقادات فرقه اي خاص است. اختلاف نظر در فهم و تفسير معاني آيات و سنت هميشه وجود دارد و اين به معناي تفرقه بين مسلمانان نيست بلكه همين اختلاف نظر در دراز مدت سودمند خواهد بود چرا كه ممكن است اين آيات در بردارنده معاني گوناگون باشند و يك معنا، معناي ظاهر و معناي ديگر، معناي باطن باشد و هر كدام از اين معاني در جاي خود سودمند هستند.
  برگزاري اين جلسات علمي براي شناخت هر يك از مذاهب  نسبت به ديگر فرق سودمند خواهد بود و اصولاً عدم شناخت فرقه هاي مسلمان از همديگر سبب ايجاد بدبيني نسبت به مذاهب ديگر مي‌شود. در صورتي كه اگر اين شناخت ها افزايش مي‌يافت، متوجه مي‌شديم كه شناخت نادرستي نسبت به ساير مذاهب داريم و همين امر باعث كاهش اختلافات مي‌شود كه باز هم علماي مذاهب كليدي ترين نقش را در ميان ملت هاي مسلمان ايفا مي‌كنند.
  آنچه كه مهم است اين مطلب است كه در اين همايش هاي علمي بايد جانب ادب رعايت شود و از متهم كردن و تكفير ساير فرق جداً خودداري گردد. روش اين گونه بحث ها را خود قرآن مشخص كرده است آنجا كه مي‌فرمايد:
  {فبشر عبادی الذين يستمعون القول و يتبعون احسنه} (زمر آيه 18)
در اين آيه از ويژگي بندگان خدا اين ويژگي را بيان مي‌دارد كه بندگان واقعي خدا كساني هستند كه اقوال مختلف را مي‌شنوند و از ميان آن اقوال، قول نيكوتر را انتخاب مي‌كنند.ويا در جاي ديگر مي‌فرمايد: 

  {ادع الي سبيل ربك بالحكمة و الموعظة الحسنة و جادل هم بالتي هي أحسن}(نحل آيه 125)
  مردم را به وسيله حكمت و پندهاي نيكو به سوي خدا دعوت كن و در جدال هايت روش نيكوتر را انتخاب كن. اين گفتگوها بايد خالي از هرگونه تعصب ورزي بيجا و جانب دارانه باشد و بايد به گونه اي هدفدار برگزار شود كه در انتهاي بحث نتيجه گيري كلي از اين گفتگوها گرفته شود.
  از راه هاي ديگر ايجاد اتحاد در بين مسلمانان بهتر شدن رابطه بين دولت هاي مسلمان مي‌باشد .ناهماهنگي در رابطه بين دولت هاي مسلمان سبب شده كه منابع عظيم خدادادي اين سرزمين ها توسط چپاولگران غربي به تاراج رود. هنگامي كه دولت هاي اسلامي زمينه فعاليت هاي مشترك را براي امت اسلام فراهم كنند، مردم خود را در تعيين سرنوشت خود دخيل مي‌دانند و به جاي بي تفاوتي و روزمرگي به دنبال پيشرفت هر چه بيشتر كشورهاي مسلمان هستند.
  مرحوم محمد حسين كاشف الغطا در تعريف اسلام سخن مختصري دارند كه اسلام عبارتست از كلمه توحيد و توحيد كلمه يعني اعتقاد به يگانگي خداوند و جمع شدن به دور كلمه توحيد.
  توحيد كلمه ميسر نمي‌شود مگر با احترام متقابل به يكديگر و پرهيز از توهين به اعتقادات طرف مقابل.
براي اين كار بايد حد و مرز بي احترامي و تولي و تبري كه يكي از اصول اوليه اسلام است مشخص شود.
مشخصاً منظور از تبري، سب و لعن كردن ديگر مسلمانان نيست؛ چرا كه سب و لعن آنها باعث عكس العمل متقابل آنها مي‌شود و از اين كار صراحتاً در قرآن منع شده است.
در آخر بحث كلامي از امام خميني (ره) را مي‌آوريم كه نشان دهنده خطر بزرگ تفرقه بين مسلمين است به اميد آن روز كه امت واحده مورد نظر قرآن تحقق يابد. ايشان مي‌فرمايند:
 تفرقه از شيطان است و وحدت كلمه و اتحاد از رحمان است. وقتى كه شما الهى شديد، رحمانى شديد، توجه به خدا داشتيد، دنبال او ديگر تفرقه حاصل نمى‏شود، اختلاف حاصل نمى‏شود.

--------------------------------------------------  
فهرست منابع و مآخذ
1-قرآن كريم
2-صحيفه امام خميني(ره)
3-تعدادي از مقالات ارسال شده به بيست و سومين كنفرانس بين المللي وحدت اسلامي