تعداد بازدید : 1882
اندازه متن : [ بزرگتر ] [ کوچکتر ]
نسخه مناسب چاپ
ارسال به دیگران
دوشنبه، ۵ اسفند ۱۳۸۷
مقدمه ای بر ظهور و سقوط بنی صدر

مجتبی صحرا کارها: سید ابوالحسن بنی صدر در سال 1312 ش در روستای باغچه از توابع همدان به دنیا آمد.وی فرزند آیت الله سید نصرالله بنی صدر و نوه صدرالعلمای همدانی است.
تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تهران و همدان گذراتد. هم زمان با ملی شدن صنعت نفت به صف جوانان مبارز پیوست و در جهت جمع آوری امضاء در حمایت از ملی شدن صنعت نفت در دبیرستان های تهران تلاش کرد.در سال 1334 وارد دانشگاه شد و تحصیلات خود را در رشته معقول و منقول در دانشکده الهیات و رشته اقتصاد در دانشکده حقوق دانشگاه تهران ادامه داد و در سال 1338 فارغ التحصیل شد.پس از مدتی در دانشکده ادبیات مشغول به کار شد و به مدت چهار سال در موسسه تحقیقات و مطالعات اجتماعی که زیر نظر احسان نراقی اداره می شد، به فعالیت پرداخت. در سال 1340از سوی رژیم اسرائیل جهت حضور در سمیناری بدانجا دعوت شد و یازدهم دیماه همین سال از ایران خارج شد و در کنگره سازمان جهانی جوانان در حیفا شرکت کرد.بنی صدر در همین سال با عذرا حسینی ازدواج کرد که نتیجه آن دو دختر و یک پسر است. از آثار وی می توان به "اقتصاد توحیدی"، "کیش شخصیت"، "نفت و سلطه"، "تضاد و توحید"، "بعثت فرهنگی"، "جامعه شناسی خانواده در ایران"، "پایه و ضابطه های حکومت اسلامی"، "کار و کارگر در اسلام"، "منافقین از دیدگاه ما"، "آمریکا و انقلاب"، "اکتبر سورپرایز"، "خیانت به امید" و" بنی صدر سخن می گوید"اشاره کرد.
او در سال 1338 با آیت الله طالقانی و جلسات تفسیر قرآن وی در مسجد هدایت تهران آشنا شد، فعالیتهای او از نگاه ساواک دور نماند به طوری که گزارشهایی از این عملکرد در سوابق سیاسی وی در گزارشهای ساواک درج شد. بنی صدر برای ادامه تحصیل قصد داشت به خارج از کشور برود، اما به دلایل سیاسی ممنوع الخروج شده بود. او توانست با میانجی گری نراقی نزد تیمسار پاکروان(رئیس وقت ساواک) و موافقت شاه به فرانسه برود.وی در سال 1342برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و در رشته جامعه شناسی اقتصاد موفق به اخذ درجه دکترا شد.
بنی صدر در فرانسه به عضویت جبهه ملی در اروپا در آمد و به همراه ناصر تکمیل همایون دبیر کنفدراسیون دانشجویان در خارج از کشور، جبهه ملی سوم را تشکیل داد. با بروز نشانه هایی از آغاز نهضت اسلامی، فعالیت های خود را در گروه های اسلام گرا و انقلابی که در فرانسه حضور داشتند، افزایش داد و در گسترش فعالیت انجمن های اسلامی کشور های مختلف اروپا نقش داشت. همچنین در این مدت به تحقیقات و پژوهش های تاریخی و اقتصادی درباره ایران پرداخت . پس از هجرت حضرت امام از نجف به پاریس نیز به نوفل لوشاتو رفت و در 12 بهمن 1357 همراه با حضرت امام به ایران بازگشت .
تا قبل از پیروزی انقلاب، چهره بنی صدر برای عامه مردم ایران ناشناخته بود، اما وی پس از ورود به ایران، به سخنرانی در دانشگاه ها و تجمعات عمومی پرداخت و سعی کرد خود را به عنوان نظریه پرداز انقلاب مطرح کند.وی دارای ویژگی های خاص سخن گفتن و تحت تأثیر قرار دادن مستمعین در هنگام سخنرانی بود.مناظره او با بابک زهرایی یکی از رهبران گروه مائوئیستی موسوم به کارگران انقلابی، چهره موفقی از او ترسیم کرد. همچنین سخنرانی هایی نیز در زمینه انقلای اسلامی و اقتصاد توحیدی ارائه داد که نام او را برای مردم ایران آشناتر ساخت.
وی در مرداد 1358 به نمایندگی از طرف مردم تهران به مجلس خبرگان قانون اساسی را یافت که وظیفه تدوین قانون اساسی جدید را بر عهده داشت . بنی صدر در مورد دو اصل قانون اساسی که مربوط به اختیارات ولی فقیه و شرایط عمومی و اختصاصی رئیس جمهور بود، بیش ترین تقابل را با روحانیون حاضر در مجلس خبرگان داشت. طبق اصل 115قانون اساسی، رئیس جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که ایرانی الاصل و تابع ایران، مدیر و مدبر، دارای حسن سابقه، امانت و تقوی، مومن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور باشد انتخاب شود.
 اما ایراد بنی صدر این بود که برای ریاست جمهوری تخصص و توان مدیریتی مورد نیاز است و لازم نیست که حتماً به دین باوری تقوی توجه کرد. این نظرات با عکس العمل شدید بسیاری از نمایندگان به ویژه روحانیون مجلس خبرگان مواجه شد.
از دیگر مسئولیت های بنی صدر در بعد از پیروزی انقلاب، عضویت در شورای انقلاب بود.پس از استعفای دولت موقت در آبان 1358، امام خمینی در حکمی شورای انقلاب را مامور اداره کشور کرد.پس از این حکم، تعدادی از اعضای شورا عهده دار مسئولیت های اجرایی شدند و بنی صدر به عنوان وزیر امور اقتصاد و دارایی سرپرست وزارت خارجه مشغول به کار شد. در مدت حضور وی در وزارت خارجه، پرونده های زیادی از مجموعه پرونده های محرمانه و سری این وزارتخانه ناپدید شد.
از جمله این موارد، پرونده کاظم رجوی (برادر مسعود رجوی) بود که از وزارت خارجه خارج گشت.وی همچنین در سال 1358 روزنامه انقلاب اسلامی را به صاحب امتیازی خود و مدیر مسئولی محمد جعفری منتشر ساخت.
بنی صدر در اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری نامزد شد و توانست با کسب 76 درصد از آرای مردم به عنوان رئیس جمهوری انتخاب شود.در این دوره احزاب و تشکل ها، کاندیداهای مختلفی داشتند. روحانیون با توجه به نظر حضرت امام درباره شرکت نکردن روحانیون در برخی پست های اجرایی از جمله ریاست جمهوری، در این دوره نامزد نشدند. حزب جمهوری اسلامی نیز با بررسی شرایط افراد مختلف، در نهایت جلال الدین فارسی را به عنوان نامزد مورد تایید این حزب معرفی کرد. اما با اشکالی که بر روی شرط "ایرانی الاصل"وی مطرح شد و موضع گیری حضرت امام در این باره، باعث شد که حزب جمهوری در نزدیکی انتخابات با مشکل روبرو شود و در نهایت نتواند بر روی کاندیدای دیگر خود یعنی حسن حبیبی تبلیغات مناسبی انجام دهد. این مسئله یعنی نداشتن رقیب قوی در انتخابات نیز در افزایش آرای بنی صدر بسیار موثر بود. حتی احمد مدنی که در انتخابات با دو میلیون رأی بیشترین آراء را بعد از بنی صدر به دست آورده بود، در قبل از انتخابات با انتشار اسناد لانه جاسوسی و افشای ارتباطش با کشورهای خارجی نتوانست به عنوان رقیب جدی در انتخابات مطرح باشد.
از جمله مسائلی که باعث افزایش آرای بنی صدر در انتخابات ریاست جمهوری شد، طرح ملی کردن بانک ها بود. وی این طرح را در دوره ای که در شورای انقلاب عضویت داشت، مطرح کرد و با توجه با وضعیت نا مناسب بانک ها در آن دوره، این طرح مورد استقبال قرار گرفت. اما مخالفان معتقد بودند که کارایی پایین سازمان های دولتی و فقدان نوآوری و ناکارآمدی این سیستم نسبت به سیستم رقابتی و کاهش قیمت واقعی بازار سهام از اشکالات این طرح است. همچنین با اجرای طرح، تمام قروص و وام هایی که سرمایه گذاران گرفته بودند و به دلیل ورشکستگی امکان بازپرداخت آنها را نداشتند نیز ملی شدند و این موضوعی بود که مخالفان ملی شدن بانک ها  بسیار به آن انتقاد داشتند.
بنی صدر با تکیه بر این طرح و بیان اینکه آن در جهت رفاه عمومی است، توانست تبلیغات موثری در انتخابات ریاست جمهوری برای خود فراهم کند. البته وی مورد تایید برخی گروه های با نفوذ مذهبی مانند جامعه روحانیت مبارز تهران نیز قرار گرفت که در پیروزی وی در انتخابات تاثیرگذار بود
او در 5 بهمن 1358 توانست با کسب 10 میلیون و 709 هزار رأی به عنوان نخستین رئیس جمهور جمهوری اسلامی ایران برگزیده شود. در آن زمان حضرت امام خمینی به دلیل ناراحتی قلبی در بیمارستان بودند و بنابراین مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری در بیمارستان قلب تهران برگزار شد.امام خمینی در مراسم تنفیذ حکم بنی صدر فرمودند:"من از آقای بنی صدر می خواهم که ما بین قبل از ریاست جمهور و بعد از ریاست جمهور در اخلاق روحی شان تفاوتی نباشد. تفاوت بودن دلیل بر ضعف نفس است...و من از همه کسانی که در مقامی هستند، چه مقامهای کشوری و چه مقامهای لشکری می خواهم که به مقامات خودشان مغرور نباشند، و در راه اعتلای اسلام و اعتلای ملت مسلمان و اعتلای کشور ایران کوشا باشند..."
امام خمینی در حکمی وی را به نمایندگی از طرف خود به سمت فرماندهی کل نیروهای مسلح منصوب کردند. وی تنها رئیس جمهوری است که به جانشینی فرماندهی کل قوا از طرف رهبری رسیده است .شورای انقلاب نیز به دلیل همکاری با وی و تلاش برای بهتر اداره شدن کشور او را به ریاست این شورا انتخاب کرد.
بنی صدر پس از تشکیل اولین مجلس شورای اسلامی، مراسم سوگند را با حضور آیت الله بهشتی (رئیس دیوان عالی کشور) در مجلس شورا به جا آورد. وی اکنون باید نخست وزیر را انتخاب می کرد. بنی صدر در ابتدا قصد داشت احمد سلامتیان را به مجلس معرفی کند اما پس از اطلاع از مخالفت مجلس با او، در نامه ای به حضرت امام خمینی در خواست نخست وزیری سید احمد خمینی را کرد . اما امام با این پیشنهاد مخالفت کردند و فرمودند:"بنا ندارم اشخاص منسوب به من متصدی این امور شود"سپس مصطفی میر سلیم را به مجلس معرفی کرد که وی نیز نتوانست نظر مجلس را کسب کند. با طولانی شدن انتخاب نخست وزیر، هیئتی در این زمینه تشکیل شد و در نهایت محمد علی رجایی را به رئیس جمهور پیشنهاد کرد و بنی صدر نیز وی را برای کسب رأی اعتماد به مجلس معرفی کرد.وی که از ابتدا با رجایی مخالف بود با بسیاری از وزیران پیشنهادی نخست وزیر مخالفت کرد و عملاً بر خلاف گفته قبلی خویش که غیر از وزیر دفاع در انتخاب سایر وزرا دخالتی نمی کند، عمل کرد. این مخالفت سبب شد که کابینه به صورت ناقص و بدون معرفی وزرای کلیدی از جمله وزیران خارجه، بازرگانی و اقتصاد و دارایی به مجلس معرفی شود.
در 31 شهریور 1359 با حمله رژیم عراق عملاً جنگ تحمیلی علیه ایران آغاز شد. اما بنی صدر که به عنوان فرمانده کل قوا، ریاست شورای عالی دفاع را بر عهده داشت با مطرح کردن نظریه "واگذاری زمین و گرفتن زمان "و بیان مسائل اختلافی با نهادهای انقلابی از جمله سپاه از ارسال تجهیزات برای دفاع از شهرها خودداری کرد و باعث اشغال خرمشهر و برخی از شهرهای مرزی جنوب و غرب کشور شد.
یکی از حوادث مهم این دوران، حادثه 14 اسفند 1359 بود. بنی صدر در این روز، به مناسبت سالگرد وفات دکتر مصدق، در دانشگاه تهران به سخنرانی پرداخت. سازمان مجاهدین خلق با صدور بیانیه هایی اعضای خود را به شرکت در این سخنرانی فراخوانده بود. این سخنرانی باعث بروز درگیریهای شدیدی در محوطه دانشگاه شد. در آن زمان حضرت امام خمینی دستور رسیدگی به این موضوع را صادر کردند.پس از رسیدگی طولانی به این پرونده، دستگاه قضایی گروه های طرفدار بنی صدر را به جهت اعمال تحریک آمیز و حمل اسلحه به عنوان متهمان حادثه چهاردهم اسفند معرفی کرد.
پس از توصیه امام خمینی به بنی صدر در مورد طرد گروه های فاسد اطراف خود و تعامل با سایر قوای کشور، وی در پیامی سراسر از توهین و افترا، به امام خمینی گفت:"شما نمی خواهید قانون اساسی اجرا گردد. در مسائل اساسی کشور طرز عمل شما چنان است که کشور را با نابودی مواجه کرده است."
با بروز نشانه های ضعف بنی صدر با رویارویی با مسائل جنگ، امام خمینی در 20 خرداد 1360 وی را از فرماندهی نیروهای مسلح برکنار کردند. هم زمان با اوج گرفتن مخالفت های مردمی با ریاست جمهوری بنی صدر، مجلس نیز با امضای 120 نماینده "طرح عدم کفایت سیاسی رئیس جمهور "را در دستور کار خود قرار داد و در 31 خرداد 1360 با 177 رأی موافق و تنها یک رأی مخالف و دوازده رأی ممتنع رأی به عدم کفایت سیاسی بنی صدر داد. در این جلسه مجلس، معین فر (نماینده مجلس و سرپرست سازمان برنامه و بودجه در دولت موقت )به حمایت از بنی صدر سخنرانی کرد. حضرت امام خمینی نیز اول تیر 1360 بنی صدر را از مقام ریاست جمهوری عزل کردند.امام در این حکم فرمودند:"پس از رأی اکثریت قاطع نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی مبنی بر اینکه آقای ابوالحسن بنی صدر برای ریاست جموری اسلامی کفایت سیاسی ندارد، ایشان را از ریاست جمهوری اسلامی ایران عزل نمودم."
بنی صدر که چندی قبل از این حوادث زندگی مخفی خود را آغاز کرده بود، سرانجام به همراه مسعود رجوی (رهبر سازمان مجاهدین خلق) و سرهنگ معزی (خلبان مخصوص شاه) و با قیافه مبدل از کشور گریخت و به فرانسه رفت. سرهنگ معزی که شاه را در دیماه 1357 از کشور خارج کرده بود، از ارتش اخراج شد. اما پس از مدتی به نشانه ندامت به ایران بازگشت و مجددآ توسط بنی صدر به کار گماشته شد تا اینکه وی را نیز از کشور خارج کرد.
بنی صدر پس از اخذ پناهندگی سیاسی از کشور فرانسه، شورای ملی مقاومت را با حضور جمعی از مخالفین جمهوری اسلامی ایران تشکیل داد و خود را همچنان رئیس جمهور ایران خواند. وی در ادامه رجوی را مامور تشکیل دولت در تبعید کرد و دخترش فیروزه را نیز به عقد وی درآورد. البته این ازدواج دیری نپایید و پس از بروز اختلاف میان رجوی و بنی صدر، آن دو نیز از هم جدا شدند. بنی صدر همچنین روزنامه انقلاب اسلامی را به عنوان انقلاب اسلامی در هجرت منتشر کرد و در آن به مخالفت با جمهوری اسلامی پرداخت.
منابع در دفتر سایت موجود می باشد



   چهارشنبه، ۳۰ اردیبهشت ۸۸ :: ۲:۳۰ بعدازظهر

مطلب نا پیوسته است


- لطفا فقط یکبار مطلب خود را ارسال نمایید . مطلب شما پس از تایید منتشر خواهد شد .
- در قسمت نظرات بطور مستقیم از ورد ( Microsoft Office Word) کپی نکنید .




اطلاعات شما ذخيره شود ؟


عناوین دیگر :
حنجره‏اي كه از آن به روحانيت اهانت شده، بايد دريده شود
نگاهی به شعر امام (ره)
امام خميني در تاريخ با تاريخ و براي تاريخ
مستندات انتخابات از ديدگاه مقام معظم رهبري
پوشش اسلامی، لازمۀ حضور اجتماعی زنان از دیدگاه استاد شهید مطهری
کانون اندیشه جوان
کانون اندیشه جوان در سال 1377 برای پاسخگویی به نیازهای اندیشه‌ای جوانان تأسیس شد. ادامه...

خبرنامه
جهت عضويت درسيستم اطلاع رساني سايت و استفاده از مزاياي آن، ايميل خود را وارد كنيد.

عضويت لغو عضويت


تبلیغات
شماره اول دوره جديد نشريه زمانه
تنها با يك پيامك، آنچه را دوست داريد از ما بخواهيد

آمار
بازدید امروز: 1568
بازدید دیروز: 2229
بازدید از ابتدا: 1292382
RSS | RSD | ATOM
آخرین به روزرسانی:سه شنبه، ۹ شهریور ۸۹