* طرح ديدگاههاي متفاوت در اين بخش، لزوماً انعكاس ديدگاه كانون نمي باشد.

عليرضا كميلي/ سطح يك حوزه

مقدمه:
انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی نزدیک است و اینک، مسأله مهمی که اذهان خیلی ها را درگیر می کند، تشخیص و انتخاب نمایندگان اصلح است. این مهم، حداقل سه مرحله را پیش روی خود دارد: شناخت ملاک های نماینده مطلوب، شناخت روشه ای احراز آنها، تطبیق آن ملاک ها بر مصادیق و کاندیداهای موجود.
از خاستگاه های متفاوتی برای تبیین ملاک های نماینده مطلوب می توان آغاز کرد که قطعاً توجه به مسایل واقعی مسأله یعنی ساختار مجلس، نحوه عملکرد نمایندگان در آن، وظایف نمایندگان، روح مجلس از منظر قانون اساسی، شرایط و نیازهای امروز و آینده کشور و... همه و همه یاریگر ما در تبیین بهتر این شاخص هایند.
در این مجال، مبتنی بر شاخص های مذکور در سخنان گهربار بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، حضرت امام خمینی(ره) بعنوان مبنای نظری انقلاب اسلامی و با بهره مندی از نکات فوق سعی خواهیم کرد ویژگی های نماینده مطلوب را ترسیم و تبیین نماییم. همچنین برای امکان بهتر احراز این ویژگی ها در کاندیداهای محترم، سعی خواهیم کرد شاخص ها را تا حد ممکن عینی سازی کنیم، باشد که مورد استفاده خوانندگان محترم قرار گیرد. لذا ابتدا به اهم شاخص های مدنظر حضرت روح الله(ره) اشاره می کنیم و در ادامه در جهت عینی تر سازی هر کدام تلاش خواهیم کرد. گفتنی است به نظر می رسد رسالت رهبران انقلاب تبیین دقیق شاخص ها و جزئیات نیست، لذا عمدتاً اشارات کلی و شاخص های کلان را در این سخنان می یابیم. لیکن عینی تر کردن شاخص ها و یافتن مدلولات التزامی آنها، خصوصاً برای "انتخاب اصلح" آنگاه که میان دو گزینه واجد همه شاخص های کلان، مخیر می شویم، ضروری به نظر می رسد.
ناگفته نماند، اینک مسایلی چون رأی لیستی و گروهی بر رأی افراد اثرگذاراند، که به نظر می رسد در منظر حضرت امام(ره)، اینگونه رأی، فاقد حجت شرعی است و صرفاً انتخاب اصلح، بدون توجه به گرایشات گروهی و جناحی شان، ملاک عمل است.

ویژگی های نماینده مطلوب از منظر امام خمینی (ره)
آنچه می آید بخشی از سخنان حضرت امام (ره) درباره مجلس و مجلسیان است و بدیهی است که جملات مرتبط بسیار بیشتر از اینهاست:
«و اما اگر انتخاب اصلح براى مسلمان‏هاست، "كى و از كجاست" مطرح نيست، از هر گروهى باشد، حزب باشد يا غيرحزب، نه حزب اسباب اين مى‏شود كه غير آن فاسد، و نه صد در صد حزبى بودن باعث صلاح آنهاست. و انتخاب اصلح براى مسلمين يعنى انتخاب فردى كه تعهد به اسلام و حيثيت آن داشته باشد و همه چيز را بفهمد. چون در مجلس، اسلام تنها كافى نيست. بلكه بايد مسلمانى باشد كه احتياجات مملكت را بشناسد و سياست را بفهمد و مطلع به مصالح و مفاسد كشور باشد و ممكن است به شما و گروه شما هم مربوط نباشد. اگر اصلح را انتخاب كرديد، كارى اسلامى مى‏كنيد و اين يك محكى است براى خودتان كه تشخيص بدهيد انتخاب براى اسلام است يا براى صلاح خودتان‏.» (1)
«كسانى را كه انتخاب مى‏كنيد بايد مسایل را تشخيص دهند، نه از افرادى باشند كه اگر روس يا آمريكا يا قدرت ديگرى تشرى زد بترسند، بايد بايستند و مقابله كنند. » (2)
«بايد خودتان تشخيص بدهيد كه آدم صحيحى است تا اينكه بتوانيد رأى بدهيد. مجرد اينكه اين آدم، يك آدم خوبى است، خيلى اول وقت نمازش را مى‏خواند و نماز شب مى‏خواند، اين براى مجلس كفايت نمى‏كند. مجلس اشخاص سياسى لازم دارد، اشخاص اقتصاددان لازم دارد، اشخاص سياستمدار لازم دارد، اشخاص مطلع بر اوضاع جهان لازم دارد. بايد تعهد به اسلام باشد و موافقت با جمهورى اسلامى باشد، لكن اين مسایل هم باشد. در يك مجلس بايد همه چيز باشد. در اين كميسيون هاى مجلس از امور ارتشى و كشاورزى و اقتصاد و همه چيز بحث مى‏شود، بايد مطلع باشند اينها. آنهايى كه در اين كميسيون ها هستند بايد اشخاصى باشد در بينشان كه عالم به اقتصاد باشد، عالم به امور كشاورزى باشد، عالم به امور ادارى باشد، عالم به مسایل جهانى باشد. مجلس مى‏خواهد ايران را در مقابل جهان اداره كند، مجلس يك چيزى نيست كه بخواهد ايران را در مقابل خودش درست بكند. » (3)
«توجه داشته باشند ریيس جمهور و وكلاى مجلس از طبقه‏اى باشند كه محروميت و مظلوميت مستضعفان و محرومان جامعه را لمس نموده و در فكر رفاه آنان باشند، نه از سرمايه داران و زمين خواران و صدرنشينان مرفه و غرق در لذات و شهوات كه تلخى محروميت و رنج گرسنگان و پابرهنگان را نمى‏توانند بفهمند.» (4)
«در هر حال، مردم با بصيرت و درايت و تحقيق، كانديداها را شناسايى كرده و به‏ سوابق و روحيات و خصوصيات دينى- سياسى نامزدهاى انتخاباتى توجه نمايند. مردم شجاع ايران با دقت تمام به نمايندگانى رأى دهند كه متعبد به اسلام و وفادار به مردم باشند و در خدمت به آنان احساس مسؤوليت كنند و طعم تلخ فقر را چشيده باشند و در قول و عمل مدافع اسلام پابرهنگان زمين، اسلام مستضعفين، اسلام رنجديدگان تاريخ، اسلام عارفان مبارزه جو، اسلام پاك طينتان عارف، و در يك كلمه، مدافع اسلام ناب محمدى- صلى اللَّه عليه و آله وسلم- باشند. و افرادى را كه طرفدار اسلام سرمايه دارى، اسلام مستكبرين، اسلام مرفهين بى‏درد، اسلام منافقين، اسلام راحت طلبان، اسلام فرصت طلبان و در يك كلمه اسلام آمريكايى هستند، طرد نموده و به مردم معرفى نمايند. و از آنجا كه مجلس خانه همه مردم و اميد مستضعفين است، در شرايط كنونى نبايد كسى انتظار داشته باشد كه حتماً نمايندگان بايد از گروه و صنف خاصى باشند. بايد توجه داشت كه هنوز خيلى از مسایل وجود دارد كه به نفع محرومين بايد حل و فصل شود و تميز بين كسانى كه در تفكر خود خدمت به اسلام و محرومان را اصل قرار داده‏اند، با ديگران كار مشكلى نيست.» (5)
«نصيحتى است از پدرى پير به تمامى نامزدهاى مجلس شوراى اسلامى كه سعى كنيد تبليغات انتخاباتى شما در چارچوب تعاليم و اخلاق عاليه اسلام انجام شود و از كارهايى كه با شئون اسلام منافات دارد، جلوگيرى گردد. بايد توجه داشت كه هدف از انتخابات در نهايت حفظ اسلام است. اگر در تبليغات حريم مسایل اسلامى رعايت نشود، چگونه منتخب حافظ اسلام مى‏شود. بايد سعى شود تا خداى ناكرده به كسى توهين نگردد و در صورتى كه رقيب انتخاباتى به مجلس راه يافت، به دوستى و برادرى، كه چيزى شيرينتر از آن نيست، لطمه‏اى نخورد.» (6)
«پس، يكى از وظايف مهم شرعى و عقلى ما براى حفظ اسلام و مصالح كشور، حضور در حوزه‏هاى انتخابيه، و رأى دادن به نمايندگان صالح كاردان و مطلع بر اوضاع سياسى جهان و ساير چيزهايى كه كشور به آنها احتياج دارد مى‏باشد؛ چه از روحانيون باشند، چه نباشند. و مجلس چنانچه محتاج به علما و روحانيون مطلع از احكام شرعى و سياسى اسلام است، محتاج به متخصصين رشته‏هاى مختلفى است كه كشور احتياج به آنها دارد. مجلس امروز مواجه است با دنياى پر آشوب صنعتى و سياسى پيچيده و فرهنگ هاى غربى و شرقى و صحنه‏هاى تنازع بقاى بين المللى. و چنين مجلسى بايد انباشته از مطلعين و دانشمندان و متخصصان در هر رشته باشد. و لازم است كسانى كه كانديداهايى به ملت معرفى مى‏كنند، در نظر داشته باشند كه از مطلعين هر رشته تخصصى، چند نفرى در بين كانديداهاى آنها باشد. و اگر كسى يا كسانى را در غير گروه يا صنف خود يافتند كه از افراد گروهشان لايق‏تر است او را كانديدا كنند.» (7)
«از اين جهت، مردم دنبال اسلام هستند. اگر خداى نخواسته، در مجلس شورا- نه به واسطه سوء نيت، به واسطه اينكه شناخت كم است- يك دسته‏اى گمان مى‏كنند كه مكتب سرمايه دارى بهتر از مكتب كمونيست است، مثلًا يك دسته هم آن طرفش را خيال مى‏كند، آن كه خيال مى‏كند او بهتر است، مى‏رود سراغ اينكه ببيند در اسلام كجاها اسمى از اين مسأله برده شده، بدون اينكه توجه به اطراف مسأله بكند.» (8)
«اساس ادامه يك پيروزى و ادامه يك انقلاب در يك امرى است كه به نظر مى‏آيد در رأس امور واقع است و او اينكه دولت، مجلس و كسانى كه در ارتش هستند و سپاه و همه اينها از طبقه متوسط و مادون متوسط باشند. اساس سلطه‏اى كه بر كشورها و بر كشور ما از طرف غير واقع شده است، افراد مرفه و كسانى كه سرمايه‏هاى بزرگ داشته‏اند، يا قدرت براى حفظ خودشان و حيثيت خودشان در دست داشته‏اند، [مى‏باشند]. مادامى كه مجلس و ارگان هاى دولتى و همه اينها و مردم از اين طبقه متوسط و مادون متوسط تشكيل بشود، امكان ندارد كه يك دولت بزرگى، يك قدرت بزرگى، به هم بزند اوضاع را.» (9)
«بايد به اشخاصى كه احتمال انحراف در آنان مى‏رود رأى ندهند- چه احتمال انحراف عقيدتى، اعمالى و يا اخلاقى- كه به چنين اشخاصی اعتماد نمى‏شود كرد و رأى به آنان موجب مسؤوليت خواهد بود. تحت تأثير تبليغات واقع نشوند و خودشان با موازين اسلامى، اشخاص صحيح را انتخاب كنند.» (10)
از دیگر منابعی که در سخنان امام باید بدان مراجعه کرد، سخنان ایشان خطاب به نمایندگان مجلس شورای اسلامی است که می تواند نگرش ایشان به مجلس، نماینده آن و کارکردهایش را بیشتر مشخص نماید و از همین رو در فهم سایر ملاک هایی که به طور مستقیم درباره نماینده مطلوب زده شده است، کمک خواهد کرد، که البته صرفاً به پاره هایی اندک از آنها – برای جلوگیری از تطویل- اشاره می گردد.
«بايد گفت مجموعه خواسته‏ها و انتظارات اسلامى مردم از مجلس، رفع گرفتاري ها و محروميت ها و دگرگونى در نظام پر پيچ و خم ادارى كشور، از انتظارات بحقى است كه بايد آنها را جدى گرفت. و نمايندگان محترم مجلس قبل از پرداختن به لوايح و تبصره‏ها و مواد غير ضرورى به فكر مسایل اصلى و كليدى كشور باشند و بر اساس اسلام عزيز در كميسيون ها با طرح قوانين و لوايح به سمتى حركت كنند كه مشكلات اساسى كشور مرتفع‏ و سياست هاى زير بنايى كشور در امور فرهنگى و اقتصادى و اجتماعى و سياسى در راستاى كمك به محرومين و رفع استضعاف، مدون و به مورد اجرا درآيد.» (11)
«البته بايد انتقاد كرد، مسایل را گفت و هر چه به نظر آقايان مى‏آيد بايد بگويند و اگر نگويند خلاف است. پس بنابراين، يك مطلب راجع به اين است كه برخوردها، برخوردهاى اسلامى سالم باشد، چه در مجلس و چه در خارج مجلس.» (12)
«اگر بخواهيد بى‏خوف و هراس در مقابل باطل بايستيد و از حق دفاع كنيد و ابرقدرتان و سلاح هاى پيشرفته آنان و شياطين و توطئه‏هاى آنان در روح شما اثر نگذارد و شما را از ميدان به در نكند، خود را به ساده زيستن عادت دهيد و از تعلق قلب به مال و منال و جاه و مقام بپرهيزيد. مردان بزرگ كه خدمت هاى بزرگ براى ملت هاى خود كرده‏اند، اكثر ساده زيست و بى‏علاقه به زخارف دنيا بوده‏اند. آنها كه اسير هواهاى پست نفسانى و حيوانى بوده و هستند براى حفظ يا رسيدن به آن تن به هر ذلت و خوارى مى‏دهند. و در مقابل زور و قدرت هاى شيطانى خاضع، و نسبت به توده‏هاى ضعيف ستمكار و زورگو هستند. ولى وارستگان به خلاف آنانند. چرا كه با زندگانى اشرافى و مصرفى نمى‏توان ارزش هاى انسانى- اسلامى را حفظ كرد.» (13)
«مجلس يك چيزى است كه در رأس همه امورى كه در كشور است، واقع است. يعنى مجلس خوب همه چيز را خوب مى‏كند و مجلس بد همه چيز را بد مى‏كند. و لهذا آنهايى كه قبلًا در اين كشور حكومت داشتند، سعي شان اين بود كه مجلس را نگه دارند.» (14)
«اگر مجلس در اين سال جديد همّ خودش را صرف كند در اينكه مسایل مشكل را اسلامى كند و با دقت، همان دقت هايى كه اهل علم در مسایل علمى دارند. مسایل علمى همان طورى كه آن دقتهاى بسيار ارزنده را لازم دارد، مسایل سياسى كمتر از آن نيست؛ براى اينكه، مسایل سياسى، مقدرات كشور، در دست آنهايى هست كه اين مسایل را مى‏خواهند تفكر كنند. آقايان در فكر اين معنا نباشند كه زياد طرح بدهند و زياد از مجلس بگذرد؛ در فكر اين باشند كه خوب طرح بدهند و خوب از مجلس بگذرد. يعنى همان طورى كه بناى اهل علم است كه در هر مسأله‏اى دقت مى‏كنند، جستجو مى‏كنند و مباحثه مى‏كنند، مجادله مى‏كنند، در اين مسایل هم بايد اينطور باشد كه سر و ته مطلب به طور كافى مورد بررسى قرار بدهد، مورد دقت قرار بگيرد، و با دقت و همت زياد مسایل‏ طرح بشوند، در مجلس كه آمد يك مسأله پخته از حيث جهات مختلف باشد كه راهگشا باشد براى اين كشور و مشكلات اين كشور.» (15)
در مجموع و به طور خلاصه، شاخصهای زیر را می توان از این جملات استنتاج کرد:
شناخت اولویت ها و نیازهای اساسی و کلان کشور/ داشتن توان و تخصص در زمینه ای خاص/ فهم صحیح مسایل سیاسی روز و موقعیت انقلاب در جهان/ شجاعت و جسارت انقلابی/ داشتن روحیه علمی/ اعتقاد به انقلاب اسلامی و اسلام ناب/ مدافعت از فقرا و محرومین/ طعم فقر چشیده و مرفه نبودن/ عدم التقاط و طرد اسلام آمریکایی/ دغدغه اسلامیت داشتن/ سالم و امین بودن/ مستقل در روحیه و فکر/ رعایت اخلاق در تبلیغات انتخاباتی/ و ....

دسته بندی و تبیین ملاک ها
به نظر می رسد بتوان شاخص های مذکور در سخنان معظم له را به شش دسته کلی زیر تقسیم کرد. محور هفتم را به توضیح باقی شاخص ها اختصاص می دهیم که هر چند شاخص های مهمی اند، اما فراوانی حضورشان در سخنان امام(ره) به اندازه سایر موارد نیستند و اینک در حد بضاعت به تبیین بیشتر هر کدام می پردازیم تا برداشت شفاف تری از هر کدام به دست آید و از حالت کلی بودن خارج شوند. البته موضوع این مقاله روش های احراز نبوده، لذا از ورود به آن حیطه خودداری شده است. در ضمن بدیهی است که بندهای زیر در مواردی با یکدیگر اشتراکاتی می یابند که بعضا بدانها اشاره شده است.
1 - محوریت دغدغه اسلامیت
محوری ترین مسأله مد نظر حضرت امام(ره) برای نماینده مطلوب مجلس، داشتن دغدغه پیاده سازی اسلام، تعهد به اسلام و انقلاب و نگرش دینی به مسایل است که در جای جای سخنان ایشان بر آن تأکید می شود. لذا باید دید این مسأله به چه معناست؟ بدیهی است که ادعاهای لسانی و منش و ظاهر اسلامی یکی از شاخصه های این پارامتر در فرد است، اما آیا مسأله به همین جا ختم می شود و کفایت می کند؟
شاید بتوان در سطوح مختلف این مساله را شاخص بندی کرد. اول، سطح اندیشه؛ که به معنای دغدغه فرد برای یافتن الگویی دینی و بومی در رشته تخصصی خویش است تا بتواند طرح های خویش را در قالب نظام فکر دینی ارائه دهد. میزان توجه فرد به اینکه مدل های سرمایه داری و کمونیستی را مورد تبعیت قرار ندهد و روش دینی را استنباط و اجرا نماید از مهمات اصلی این اصل است.
دوم، سطح دغدغه ها و برنامه ها؛ که میزان تطابق آن با اولویت های مد نظر دین مانند عدالت اجتماعی و میزان تطابق آن با اولویت های کشور که در سخنان رهبری تببین می شوند در آن مورد توجه قرار می گیرند. و نهایتاً سطح سخنان و شعارها، که میزان بروز اندیشه امام(ره) و میزان ضریب انقلاب اسلامی و شعارهای آن در آنها می تواند ملاک قرار گیرد. بدیهی است سطوح اول و دوم از آنجا که به واقعیت ماهیت و عملکرد فرد نزدیک ترند باید مورد توجه بیشتری قرار گیرند، چه بسا که سطح سوم خدای نکرده، توأم با ادعای زبانی و نه باور قلبی باشد.
2 - داشتن تخصص، توان، نگرش کلان و روحیه علمی
حضرت امام(ره) بر لزوم داشتن توان علمی خاص در کنار تعهد و ایمان، در نماینده مجلس تأکید دارند. این تأکید در بخشی از سخنان ایشان ریشه در جایگاه و کارکردهای مجلس و رسالت بزرگ آن در بهبود اوضاع کشور در برهه کنونی انقلاب دارد. توجه به تجربیات مجالس قبل، توجه به طرح ها و اطمینان از علمی و دقیق و راهگشا بودن آنان نه کمیت طرح ها، توجه به اولویت های کشور و مسایل کلان جامعه، داشتن تخصص مرتبط با کمیسیون های مجلس که ناظر به مسایل مختلف جامعه تعیین شده اند و... از جمله تأکیدات معظم له می باشند.
داشتن تجربه در کنار تخصص لازمه نماینده ای است که درباره مسایل جاری مملکت برنامه می ریزد و آن برنامه ها باید هم پشتوانه علمی داشته باشند و هم قابلیت اجرایی. لذا توان فرد شامل تخصص و تجربه وی می باشد. کلان نگری و داشتن نگرش استراتژیک را می توان در مسایل مد نظر وی دید و بدیهی است از آنجا که سطح مسایل مجلس عمدتاً کلان است، داشتن تخصص در یک سطح تکنیکی مثلاً ساختن یک ساختمان، نمی تواند الزاماً کارایی داشته باشد و اولویت با افرادی است که توان توجه به سیاست ها و روندها را دارند. میزان وجود دغدغه اجرای طرح هایی منطبق با چشم انداز بیست ساله کشور را می توان بعنوان شاخصی در این مسأله مورد توجه قرار داد.
شاید برای آنکه توان علمی مورد نظر در صرف داشتن مدارک علمی خلاصه نشود، بتوان شاخص بررسی مقالات و کارهای پژوهشی فرد در موضوعاتی که مرتبط با مسایل جامعه بوده اند – نه صرف کار علمی- را در نظر گرفت. این مشخصه آنجا که مسأله علم دینی و بومی مطرح می گردد با مشخصه بند قبل اشتراک پیدا می کند که در آنجا بدان اشارتی شد و البته داشتن روحیه علمی و نه عمل زده و سطحی در بررسی طرح ها شاخص مهمی است که باید آن را بررسی کرد. بررسی طرح های پیشنهادی کاندیداها یکی دیگر از پارامترهاست که در بند پنجم مورد توجه قرار خواهد گرفت.
3 – استقلال، شجاعت و جسارت انقلابی
این شاخص علاوه بر اینکه ناظر به مسایل بین المللی و کوتاه نیامدن در برابر فشارهاست و به روح استقلال خواهانه انقلاب و نفی شرق و غرب باز می گردد، در زمینه مسایل داخلی نیز هست. شاید این تأکید در مسایل بین المللی و حفظ حریت و استقلال کشور را با توجه به بندهای متعدد قانون اساسی در این زمینه، بتوان به موضوعاتی که حضرت امام (ره) در جاهای دیگر مورد تأکید قرار داده اند نیز مرتبط دانست و بعبارتی داشتن دغدغه و تلاش برای استقلال در همه زمینه های فرهنگی، کشاورزی، صنعتی، علمی، سیاسی و... را در ذیل آن معنادار دانست.
همچنین حضرت امام(ره) در جایی بر لزوم جدیت و عدم مسامحه برای رد صلاحیت وزرای خائن یا بی کفایت و حتی افشای نمایندگان بدون صلاحیت و فاسد اشاره می نمایند. لذا داشتن این روحیه برای نماینده مجلس که یکی از کارکردهای مهم وی نظارت او بر عملکرد همه دستگاه هاست، از ضروریات محسوب می شود. داشتن روحیه نقادی همراه با رعایت اخلاق و حس برادری که معظم له از آن به بحث طلبگی یاد می کنند، از دیگر موارد مورد تأکید ایشان برای نمایندگان است.
حضرت امام(ره) همچنین بر داشتن استقلال در فکر و رفتار فرد تأکید داشتند تا فرد در تصمیمات خود تحت تأثیر هیچ عاملی جز رضایت الهی و اصلاح امور قرار نگیرد، چه آن عامل حزب سیاسی وی باشد و چه قدرت های دیگر داخلی یا فشارهای خارجی که همواره در صدد این اثرگذاری هستند.
4 - ساده زیستی
یکی از تفاوت های نظام مدیریتی در اندیشه دینی با تفکر غیر دینی همین موضوعیت زی شخصی و نحوه زندگی فردی مدیر در حکومت داری است که متأسفانه اینک کمتر مورد توجه قرار می گیرد، اما در اندیشه حضرت امام(ره) به صورت بسیار پر رنگی وجود دارد و تأکید می کند که نباید به طبقات مرفه و سرمایه دار اجازه ورود به این مراکز حساس را داد.
خود ایشان شاخص آن را میان طبقه متوسط و متوسط به پایین بودن از نظر سطح زندگی عنوان می کنند تا وی توانایی درک مسایل عموم مردم و خصوصاً محرومان را داشته باشد. از آنجا که توجه به محرومین را جزء برنامه های نماینده می دانیم، آن را در بند ششم مورد توجه قرار خواهیم داد.
5- توجه ویژه به محرومین
این مسأله که در واقع ناظر به شعار و برنامه های فرد می باشد، علاوه بر آنکه اهمیت ویژه توجه به فقرا و پابرهنگان را مشخص می سازد می تواند بر لزوم توجه به اولویت های مهم دیگری که باید مد نظر نماینده مجلس باشند، صحه گذارد. توجه به محرومین را باید نه در صرف شعارهای فرد یا گروه که در برنامه هایی که وی برای آنان در نظر گرفته است، جستجو کرد.
بهبود اوضاع محرومین که حضرت امام(ره) آنان را صاحبان اصلی انقلاب می دانند و کاهش نابرابری در وجوه مختلف آن یعنی عرصه فرهنگی، آموزشی و بویژه مسایل اقتصادی و رفاهی و خدماتی قابل تصور و توجه است.
یکی از مسایل انتخابات در کشور ما طرح اهداف بجای برنامه ها از طرف گروه ها و افراد است، لذا همواره شعارهایی زیبا که هیچ ابزاری برای اندازه گیری آنها وجود ندارد، در مقابل رای دهندگان است. در حالی که کشاندن مدعیان به عرصه رقابت در ارائه طرح های قابل اجرا برای موضوعات و مسایل مهم کشور از جمله محرومین، اشتغال، مسکن و... می تواند ما را به فرد مطلوب نزدیک تر نماید.
بدیهی است که بررسی صحت و عدم صحت یک برنامه به شناخت و تخصص نسبی احتیاج دارد که از همین منظر نقش گروه های مردمی، تخصصی، احزاب سالم و رسانه ها بعنوان حلقه واسط شناساندن بهتر کاندیداها به مردم معلوم می شود.
6 - تبلیغات انتخاباتی سالم
سلامت تبلیغات انتخاباتی دو جلوه شکلی و محتوایی دارد. یعنی از یک طرف نباید همراه با ریخت و پاش و اسراف و استفاده از ابزارهای نادرست باشد که به تعبیر حضرت امام(ره) آنکه می خواهد اسلام را پیاده کند، نمی تواند از روش غیراسلامی به آن دست یابد. لذا یکی از پارامترها را می توان میزان خرجکرد و شیوه تبلیغ فرد قرار داد.
اما روی دیگر سکه تبلیغات انتخاباتی، سر دادن شعارهای اغواگرانه و نادرست برای گرفتن رأی است که یکی از آنها دادن وعده های محلی و منطقه ای است، چیزی که خلاف نمایندگی همه مردم و توجه به مسایل کلان کشور می باشد و در سخنان رهبری نیز از آن پرهیز داده شد.
بداخلاقی های انتخاباتی، طرد و نفی و تخریب رقبا و جو سازی و بزرگنمایی خطر رقیب برای کشور از جمله دیگر روش هاست که حضرت امام(ره) به شدت در آن پرهیز داده اند و حفظ روحیه اخوت و برادری و وحدت کلمه و مخدوش نشدن آن را اصل محوری دانسته اند.
داشتن نیت الهی، برتری دادن فرد اصلح و تبلیغ وی و نه الزاما کاندیدای منسب به ما و گروه مان، اندیشیدن به مصالح کشور و نه گروه خاص و... از جمله تأکیدات جدی حضرت امام(ره) در انتخابات اند.
7-فهم مسایل روز، سوابق سالم و...
از جمله مسایل مورد تأکید حضرت امام(ره) فهم صحیح شرایط انقلاب در جهان و شناخت جریانات دوست و دشمن در داخل است که می تواند به این سؤال که آیا نماینده مجلس الزاماً باید فهم سیاسی هم داشته باشد یا خیر پاسخ دهد. به نظر می رسد ایشان از همه نمایندگان، سطحی از فهم سیاسی، اجتماعی، اوضاع داخلی، منطقه ای و جهانی را انتظار دارند و در کنار آن به وجود متخصصان این مسأله نیز اشاره مستقیم می نمایند.
توجه به سوابق سالم فرد، داشتن سابقه مبارزات انقلابی و فداکاری در جبهه ها برای آنان که امکان آن را داشته اند از موارد مورد توجه است. ایشان در جایی تأکید می کنند که نکند مصلحت جبهه رفته ها و شهید داده ها و زجر کشیده های انقلاب بر دیگران و عافیت طلبان ترجیح داده شود.
در کنار این مسأله، باید داشتن سابقه اجرایی موفق - نه صرف سابقه اجرایی- را نیز مورد بررسی قرار داد و بعنوان یک شاخص جدی تلقی کرد. چرا که میزان صحت ادعای فرد در رفتار و عملکرد وی بیشتر بروز دارد تا در دوره کوتاه تبلیغات انتخاباتی که کسی جز حرف های زیبا و وعده های شنیدنی بر زبان نمی آورد.
مسأله مهم دیگر مورد توجه حضرت امام(ره)، نداشتن سوء سابقه انحراف فکری و وابستگی به جریانات التقاطی و همه شعبه های اسلام آمریکایی از متحجرین تا سرمایه دارها و غرب و شرق زده ها و... است. ایشان تاکید می کنند که باید میزان محوریت اندیشه ناب اسلامی و اعتقاد به ولایت فقیه، قانون اساسی و انقلاب اسلامی را در فرد مورد بررسی قرار داد که البته این بند با بند اول اشتراکاتی دارد و به بخش هایی از آن در آن بند اشاره شد. 
 

 پي نوشت:
1- صحیفه امام/ ج18/ ص197
2- صحیفه امام/ ج18/ ص276
3- صحیفه امام/ ج 18/ ص 284
4- صحیفه امام/ ج21 / ص 422
5- صحیفه امام/ ج 21/ ص 11
6- صحیفه امام/ ج21 / ص11
7- صحیفه امام/ ج18 / ص336
8- صحیفه امام/ ج 17/ ص 248
9- صحیفه امام/ج16/ص19
10- صحیفه امام/ ج12/ ص278
11- صحيفه امام/ ج‏21/ ص50
12- صحیفه امام/ ج19/ ص 400
13- صحیفه امام/ ج18/ ص471
14- صحیفه امام/ ج18/ ص282
15- صحیفه امام/ ج17/ ص470